VIII SA/Wa 348/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, E. R. (dalej: "skarżąca") wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na powołaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W.. Skarżąca oświadczyła, że osiąga dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (ok. [...] zł), natomiast mąż zatrudniony w jej firmie otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł (w załączeniu zaświadczenie). Wyjaśniła również, że wydatki związane z bieżącym utrzymaniem rodziny kształtują się na poziomie uzyskiwanych dochodów, zdarza się jednak, że je przekraczają. Dodała, że w wydatkach tych partycypuje wspólnie zamieszkujący syn z rodziną (ok. [...] zł). Pismem z [...] maja 2014 r. skarżąca została wezwana do przedłożenia wymienionych dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji majątkowej w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). W odpowiedzi na powyższe nadesłała kopię zeznań podatkowych małżonków za lata 2012 i 2013, w których odpowiednio wykazali przychód skarżącej w wysokości [...] zł (koszty uzyskania przychodu [...] zł) i [...] zł ([...] zł), wyciąg z rachunku bankowego za ostatnie sześć miesięcy, zaświadczenie o wynagrodzeniu męża skarżącej, listę blokad na rachunku bankowym związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz kopię faktur za energię i gaz. Postanowieniem z 4 czerwca 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z [...] lipca 2014 r. skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw na powołane postanowienie referendarza sądowego. Powtórzyła okoliczności wskazywane uprzednio we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podkreśliła, że przychody firmy nie odzwierciedlają jej rzeczywistej sytuacji finansowej. Firma jest bowiem mało rentowna. Skarżąca nie posiada żadnego majątku czy też oszczędności. Środki na rachunkach bankowych zostały zaś zablokowane. Nie jest więc w stanie uiścić znacznej kwoty wpisu sądowego w niniejszej sprawie ([...] zł). Zgodnie z art. 260 u.p.p.s.a., wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, że utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 u.p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 u.p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 u.p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 255 u.p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącą uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżąca rzeczywiście wykazała, że pozbawiona jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego od skargi. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także stan faktyczny sprawy, uznać należy, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. W szczególności nie wykazała ona, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przedstawionego materiału źródłowego wynika, że skarżąca nie należy do osób szczególnie ubogich. Jej sytuacja życiowa nie nosi znamion wyjątkowości skutkujących koniecznością przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W szczególności wskazać należy, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje znaczne przychody. Analiza wyciągów bankowych wykazuje znaczne wpływy. Skarżąca spłaca kredyt na zakup samochodu [...] oraz przelewa znaczne środki finansowe na rachunek bankowy męża. Podnoszone okoliczności, w tym przejściowe trudności związane z utrzymaniem rodziny, jak również konieczność spłaty innych zobowiązań, w tym prywatnoprawnych, nie korzystają w ocenie Sądu z pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których zaliczyć należy opłaty sądowe. Dodatkowo Sąd zauważył, że zarówno skarżąca, jak i jej mąż nie posiadają statusu osób bezrobotnych. Skarżąca nie uprawdopodobniła, że z uwagi na znikome dochody i brak oszczędności zmuszona jest do korzystania z innych form pomocy, w tym społecznej. Podkreślić należy, że koszty sądowe jakie strona obowiązana jest ponieść w zainicjowanym własną skargą postępowaniu, nie mogą być traktowane jako "mniej należne" od innych jej zobowiązań. Opłaty sądowe stanowią daniny publiczne, zaś zwolnienie z ich płacenia jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia (art. 84 Konstyucji RP). Zastosowanie tego wyjątku winno odnosić się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru tych wydatków na innych obywateli. W tym stanie rzeczy uznać należy, że skarżąca nie wykazała, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niej prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.