VIII SA/Wa 349/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Sędziowie Asesor WSA Artur Kot, Asesor WSA Andrzej Kuna, Protokolant Katarzyna Filipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] Burmistrz Miasta S. działając na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960), dalej jako u.e.d.o. oraz art. 104 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30, poz. 168 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a., orzekł o uchyleniu czynności materialno - technicznej - zameldowania na pobyt stały S. K., w budynku mieszkalnym w S., ul. [...]. Jak wynika z uzasadnienia decyzji w dniu [...] sierpnia 2006 r. dokonana została czynność materialno-techniczna zameldowania S. K. w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w S., który był własnością nieżyjącej M. K.. Na druku zgłoszenia pobytu stałego S. K. oświadczył, iż przebywa pod wskazanym adresem, nie będąc właścicielem przedmiotowego lokalu mieszkalnego. W toku postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu organ ustalił, iż S. K. nie zamieszkiwał w spornym mieszkaniu. Organ wskazał, iż jak wynika z kontroli meldunkowej przeprowadzonej w dniu 19 stycznia 2007 r. S. K. nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym przy ul. [...], zaś wszystkie pomieszczenia zajmuje B. K., która oświadczyła, iż od chwili zamieszkania w przedmiotowym lokalu w 1999 r. stale tam przebywa wraz z rodziną, zaś S. K. nigdy w tym mieszkaniu nie zamieszkiwał i nie zamieszkuje. Nadto organ wskazał, iż sołtys miejscowości B.. gm. C. potwierdził fakt zamieszkiwania S. K. pod adresem [...]. W tym stanie rzeczy organ uznał, iż nie zaistniała przesłanka z art. 6 i art. 10 ust. 1 u.e.d.o., gdyż S. K. w dacie zameldowania nie zamieszkiwał i nie zamieszkuje w dalszym ciągu w lokalu mieszkalnym przy ul. [...], w związku z czym zameldowanie nie może być dokonane skutecznie, a jeżeli mimo to nastąpiło czynność ta winna być anulowana. Nadto organ podniósł, iż wszelka korespondencja kierowana do S. K. na adres [...] wracała z adnotacja poczty, iż adresat odmówił przyjęcia przesyłki. Odwołanie od powyższej decyzji złożył S. K., podnosząc, iż zameldowanie zgodnie z art. 6 i 10 u.e.d.o. wymaga spełnienia dwóch przesłanek, a mianowicie zamieszkiwania w danym lokalu oraz zamiaru stałego w nim przebywania. W ocenie odwołującego się nie ulega wątpliwości, iż w sierpniu 2006 r. przebywał w budynku przy ul. [...], a skoro przebywał tam co najmniej przez 3 doby, spełniona została przesłanka do zameldowania. Nadto podnosił on, iż ustalenia organu I instancji dokonane w tym zakresie są błędne, gdyż zostały oparte na zeznaniach B. K., z którą jest skonfliktowany, a więc oczywistym jest, iż będzie ona zmierzała do tego, aby został wymeldowany z domu w którym B. K. aktualnie zamieszkuje. S. K. podnosił również, iż po raz pierwszy został zameldowany na pobyt stały w budynku mieszkalnym w S. przy ul. [...] w dniu [...] lipca 1997 r. i do chwili śmierci jego matki w grudniu 1998 r., jak i w późniejszym okresie faktycznie zamieszkiwał w tym lokalu mieszkalnym. Rok po śmierci M. K. odwołujący się zameldował w tym mieszkaniu syna oraz synową wraz z dziećmi. Taka sytuacja trwała do wiosny 2006 r. W tym czasie odwołujący się często przebywał w budynku mieszkalnym swojej matki i uprawiał ziemię, na której znajduje się ta nieruchomość. Pomiędzy S. K. a jego synową B. K. często dochodziło do kłótni, a nawet rękoczynów i ostatecznie odwołujący się postanowił wymeldować się z przedmiotowego budynku mieszkalnego. Po śmierci syna S. K. ponownie dokonał zameldowania, jednakże zamieszkiwanie w lokalu uniemożliwiała mu synowa i jej matka. Zdaniem odwołującego się organ w czasie kontroli meldunkowej prawidłowo ustalił, iż nie zamieszkuje on w lokalu mieszkalnym przy ul. [...], jednak nie ustalił z jakiej przyczyny w nim nie zamieszkuje oraz jaki jest jego faktyczny zamiar, czy z lokalem tym wiąże w sposób trwały swoje interesy życiowe. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego odwołujący się wskazał, iż z opuszczeniem dotychczasowego miejsca stałego pobytu mamy do czynienia wówczas, gdy jest ono dobrowolne, nie zaś spowodowane przymusem fizycznym lub psychicznym. Tymczasem organ nie ustalając faktycznej przyczyny opuszczenia lokalu przez S. K. naruszył dyspozycję art. 7 i 77 k.p.a. Odwołujący się podniósł nadto, iż wyremontował część budynku mieszkalnego i pozostawił tam swoje umeblowanie oraz rzeczy osobistego użytku oraz nie ma innego mieszkania. W związku z czym chciałby powrócić do mieszkania przy ul. [...], jednakże boi się złego traktowania przez synową i przez jej matkę. Wobec tego zdaniem odwołującego się brak jest przesłanek do negowania jego zamiaru stałego przebywania w przedmiotowym budynku mieszkalnym. Decyzją z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 47 ust. 2 u.e.d.o. po rozpatrzeniu odwołania S. K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powołując się na treść art. 47 ust. 1 oraz 47 ust. 2 u.e.d.o. organ wyjaśnił, iż organ gminy jest zobowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym, natomiast jeżeli dane zgłoszone do zameldowania budzą wątpliwości o dokonaniu zameldowania bądź wymeldowania rozstrzyga organ gminy, przy czym dotyczy to również sytuacji, gdy wątpliwości ujawniły się po dokonaniu czynności materialno-technicznej zameldowania. Wówczas możliwe jest uchylenie tej czynności. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy pozwala twierdzić, iż S. K. nie przebywał w przedmiotowym lokalu w czasie dokonywania zameldowania go na pobyt stały. Dowodem na tą okoliczność są zarówno oświadczenia odwołującego się, który twierdzi iż nie może zamieszkiwać w przedmiotowym lokalu z powodu swojej synowej i jej matki jak również zeznania świadków B. K. i M. K. - sołtysa miejscowości B.. Organ zwrócił uwagę również na fakt, iż w toku postępowania administracyjnego S. K. wielokrotnie wzywany był do stawienia się i złożenia wyjaśnień w sprawie, a więc uznać należy, iż świadomie i z własnej woli nie brał udziału w toczącym się postępowaniu, godząc się na wydanie decyzji bez jego wyjaśnień. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył S. K. wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżący podał, iż dniu [...] sierpnia 2006r. dokonana została czynność materialno -- techniczna zameldowania w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w S.. Przedmiotowy dom był wyłączną własnością matki skarżącego M. K.. W ocenie skarżącego przesłanką zameldowania jest fakt zamieszkiwania danej osobny w lokalu i zamiar stałego w nim przebywania. Skarżący podniósł, iż ustalenie, że nie zamieszkuje w przedmiotowym budynku zostało dokonane przez organ I instancji na podstawie zeznań złożonych przez świadka B. K. oraz kontroli meldunkowej, zaś organ pominął fakt, iż do opuszczenia spornego lokalu został zmuszony wyjątkowo nagannym traktowaniem przez synową i jej matkę. Skarżący nie zgodził się również ze stanowiskiem organu II instancji, twierdząc, iż błędnie przyjęto, w oparciu o oświadczenie świadka B. K., że skarżący w dacie zameldowania na pobyt stały, jak i później nie mieszkał w nieruchomości przy ul. [...] w S.. W ocenie skarżącego fakt jego przebywania w sierpniu 2006 r. w przedmiotowym budynku nie powinien budzić wątpliwości. Wystarczające jest bowiem przebywanie w lokalu przez 3 doby aby została spełniona przesłanka zameldowania. Potwierdzeniem faktu zamieszkiwania skarżącego w spornym lokalu są pozostawione przez niego rzeczy gospodarstwa domowego, jak np. tapczan, kredens czy szafa. Nieprawidłowa jest również zdaniem skarżącego ocena zeznań świadka sołtysa miejscowości B. M. K., który potwierdził fakt przebywania S. K. w B. pod numerem [...]. To, że skarżący zamieszkuje w B nie oznacza, że nie może przebywać w miejscu zameldowania, a równocześnie w rodzinnym domu, w którym się wychował i spędził większą część swojego życia. Opierając się na zeznaniach B. K., organ nie wziął pod uwagę konfliktu stron, podczas gdy oczywistym jest, że jego synowa będzie robiła wszystko, aby został wymeldowany z domu, w którym ona obecnie przebywa. S. K. podniósł, iż przyczyną opuszczenia przez niego przedmiotowego budynku była atmosfery panującej w mieszkaniu. Jednakże po śmierci syna zamieszkiwał na tej nieruchomości przez kilka tygodni i ponownie dokonał zameldowania w dniu [...] sierpnia 2006 r., lecz synowa i jej matka utrudniają mu zamieszkiwanie w tym lokalu. Zdaniem skarżącego brak jest zatem przesłanek do negowania jego zamiaru stałego przebywania w tym budynku. Organy winny wiec ustalić, czy mimo tego że nie przebywał w przedmiotowym lokalu wiązał z nim w sposób trwały swoje interesy życiowe. Zdaniem skarżącego brak jest przesłanki "opuszczenia" lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.d.o., gdyż nie opuścił lokalu dobrowolnie, ale został do tego zmuszony zachowaniem synowej i matki. Brak ustalenia przyczyn i okoliczności opuszczenia przez odwołującego przedmiotowego lokal, a zwłaszcza, czy opuszczenie to miało charakter trwały i wynikało z autonomicznej woli skarżącego stanowi naruszenie zasad procedowania określonych w art. 7 i 77 k.p.a. W tym stanie rzeczy skarżący uznał wniesienie skargi za konieczne W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełni argumentację wskazaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Kontrola sądu ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Badając prawidłowość postępowania organów w niniejszej sprawie w kontekście wskazanych wyżej kryteriów oceny sąd uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu i w braku podstaw do jej uchylenia, i oddalił skargę S. K.. Zagadnienia dotyczące obowiązku meldunkowego regulują przepisy powoływanej wyżej u.e.d.o. Art. 5 ust. 1 tej ustawy stanowi, iż obywatel polski przebywający stale na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego. Natomiast definicja pobytu stałego zawarta jest w art. 6 u.e.d.o., zgodnie z którym pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości, pod określonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Art. 10 ust. 1 powołanej ustawy wprowadza obowiązek meldunkowy stanowiąc, iż osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. W świetle powołanych przepisów jak również wobec faktu, iż art. 9 ust. 2 powołanej ustawy wprowadzający obowiązek legitymowania się potwierdzeniem uprawnienia do przebywania w lokalu został uznany za niezgodny z konstytucją i w konsekwencji skreślony (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., K. 20/2001, Monitor Prawniczy 2002/12 str. 531) wyłączną przesłanką zameldowania na pobyt stały określonej osoby w oznaczonym lokalu jest sam fakt przebywania przez nią w tym lokalu. Wykonanie obowiązku meldunkowego polega na zgłoszeniu organowi (wójt, burmistrz, prezydent miasta) właściwemu ze względu na miejsce pobytu (art. 11 ust. 1 u.e.d.o.) danych wymaganych do zameldowania. Zakres tych danych oraz sposób zgłaszania i przyjmowania określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 czerwca 1984 r. w sprawie wykonywania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności (Dz. U. z 1964 r., Nr 32, poz. 176), wydane na mocy upoważnienia zawartego w art. 51 ust. 1 u.e.d.o. Zgłoszenie zawierające wymagane dane stanowi podstawę do dokonania zameldowania przez organ prowadzący ewidencję (art. 47 ust. 1 u.e.d.o.). Wyjątek od tej zasady dopuszczający ingerencję organów w formie decyzji przewiduje m.in. art. 47 ust. 2 u.e.d.o., zgodnie z którym jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. Przy czym zgodnie z utrwalonym orzecznictwem orzekanie przez organ w drodze decyzji na podstawie art. 47 ust. 2 u.e.d.o. może mieć miejsce również wówczas, gdy wątpliwości pojawiły się po zameldowaniu, czyli po zarejestrowaniu danych na podstawie zgłoszenia (por. uchwala Składu Siedmiu Sędziów SN z dnia 31 października 1991 r., sygn. akt III AZP 6/91, opubl. OSP 1992/9 poz. 194; wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 1991 r., sygn. akt SA/Wr 397/91, opubl. Wspólnota 1992/15-16 str. 45). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż spór w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy dane przedstawione przez osobę zgłaszającą swój pobyt stały - S. K., były zgodne z rzeczywistością i nie budzą wątpliwości. Dotyczy to w szczególności, faktu zamieszkiwania pod oznaczonym adresem, z zamiarem stałego przebywania. Jak wynika z akt sprawy w dniu [...] sierpnia 2006 r. dokonana została czynność materialno-techniczna zameldowania S. K. w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w S., na podstawie dokonanego przez niego zgłoszenia. W dniu [...] grudnia 2006 r. do Urzędu Miejskiego w S. zgłosiła się B. K., oświadczając, iż S. K. nie zamieszkuje i nie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu mieszkalnym. Powyższe stało się podstawą do wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 k.p.a., w związku z zaistnieniem wątpliwości co do prawdziwości danych zawartych w zgłoszeniu zameldowania S. K. na pobyt stały (art. 47 ust. 2 u.e.d.o.). W ocenie sądu postępowanie niniejsze zmierzające do ustalenia, czy S. K. faktycznie w dacie zameldowania zamieszkiwał w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w S. zostało przeprowadzone prawidłowo i wbrew twierdzeniom skarżącego nie doszło do naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. Przepisy te normują zasady postępowania dowodowego, nakładając na organy administracji obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Art. 7 k.p.a. wyraża wprost zasadę prawdy obiektywnej, zaś art. 77 § 1 k.p.a. nakazuje organom administracji zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. W rozpoznawanej sprawie organ przeprowadził postępowanie zgodnie z tymi zasadami. Decyzje organów obu instancji zostały wdane w oparciu o stan faktyczny ustalony na podstawie całokształtu materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy. Zeznania B. K. wskazują, iż od dnia [...] września 1999 r. zajmowała przedmiotowy lokal (będący własnością zmarłej M. K. - matki S. K.) wraz z mężem i dziećmi. Po śmierci męża w dniu [...] sierpnia 2006 r. w lokalu mieszkalnym zameldował się jej teść S. K., jednakże ani przed datą zameldowania, ani po niej nie zamieszkiwał w tym lokalu, nie posiada również w nim żadnych rzeczy osobistych. Powyższe znajduje również potwierdzenie w oświadczeniu złożonym przez sołtysa wsi B. M K., z którego wynika, iż S. K. mieszka pod adresem [...]. Również kontrola meldunkowa z dnia [...] stycznia 2001 r. przeprowadzona w lokalu przy ul. [...] prowadzi do wniosku, iż S. K. nie zamieszkuje i nie zamieszkiwał w tym lokalu. Wobec tego stwierdzić należy, iż dokonana przez organy obu instancji ocena przeprowadzonych dowodów jest prawidłowa i nie narusza zasad postępowania administracyjnego. Nadto zaznaczyć należy, iż organy w toku postępowania zmierzały do zweryfikowania powyższych dowodów poprzez zapoznanie się ze stanowiskiem S. K., jednakże konsekwentnie odmawiał on jakiegokolwiek udziału w postępowaniu, nie odbierał korespondencji i nie stawiał się na wezwania. W związku z czym nie został przesłuchany w charakterze świadka, jak również nie skorzystał z możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym osobiście, bądź wypowiedzenia się pisemnie co do jego treści. W takiej sytuacji organ mógł zastosować przepis art. 81 k.p.a., zgodnie z którym okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2. Działanie takie jest zgodne ze stanowiskiem Naczelnego Sadu Administracyjnego zawartym w wyroku z dnia 14 marca 1988 r. (sygn. akt IV SA 1152/87, opubl. Państwo i Prawo 1989/4 srt. 142) którego teza stanowi, iż jeżeli strona wezwana do udziału w postępowaniu i złożenia wyjaśnień uporczywie odmawia wzięcia udziału w postępowaniu organ może - bez naruszenia art. 10 § 1 w zw. z art. 81 k.p.a. - oprzeć swoją decyzję na dostępnych mu dowodach. W związku z powyższym za nieuprawnione należy uznać stanowisko skarżącego, w którym twierdzi on, iż organ nie ustalił i nie odniósł się do zamiaru pobytu skarżącego oraz przyczyny jego niezamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Organ podjął bowiem wszelkie działania zmierzające do ustalenia tych okoliczności, jednak wobec biernej postawy skarżącego działania te okazały się bezskuteczne. Należy jednak podkreślić, iż niezależnie od zamiaru skarżącego pobytu w przedmiotowym lokalu, fakt niezamieszkiwania w nim, zdaniem sądu nie budzący w tej sprawie wątpliwości, wyklucza możliwość zameldowania, gdyż czynność ta mająca charakter ewidencyjny i materialno - techniczny jest uzależniona od stwierdzenia faktu przebywania danej osoby pod wskazanym adresem, zaś sam zamiar przebywania w danym lokalu nie jest wystarczający do jej dokonania. Jednocześnie należy podkreślić, iż przepis art. 10 ust.1 u.e.d.o. nie określa, jaki czas musi osoba zamieszkiwać pod danym adresem, by uznać jej pobyt za stały, lecz jedynie określa termin zarejestrowania tego pobytu we właściwym organie, dlatego też okoliczność, iż skarżący spędził w przedmiotowym lokalu 3 doby pozostaje bez wpływu na fakt jego stałego w nim zamieszkiwania. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podzielił również stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż czynność zameldowania ma potwierdzać istniejący stan faktyczny, a więc dana osoba winna najpierw zamieszkać w danym lokalu, a następnie dokonać zameldowania w nim (wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 1999 r., V SA 3/99, lex nr 49962). W związku tym skoro dowody wskazują, iż skarżący w dacie zameldowania, jak również w okresie wcześniejszym i późniejszym nie zamieszkiwał w spornym lokalu, to słuszne było uchylenie czynności materialno- technicznej zameldowania, jako dokonanej wadliwie. Nadto dodać trzeba, iż konsekwencją materialno - technicznego charakteru czynności zameldowania jest również to, iż bez znaczenia dla jej ewentualnego dokonania jest fakt posiadania tytułu prawnego do danej nieruchomości. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności sąd na mocy art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.