VIII SA/Wa 354/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K. S.o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary z tytułu urządzania gier poza kasynem postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 31 maja 2016 r. wpłynął do Sądu wniosek K. S. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu podała, że od 9 lat jest wdową i samodzielnie utrzymuje trzech synów (dwóch w wieku szkolnym, jeden studiujący). Dochód miesięczny rodziny określiła na kwotę [...] zł – z tytułu działalności gospodarczej [...] zł, gospodarstwa rolnego – [...] zł, renty rodzinnej łącznie – [...] zł. Wskazała w rozliczeniu kwartalnym na bieżące wydatki (energia, gaz, woda, odpady komunalne, składka KRUS) oraz koszty utrzymania studiującego syna - akademik [...] zł, utrzymanie [...] zł. Oświadczyła również, że nie posiada żadnego sprzętu rolniczego w związku z czym ponosi koszty związane z usługami osób trzecich w gospodarstwie. W części wniosku obejmującej posiadany majątek wymieniła dom – [...] m², nieruchomość rolną [...] ha i [...] ha, budynek – [...] m², w którym prowadzi działalności gospodarczą (sklep), samochody [...] i [...] a także oszczędności w kwocie [...] zł Do wniosku załączyła dowody opłat za akademik, wyciąg z rachunku bankowego, fakturę za gaz, wodę, zaświadczenie o wysokości dochodu osiągniętego w 2015 r. oraz zaświadczenie o posiadanych użytkach rolnych. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej p.p.s.a..) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 – 3 p.p.s.a.). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W złożonym wniosku skarżąca nie wskazała w jakim zakresie ubiega się o przyznanie prawa pomocy wobec czego uznano, że wniosek został złożony w zakresie całkowitym, przy czym koszty do jakich jest ona zobowiązana na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł tytułem wpisu od skargi. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak przyjętym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, stan faktyczny sprawy oraz sytuację majątkową i rodzinną skarżącej stwierdzić należy, że w sprawie brak jest podstaw dla przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przede wszystkim podkreślić należy, że skarżąca poza tym ze posiada stały dochód z działalności gospodarczej, posiada również oszczędności w kwocie 10.738 zł, co w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy. Instytucja ta przewidziana jest bowiem dla osób bez majątku i dochodów, bądź też posiadających dochód na granicy fizycznego przetrwania. Trudno bowiem przyjąć, że strona, która dysponuje wolnymi środkami znajduje się w sytuacji finansowej uzasadniającej pomoc państwa w dochodzeniu swoich racji przed sądem. Jednocześnie nie negując wysiłku skarżącej w samodzielnym utrzymaniu i wychowaniu synów, zauważyć należy, że otrzymują oni rentę rodzinną w wysokości [...] zł, a od kwietnia na konto skarżącej wpływa świadczenie wychowawcze w wysokości [...] zł. Skarżąca otrzymuje również dopłaty do posiadanych gruntów rolnych – w dniu 23 marca 2016 r. była to kwota [...] zł. Skarżąca nie wykazała zatem w sposób przekonujący, że nie jest w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego jak również kosztach ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a postanowiono, jak w sentencji.