VIII SA/Wa 359/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2008 r. sprawy ze skargi J.K. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...]; 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r., Nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwaną dalej k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia J.K. utrzymał w mocy postanowienie wydane przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] kwietnia 2008 r., Nr [...] o odmowie zawieszenia postępowania na wniosek. W uzasadnieniu wskazano, iż stosownie do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 119, poz. 750 ze zm.) J.K. w dniu 7 sierpnia 2007 r. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Wstępna weryfikacja wniosku ujawniła, że gospodarstwo rolne skarżącego nie spełnia warunków określonych przepisami w/w rozporządzenia. Zgodnie z przepisami § 4 pkt 5 oraz § 19 ust. 3 pkt 2 cytowanego rozporządzenia, jednym z warunków wstępnych do przyznania renty strukturalnej jest posiadanie do przekazania gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 3 ha użytków rolnych, którego wnioskodawca jest właścicielem albo współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem albo właścicielem takiego gospodarstwa jest małżonek wnioskodawcy. Deklarowane do przekazania we wniosku gospodarstwo rolne J.K. o powierzchni 3 ha użytków rolnych stanowi w części ([...] ha) jego współwłasność z małżonką oraz w części [...]) stanowi udział współmałżonki we współwłasności z osobami trzecimi. W dniu 14 stycznia 2008 r. J.K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w B. wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie wniosku o przyznanie renty strukturalnej ze względu na przeprowadzenie postępowania doprowadzającego do zniesienia współwłasności gospodarstwa rolnego z osobami trzecimi. W wyniku rozpatrzenia tego wniosku organ I instancji odmówił zawieszenia postępowania, uzasadniając, iż uregulowanie stanu prawnego gospodarstwa powinno być dokonane przed złożeniem wniosku. Organ II Instancji dokonując analizy otrzymanych akt sprawy nie znalazł podstaw prawnych, jak i innych uwarunkowań i okoliczność przemawiających za uchyleniem lub zmianą zaskarżonego postanowienia. Organ ten uznał, iż skarżący nie może żądać zawieszenia postępowania tylko po to, aby uregulować stan prawny posiadanego gospodarstwa rolnego. Składając stosowny wniosek skarżący powinien ten stan mieć uregulowany. Organ podnosił, że odmawiając zawieszenia postępowania organy nie czynią krzywdy wnioskodawcy, bowiem nie pozbawiają go możliwości ubiegania się o przyznanie renty strukturalnej w przyszłości. W skardze J.K. wniósł o pozytywne rozstrzygnięcie jego sprawy. Wydana decyzja, jego zdaniem jest dla niego krzywdząca i niesprawiedliwa, bowiem posiadane gospodarstwo rolne, spełnia warunki wynikające z cytowanego wyżej rozporządzenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga J.K. zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż przedstawione w skardze. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 , poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwana dalej jako p.p.s.a. (Dz.U. nr 153, poz.1270, ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Jak stanowi przepis art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. J.K. złożył wniosek w przedmiocie zawieszenia postępowania z uwagi na konieczność wniesienia sprawy do sądu powszechnego, celem uregulowania stanu prawnego posiadanego gospodarstwa rolnego. Zawieszenie postępowania administracyjnego na wniosek strony reguluje art. 98 § 1 k.p.a., stosownie do którego organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Z powyższego przepisu wynika, iż zawieszenie postępowania na tej podstawie może nastąpić tylko na żądanie tej strony, na wniosek której postępowanie zostało wszczęte i przy spełnieniu pozostałych przesłanek, tj. braku sprzeciwu pozostałych stron postępowania oraz braku zagrożenia interesu społecznego w następstwie zawieszenia postępowania. Regulacja ta opiera się na założeniu, że dysponentem postępowania wszczętego na żądanie zainteresowanego jest on sam, o czym przekonuje także uregulowanie art. 98 § 2 k.p.a. i jakkolwiek zawarte w tej regulacji sformułowanie: "może zawiesić postępowanie" oznacza, że spełnienie przesłanek nie pociąga automatycznie obowiązku zawieszenia postępowania, to jednakże nie upoważnia ono prowadzącego to postępowanie organu do dowolności w tym zakresie. Ocena, czy zawieszenie postępowania zagraża czy nie zagraża interesowi społecznemu należy do organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie. Organ powinien jednak starannie rozważyć zarówno słuszny interes strony wyrażony w żądaniu zawieszenia postępowania, jak i interes społeczny, któremu zawieszenie postępowania mogłoby zagrażać. Zagrożenie interesowi społecznemu powinno być, jak wynika to z użycia trybu oznajmującego "zagraża", aktualne i rzeczywiste, a nie tylko potencjalne. W doktrynie podkreśla się, w przypadku gdy powyższe przesłanki zostaną spełnione, organ jest zobowiązany zawiesić postępowanie. Organ nie jest bowiem uprawniony do oceny, czy żądanie zawieszenia postępowania jest zasadne, a zatem jeżeli brak sprzeciwu innych stron i zawieszenie postępowania w ocenie organu nie zagraża interesowi społecznemu, to odmowa zawieszenia postępowania na żądanie strony musiałaby być uznana za przejaw bezinteresownej szykany ze strony organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie. Organ będzie natomiast zobowiązany odmówić zawieszenia postępowania, gdy sprzeciwi się temu chociażby jedna ze stron, albo gdy zawieszenie postępowania zagraża interesowi społecznemu. (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.). W niniejszej sprawie organy obu instancji nie oceniły, czy złożony wniosek zasługuje na uwzględnienie, naruszając przy tym art. 98 § 1 k.p.a. Organy powinny zbadać, czy w sprawie zachodzą przesłanki wynikające z treści powołanego przepisu i dać temu wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji. Dopiero tak dokonana ocena, oparta na szczegółowo ustalonych okolicznościach sprawy, nie będzie nosić cech dowolności. Obywatel bowiem ma prawo do tego, by jego oparte na prawie materialnym roszczenia i wnioski były rozpatrywane w ramach przewidzianej prawem procedury i w określonych przez prawo formach. Nie jest natomiast zgodne z zasadami konstytucyjnymi takie postępowanie organów administracji, w którym wnioski obywateli załatwiane są poza taką procedurą i w formach jej nie znanych, powoduje to bowiem stan niepewności prawnej i ogranicza prawa obywateli do ochrony swych uprawnień przed organami administracji publicznej i przed sądami (tak wyrok SN z dnia 18 listopada 1993 r., III ARN 49/93). Skoro zatem z żądaniem zawieszenia postępowania wystąpiła strona, na żądanie której postępowanie to wszczęto, a w sprawie nie występują inne strony, w których interes prawny zawieszenie postępowania mogłoby godzić, to odmowa zawieszenia tego postępowania bez oceny tych okoliczności, jak i bez rozważenia okoliczności ewentualnego zagrożenia dla interesu społecznego, powoduje, iż postanowienie o tej odmowie uznane być musi za wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 98 § 1 oraz art. 6 i 7 k.p.a. i to w stopniu mającym wpływ na wynik tego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA w Szczecinie z dnia 3 lutego 1999r., SA/Sz 1714/92). Zgodnie z art. 6 k.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Działanie organu administracji może zostać zakwalifikowane jako niezgodne z prawem wówczas, gdy zostało ono podjęte niezgodnie z obowiązującym prawem, jak również wówczas, gdy nie było podstawy prawnej do danego działania. Stosownie do art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ prowadzący postępowanie jest zobowiązany do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący i sumienny całego materiału dowodowego. Dlatego biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą z dnia 1 lutego 2008 r. O zakresie wykonania zaskarżonego aktu, Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. Wobec uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania- wpis sądowy, uiszczony na podstawie przepisu § 2 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).