VIII SA/Wa 36/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Asesor WSA Artur Kot, Protokolant Michał Sikorski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi M.S., J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] nr [...]w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy K. z dnia [...], nr [...]; 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej [...] na podstawie art. 1, 2, 7, 8 ust. 1, art. 9, 10, 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), zwaną dalej ustawą o zaliczce alimentacyjnej, art. 45 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. i zarządzenia nr 289/2005 Burmistrza Gminy [...] z dnia 30 września 2005 r. w sprawie udzielenia kierownikowi Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] upoważnienia do prowadzenia postępowania wobec dłużników alimentacyjnych oraz postępowania w sprawie zaliczek, a także do wydawania decyzji administracyjnych w tych sprawach, po rozpatrzeniu wniosku nr [...] złożonego dnia 30 sierpnia 2007 r. przez E.S. orzekł o przyznaniu świadczenia w formie zaliczki alimentacyjnej na rzecz M.S. i J.S. w kwocie po 300 zł miesięcznie, na okres od 1 października 2007 r. do 30 września 2008 r. W uzasadnieniu organ podał, iż wnioskodawczynie spełniają przesłanki ustawowe do przyznania w/w świadczenia. Zaliczkę alimentacyjną na dzieci przyznano od października 2007 r. z uwagi na to, że są studentkami pierwszego roku i zgodnie z przepisami o szkolnictwie wyższym, rok akademicki rozpoczyna się od października. E.S., działająca w imieniu i na rzecz córek – M.S. i J.S. wniosła odwołanie. W uzasadnieniu podała, iż decyzja ta jest dla nich krzywdząca, gdyż przyznaje im zaliczkę alimentacyjną od października, a nie od września 2007 roku – pomijając tym samym jeden miesiąc w roku kalendarzowym. Argumentowała, że Sąd natomiast zasądził na rzecz córek alimenty na każdy miesiąc w roku. W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. znak: [...] na podstawie wyżej powołanych przepisów i art. 138 § 1 pkt 2 kpa orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części dotyczącej końcowej daty, na który przyznano zaliczkę alimentacyjną i przyznało zaliczkę alimentacyjną do dnia 30 września 2008 r., zaś w pozostałej części utrzymało decyzję w mocy. W uzasadnieniu podano, iż kwestią wymagającą wyjaśnienia jest kwestia spełnienia warunków do przyznania zaliczki alimentacyjnej na rzecz J. i M. S., jak również wysokość ewentualnie przysługującego świadczenia i okresu na jaki może być ono przyznane. Ustalono, że na mocy ugody zawartej przed Sądem Rejonowym [...] w dniu 25 marca 2003 r., sygn. akt [...] M.S., po uprzednim rozwiązaniu związku małżeńskiego jego i jego żony E.S. – wyrokiem Sądu Okręgowego w R. z dnia 19 stycznia 1995 r., zobowiązał się płacić tytułem podwyższonych alimentów na rzecz M.S. kwotę 400 zł miesięcznie i na rzecz J.S. kwotę 350 zł miesięcznie. Dochodem trzyosobowej rodziny E.S. w 2006 r., oprócz pobieranych zaliczek alimentacyjnych, były uzyskiwane przez nią dochody w wysokości 7.741,88 zł. Przeciętny miesięczny dochód rodziny stanowił zatem kwotę 645,15 zł, co w przeliczeniu na osobę daje kwotę 215,05 zł. E.S. uzyskała od komornika sądowego zaświadczenie z dnia 28 września 2007 r. o bezskuteczności egzekucji w stosunku do dłużnika alimentacyjnego. W ocenie organu odwoławczego bezspornym jest, że J. i M.S. uprawnione są do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, a dodatkowo są wychowywane przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odnośnie wysokości przyznanego świadczenia uznano, że wynosić ona powinna kwotę po 300 zł miesięcznie, gdyż dochód na jedną osobę w rodzinie stanowi miesięcznie kwotę 215,05 zł. Co do daty początkowej przyznanej zaliczki uznano, że organ I instancji ustalił tę datę prawidłowo, gdyż M. i J.S. w miesiącu wrześniu 2007 r. były osobami pełnoletnimi (ur. odpowiednio w 1988 r. i 1986 r.), a jednocześnie nie uczyły się w szkole lub szkole wyższej. Tym samym nie spełniały one przesłanek do przyznania zaliczki, określone w przepisie art. 7 ust. 1 ustawy o zaliczce alimentacyjnej. Nie mógł mieć tu też odpowiedniego zastosowania przepis art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006, nr 139, poz. 992), albowiem przewiduje on przysługiwanie świadczeń za wrzesień, jeżeli dziecko lub osoba ucząca się po ukończeniu nauki w szkole zostały przyjęte, w tym samym roku kalendarzowym, do szkoły wyższej, ale dodatkowo osoby takie muszą legitymować się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Skoro zaś J.S. i M.S. nie legitymują się powyższym orzeczeniem, to nie mogą one uzyskać prawa do wnioskowanej zaliczki alimentacyjnej za miesiąc wrzesień 2007 r. Jednocześnie wyjaśniono, że zgodnie z przepisem art. 45 ust.1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, okres zasiłkowy rozpoczynający się w dniu 1 września 2007 r., na który ustala się prawo do zaliczki alimentacyjnej, przedłuża się do 30 września 2008 r., dlatego też organ przyznał M. i J.S. zaliczkę do tego dnia. Skargę na powyższą decyzję wniosły M.S. i J.S. reprezentowane przez pełnomocnika E.S., podnosząc te same argumenty co w uzasadnieniu odwołania. Podały, że mimo, iż rozpoczęły naukę od miesiąca października 2007 r., to okoliczność ta nie ma znaczenia w kwestii przysługiwania zaliczki za miesiąc wrzesień. Skoro bowiem za ten miesiąc należą im się alimenty, to winna zostać również przyznana wnioskowana zaliczka alimentacyjna. Organ odwoławczy - Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga M.S. i J.S. zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. (Dz.U nr 153, poz.1270, ze zmianami) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Jak stanowi przepis art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy niniejszej. Kwestią sporną i wymagającą wyjaśnienia jest okres, za jaki będzie przysługiwać zaliczka alimentacyjna. Skarżące podnoszą bowiem, że okres ten będzie dotyczył również miesiąca września 2007 r. Organ zaś stanął na stanowisku, iż zaliczka alimentacyjna będzie przysługiwać od miesiąca października 2007 r. Organ uzasadniając decyzję powołał się na przepis art. 7 ust. 1 ustawy o zaliczce alimentacyjnej i uznał, że J.S. i M.S. w miesiącu wrześniu 2007 r. były osobami pełnoletnimi, a jednocześnie nie uczyły się w szkole lub szkole wyższej. Z tej racji też nie były podmiotami uprawnionymi do przyznania zaliczki za ten miesiąc. Zgodnie zaś z powołanym art. 7 ustawy o zaliczce alimentacyjnej - zaliczka alimentacyjna, zwana dalej "zaliczką", przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. Zaliczka ta przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583,00 zł. Z przedłożonych zaświadczeń wynika, iż M.S. w dacie 13 września 2007 r. (data wystawienia zaświadczenia) była słuchaczem I roku Niepublicznego Nauczycielskiego Kolegium Języków Obcych [...], zaś J.S. w dacie 23 października 2007 r. (data wystawienia zaświadczenia) była studentem Wydziału Sztuki Politechniki [...] na pierwszym roku studiów. W oparciu o przepis art. 10 ustawy o zaliczce alimentacyjnej, prawo do zaliczki ustala organ właściwy wierzyciela począwszy od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, do końca okresu zasiłkowego. Wniosek taki został złożony u Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] przez E.S. w dniu 30 sierpnia 2007 r. Tak więc prawo do zaliczki alimentacyjnej w oparciu o powyższy przepis przysługiwać będzie osobom uprawnionym począwszy od dnia 1 września 2007 r., gdyż okres zasiłkowy, zgodnie z brzmieniem art. 3 pkt 10 ustawy o świadczenia rodzinnych oznacza okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Zgodnie z art. 3 pkt 13 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez osobę uczącą się należy rozumieć osobę pełnoletnią, uczącą się, niepozostającą na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub zasądzeniem od rodziców na jej rzecz alimentów, jeżeli wyrok sądu orzekającego alimenty został wydany przed osiągnięciem pełnoletniości przez osobę uczącą się. W ocenie Sądu za osobę uczącą się należy uważać osobę, która została przyjęta do szkoły lub szkoły wyższej. Zgodnie z art. 169 ust. 7 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164 poz. 1365) rekrutację na studia przeprowadza powołana komisja rekrutacyjna, która podejmuje decyzje w sprawach przyjęcia na studia. Ze złożonych zaświadczeń wynika, że zarówno M.S., jak i J.S. zostały przyjęte odpowiednio do Niepublicznego Nauczycielskiego Kolegium Języków Obcych i na Politechnikę [...] i decyzje komisji rekrutacyjnych w tym zakresie musiały być podjęte przed 1 października 2007 roku. Sam fakt, że zajęcia rozpoczynają się od 1 października nie mógł decydować, że w miesiącu wrześniu osoby te nie mogą być uznane jako osoby uczące się. Nadmienić w tym miejscu wypada, że roszczenie o przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej zostało uregulowane w odmiennym akcie prawnym niż świadczenia rodzinne i prawo to jest oczywiście odmienną instytucją od w/w świadczeń. Z tego względu - w ocenie Sądu - w sprawie dotyczącej przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej nie może mieć zastosowanie art. 24 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiący, kiedy zasiłek rodzinny przysługuje za miesiąc wrzesień osobom, które skończyły szkołę średnią i zaczynają naukę w szkole wyższej. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych stosujemy do kwestii zaliczki alimentacyjnej w sytuacji, gdy kwestie te w ustawie o zaliczce alimentacyjnej nie są uregulowane oraz nie pozostają w sprzeczności z tą ustawą. Zaliczkę alimentacyjną przyznaje się na okres zasiłkowy. W ustawie o zaliczce alimentacyjnej nie ma żadnych wyłączeń co do przyznania świadczeń na rzecz uprawnionego za miesiąc wrzesień, w sytuacji gdy jest absolwentem szkoły średniej i rozpoczyna w tym samym roku kalendarzowym po jej skończeniu naukę w szkole wyższej. Ponadto należy zauważyć, iż zarówno organ I, jak i II instancji orzekł na podstawie art. 45 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378). Ustawa ta należy do ustaw oczekujących i w oparciu o przepis art. 48 cytowanej ustawy, ustawa ta wchodzi w życie dopiero z dniem 1 października 2008 r. z wyjątkiem kilku przepisów, w tym art. 45, który wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Przywołany przepis stwierdza, że okres zasiłkowy rozpoczynający się 1 września 2007 roku, na który ustala się prawo do zaliczki alimentacyjnej, przedłuża się do 30 września 2008 roku. Organ II instancji orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części dotyczącej końcowej daty, na który przyznano zaliczkę alimentacyjną i przyznał zaliczkę alimentacyjną do dnia 30 września 2008 r. Jest to w ocenie Sądu niezrozumiałe, zważywszy na to, iż organ I Instancji również do tej daty przyznał zaliczkę alimentacyjną na rzecz uprawnionych. Z tego względu Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] listopada 2007 r. O zakresie wykonania zaskarżonego aktu Sąd orzekł, na podstawie art. 152 p.p.s.a.