VIII SA/Wa 366/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur /sprawozdawca/, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2012 r. sprawy ze skargi J. T., R. T. i A. Z. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za przejęcie nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2011 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej solidarnie na rzecz skarżących J. T., R. T. i A. Z. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4) zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz J. T. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2012 roku Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania L. i J. T. od decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] października 2011 roku znak [...], ustalającej odszkodowanie w wysokości [...] zł na rzecz L. T. i J. T. za przejętą na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha położoną w obrębie Ż., gmina R. oraz zobowiązaniu Prezydenta Miasta R. do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna – utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] października 2011 roku. Podstawą wydania decyzji były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna: Nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] ha, położona w obrębie [...]-Ż., gmina R., decyzją Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2007 roku, znak [...], została przeznaczona pod rozbudowę skrzyżowań ulic L.– [...] – Ł. wraz z infrastrukturą techniczną w liniach rozgraniczenia i poza tymi liniami – będącej etapem I przebudowy drogi krajowej nr [...] na odcinku [...]. W operacie szacunkowym z dnia [...] kwietnia 2011 roku rzeczoznawca majątkowy w zakresie szacowania nieruchomości wartość nieruchomości, o której mowa wskazał na kwotę [...] zł. Decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2011 roku znak [...] Wojewoda [...] ustalił odszkodowanie w wysokości [...] zł na rzecz L. T. i J. T. za przejętą na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha, położoną w obrębie [...]-Ż., gmina R., która stała się własnością Skarbu Państwa zgodnie z decyzją Wojewody [...] NR [...] z dnia [...] marca 2007 roku znak [...] o ustaleniu lokalizacji drogi dla inwestycji polegającej na rozbudowie skrzyżowań ulic L. -[...]-Ł. wraz z infrastrukturą techniczną w liniach rozgraniczenia inwestycji i poza tymi liniami – będącej etapem I przebudowy drogi krajowej nr [...] na odcinku [...]. Decyzją tą zobowiązał jednocześnie Prezydenta Miasta R. do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni, w którym decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] wskazał między innymi, iż rzeczoznawca majątkowy dokonał pełnej analizy stanu prawnego nieruchomości, lokalizacji i czynników środowiskowych mających wpływ na nieruchomość, jak również stan zagospodarowania nieruchomości. W ocenie organu operat nie budzi zastrzeżeń pod względem formalnym, a jego ustalenia zachowują wewnętrzną spójność i logikę. Wskazano jednocześnie, iż zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 roku, Nr 193, poz. 1194 ze zm.) wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustalono według jej stanu na dzień wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Od tej decyzji odwołanie złożyli L. i J. T., wnosząc o jej zmianę i ustalenie wyższej kwoty odszkodowania albo o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucili bezkrytyczne oparcie się na opinii rzeczoznawcy z zakresu wyceny nieruchomości oraz dokonanie szacunku w sposób błędny i niekorzystny dla skarżących. W uzasadnieniu odwołania wskazano, iż przyjęta cena [...] zł/m2 jest znacznie niższa od cen transakcyjnych oraz ceny za wywłaszczone sąsiednie nieruchomości. Wskazano, iż poprzednia wycena dokonana w 2008 roku wskazywała cenę ponad [...] zł/m2 i również była zbyt niska. Biegły w swojej wycenie przyjął za podstawę porównawczą nieruchomości mało porównywalne z nieruchomością skarżących. W ocenie skarżących modernizacja i przebudowa drogi krajowej nr [...] i całego węzła komunikacyjnego w tym miejscu spowodowała wzrost cen nieruchomości, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w wysokości odszkodowania. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] marca 2012 roku, w której mowa na wstępie utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2012 roku. W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji przywołał między innymi treść art. 6 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 25 lipca 2008 roku o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2008 roku, Nr 154, poz. 95 ze zm.) podnosząc, iż zgodnie z tymi przepisami do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, przy czym w postępowaniu dotyczącym ustalenia wysokości i wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Wskazano, iż zgodnie a art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 roku, Nr 193, poz. 1194 ze zm.) wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4 ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania, z jednoczesnym wskazaniem, iż do ustalenia wartości nieruchomości mają zastosowanie odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami. W oparciu o art. 134 ust. 1 – 4, art. 154 ust. 1, 2, 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 roku, Nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz § 36 ust. 1, 2, 3, 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 roku w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 roku, Nr 207, poz. 2109 ze zm.) organ drugiej instancji dokonał oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego stwierdził, iż operat przy zastosowaniu podejścia porównawczego, metody korygowania ceny średniej został sporządzony poprawnie. Nieruchomości przyjęte do porównań są nieruchomościami porównywalnymi zarówno pod względem lokalizacji , jak i stanu zagospodarowania. Skarżący J. T. T., R. T. i A. K. Z. wniosły skargę na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] marca 2012 roku znak [...], utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] października 2011 r. znak [...]. Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji Wojewody [...] jako naruszających prawo, w szczególności art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 193, poz. 1194 ze zm.) i § 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 roku w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r., nr 207, poz. 2109 ze zm.). W uzasadnieniu skargi podniosły, iż przyjęta do odszkodowania cena wynosząca [...] zł/m2 znacznie odbiega od wartości nieruchomości z przeznaczeniem na działalność gospodarczą w tym rejonie miasta i jest o połowę niższa niż wycena dokonana w 2008 roku ([...] zł/m2). Kwota odszkodowania została określona przez rzeczoznawcę w operacie, który został przyjęty bezkrytycznie. Organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutu, że podstawą do porównań winny być tereny w miastach o porównywalnej wielkości o porównywalnym statusie gospodarczym. Przy dokonaniu wyceny pominięto wycenę nieruchomości przyległych do nieruchomości skarżących, które były wywłaszczane w tym samym czasie pod modernizację skrzyżowania i których wycena była znacznie wyższa od wyceny zaskarżonej. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o oddalenie skargi. W piśmie stanowiącym załącznik do rozprawy z dnia 12 września 2012 roku J. T. działaniem swojego pełnomocnika dodatkowo podniosła zarzut naruszenia przez organ art. 80 K.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na treści opinii biegłego bez dokonania formalnoprawnej analizy tej opinii, naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. poprzez ograniczenie się w uzasadnieniu decyzji przez organ II instancji do lakonicznego ustosunkowania się do zarzutów skarżących pod adresem opinii biegłego. Jednocześnie podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego to jest art. 4 pkt 16 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez uznanie w zaskarżonych decyzjach, iż nieruchomości przyjęte w operacie szacunkowym za podstawę ustalenia wartości nieruchomości (wywłaszczonej) skarżących były nieruchomościami porównywalnymi w rozumieniu tego przepisu i wobec czego operat ten mógł stanowić podstawę ustalenia istotnych okoliczności sprawy, art. 175 ust. 1 i art. 14 pkt 14 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że operat szacunkowy wykonany z naruszeniem prawa (w tym w szczególności pkt 3.3 Powszechnych Krajowych Zasad Wyceny oraz § 36 pkt 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 roku w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego może stanowić podstawę ustalenia istotnych okoliczności sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Niniejsza sprawa zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który zgodnie z art. 1 § 2 tej ustawy dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, Nr 270) (dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie zauważyć należy, iż zarówno Wojewoda [...] w decyzji poprzedzającej decyzję zaskarżoną, jak i Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w zaskarżonej decyzji prawidłowo odwołują się do przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2008 roku o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2008 roku, Nr 54, poz. 985), która w art. 6 ust. 3 stanowi, iż w postępowaniu dotyczącym ustalenia wysokości i wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Prawidłowo także organy powołują jako podstawę ustalenia odszkodowania art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 roku, Nr 193, poz. 1194 ze zm.), zgodnie z którym wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4a, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie odszkodowania. Zasadnym jest także zastosowanie w niniejszej sprawie § 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 roku w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 roku, Nr 207, poz. 2109 ze zm.). Odnośnie zastosowania tego przepisu w niniejszej sprawie istotna jest okoliczność, iż z dniem 26 sierpnia 2011 roku na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2011 roku zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2011 roku, Nr 165, poz. 985), w sposób istotny zostało zmienione między innymi brzmienie § 36, o którym mowa. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w zaskarżonej decyzji, podczas kontroli decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2011 roku w uzasadnieniu decyzji powołuje treść § 36 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 roku w brzmieniu obowiązującym od dnia 26 sierpnia 2011 roku, podczas gdy operat szacunkowy ustalający wysokość odszkodowania kwestionowaną przez skarżących pochodzi z dnia 8 kwietnia 2011 roku i został sporządzony na podstawie przepisów wówczas obowiązujących. Datą ustalenia odszkodowania jest data wydania decyzji, zgodnie z treścią art. 12 ust. 4a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 roku, Nr 193, poz. 1194 ze zm.). Wobec tego, że przed datą wydania decyzji przez Wojewodę [...], a po dacie sporządzenia operatu szacunkowego miała miejsce zmiana przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 roku, o którym mowa wyżej, decyzja o ustaleniu odszkodowania wobec nie uwzględnienia tej zmiany zapadła z naruszeniem zarówno art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, jak i § 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 roku w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Naruszony został także art. 107 § 3 K.p.a., nie można bowiem uznać za prawidłowej argumentacji uzasadnienia w sytuacji gdy dokonywana jest ocena operatu sporządzonego na podstawie przepisów w innym brzmieniu, niż w dacie wdawania decyzji. Tym samym zawarte w skardze zarzuty skarżących zasługują na uwzględnienie. Wobec tego, iż zaistniała sytuacja sprawia, że operat szacunkowy, na podstawie którego należy ustalić kwotę należnego skarżącym odszkodowania musi ulec uaktualnieniu lub też sporządzeniu od nowa z uwzględnieniem aktualnego brzmienia przepisów, zarzuty skarżących co do wadliwości doboru nieruchomości do porównania oraz nieprawidłowości dokonanej wyceny w obecnej chwili są przedwczesne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny doprowadzić do sporządzenia operatu szacunkowego i dokonania prawidłowej wyceny wywłaszczonej nieruchomości i w oparciu o prawidłową podstawę prawną orzec odszkodowaniu. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Orzeczenie w punkcie 2 wyroku Sąd oparł o treść art. 152 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił na mocy art. 200 p.p.s.a., 202 § 2 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) oraz art. 209 p.p.s.a. Kwota [...] zł obejmuje wpis od skargi, zaś kwota 240 zł stanowi wynagrodzenie pełnomocnika.