VIII SA/Wa 366/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] lutego 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Pismem z 3 kwietnia 2013 r. (data nadania) J. K. (skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu skargę na postanowienie Głównego Geodety Karu w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Jednocześnie wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym oraz uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Jako dochód rodziny skarżący wskazał kwotę [...] zł uzyskiwaną z zabezpieczenia społecznego (emerytury). Wydatki na bieżące utrzymanie rodziny w tym media, telefon, śmieci, energię elektryczną, opał, gaz, wodę, podatek od nieruchomości, składkę PZU i leki określił na kwotę około [...]zł. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku oświadczył, iż z nieruchomości posiada dom o powierzchni [...] m2, mieszkanie o powierzchni [...]m2, działkę budowlaną o powierzchni [...] m2 oraz las o powierzchni [...]ha. Postanowieniem z 6 czerwca 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 366/13 referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Pismem z 20 czerwca 2013 r. skarżący skutecznie wniósł sprzeciw na powołane postanowienie wskazując szereg dolegliwości chorobowych, z powodu których się leczy. Podał, iż dochód uzyskiwany z tytułu emerytur wynosi [...]zł minus podatek oraz składka na ubezpieczenie zdrowotne. Wskazał także na sposób zagospodarowania posiadanych nieruchomości. Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), wniesienie w terminie sprzeciwu od postanowienia z 20 czerwca 2013 r. spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Z treści art. 246 § 2 p.p.s.a. wynika, że dopiero gdy środki, którymi dysponuje wnioskodawca okażą się niewystarczające można wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta co do zasady jest stosowana wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Tak więc kryterium finansowe (majątkowe) jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność do poniesienia tych kosztów, a którego wykazanie ciąży na stronie wnioskującej. Możliwość opłacenia tych kosztów musi być także zestawiona z tymi kosztami, których wystąpienie w sprawie jest najbardziej prawdopodobne. W pierwszej kolejności Sąd ustalił, iż dochód rodziny skarżącego, który według jego oświadczenia wynosi [...]zł miesięcznie, nie uzasadnia konieczności obciążania budżetu państwa kosztami ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Nie jest bowiem skarżący osobą pozbawioną źródła utrzymania, nie należy do osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej, jego potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone, a koszty bieżącego utrzymania pokrywane z uzyskiwanych dochodów. Nie jest zatem skarżący osobą ubogą, pozbawioną środków utrzymania i majątku, a tylko takie przesłanki uzasadniają przyznanie prawa pomocy. Oceniając sprawę pod tym kątem Sąd stwierdza, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby pozytywne rozpoznanie jego wniosku o przyznanie adwokata z urzędu. Należy w tym miejscu dodać, że dla spełnienia przesłanek uzasadniających ustanowienie w ramach prawa pomocy pełnomocnika bez znaczenia pozostaje stopień skomplikowania sprawy, czy też nieznajomość przez stronę przepisów prawa. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.