VIII SA/Wa 370/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Sędzia NSA Piotr Piszczek, Protokolant Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2009 r. sprawy ze skargi [...] D.P., M.P., A.R. spółka jawna z siedzibą w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia należności celnych 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz skarżącej kwotę 617 (sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. 1.1. Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2009 r., skierowaną do wspólników spółki jawnej "[...]", tj. do D.P., M. P. i A. R., Dyrektor Izby Celnej w W. (dalej: "organ odwoławczy" lub "Dyrektor Izby Celnej") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. (dalej: "organ I instancji" lub "Naczelnik Urzędu Celnego"") z [...] sierpnia 2007 r. Przedmiotem decyzji było retrospektywne zaksięgowanie należności celnych w kwocie [...] zł, przy czym decyzja organu I instancji wydana została dla spółki cywilnej PPHU "[...]", a odwołanie od tejże decyzji wniosła spółka jawna "[...]" D. P., M. P., A. R.. Postępowanie celne wszczęte zostało postanowieniem z [...] kwietnia 2007 r., także w stosunku do spółki cywilnej [...]". 1.2. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania w sprawie oraz powołał się na ustalenia faktyczne organu I instancji. Z ustaleń tych wynika, że [...] września 2004 r. agencja celna działająca w imieniu wspólników spółki cywilnej dokonała zgłoszenia celnego w procedurze dopuszczenia do obrotu towaru (ciężarowego samochodu używanego marki [...], rok produkcji [...]) importowanego ze [...]. Po przeprowadzeniu stosownego postępowania celnego Naczelnik Urzędu Celnego przyjął, że pojazd jest nieokreślonego pochodzenia i decyzją z [...] sierpnia 2007 r. określił spółce cywilnej prawnie należną niezaksięgowaną kwotę należności celnych wynikających z długu celnego. Odwołanie wniosła spółka jawna. Autor odwołania podniósł, że spółka cywilna z mocy prawa została przekształcona w spółkę jawną. W dniu wydawania decyzji przez organ I instancji, w obrocie prawnym nie występowała spółka cywilna. Naczelnik Urzędu Celnego naruszył zatem art. 133 § 1 w związku z art. 7 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), a także w związku z art. 73 § 1 ustawy z 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.). Autor odwołania postawił nadto szereg innych zarzutów dotyczących zarówno przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego. 1.3. Organ odwoławczy za stronę postępowania uznał wspólników spółki jawnej i do nich skierował decyzję utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Wyjaśnił, że z informacji udzielonej przez [...] administrację celną wynika, iż podmiot [...] ujawniony w treści umowy kupna pojazdu jako jego zbywca, jest podmiotem nieistniejącym lub nieodnalezionym. Powołując się na art. 86 ust. 1 Prawa celnego oraz art. 181a Rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 253 z 11 października 1993 r.) wywiódł, że strony nie przedstawiły wiarygodnych dokumentów potwierdzających zapłacenie kwoty ujawnionej jako wartość przedmiotu transakcji i z tej przyczyny zasadne było zakwestionowanie wartości celnej sprowadzonego pojazdu. 2. Z ostatecznym w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięciem organu odwoławczego nie zgodziła się strona skarżąca, tj. "[...]" D. P., M. P., A. R. spółka jawna. Pismem z [...] kwietnia 2009 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję organu odwoławczego. Autor skargi wystąpił o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z powodu zaistnienia przesłanek z art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. A to z tej przyczyny, że decyzja została błędnie skierowana do wspólników spółki jawnej, pomimo tego, iż nie było wszczynane wobec nich żadne postępowanie. Dodał, ze spółka jawna będąca następcą prawnym spółki cywilnej posiada podmiotowość prawną umożliwiającą jej bycie stroną postępowania celnego. Wskazał nadto na utrzymanie w mocy przez organ odwoławczy wadliwej decyzji organu I instancji, wydanej dla spółki cywilnej, gdy w dniu wydania decyzji pierwszoinstancyjnej adresat decyzji nie istniał. Następcą prawnym spółki cywilnej była już zarejestrowana spółka jawna i to ona powinna być adresatem decyzji. Autor skargi powtórzył zarzuty naruszenia między innymi art. 133 § 1 w związku z art. 7 § 1 Ordynacji podatkowej, a także w związku z art. 73 § 1 Prawa celnego. W dalszej kolejności postawił zarzuty naruszenia szeregu przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego w stopniu powodującym konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji w całości (między innymi naruszenie art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez niepełne rozpatrzenie materiału dowodowego świadczącego o autentyczności umowy sprzedaży pojazdu i w konsekwencji poprzez niezrozumiałe przyjęcie, że z zebranego materiału dowodowego wynika nieautentyczność umowy sprzedaży pojazdu a tym samym nieautentyczność podanej wartości transakcyjnej). W tym zakresie powołał się na dowody przedstawione przez stronę skarżącą (zdjęcia), które wskazują na funkcjonowanie w obrocie gospodarczym podmiotu [...] (sprzedawcy) w październiku 2007 r. To zaś oznacza, że stanowisko władz [...] nie jest wystarczające do tego, aby kwestionować autentyczność przedmiotowej umowy sprzedaży pojazdu. 3. Odpowiadając na skargę, organ odwoławczy podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko i wystąpił o jej oddalenie. 4. W piśmie procesowym z [...] października 2009 r. autor skargi podtrzymał zasadnicze elementy dotychczas prezentowanej argumentacji faktycznej i prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie z tej przyczyny, że zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja, dotknięte są wadami nieważności. 4. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "u.p.p.s.a."). 5.1. Podkreślenia wymaga, że postępowanie celne wszczęte zostało wobec spółki cywilnej, która jednak nie istniała w dniu wydawania decyzji przez organ I instancji. Tym samym spółka cywilna nie mogła być stroną postępowania celnego w dniu rozstrzygania sprawy przez organ I instancji (zob. wyroki NSA: z 29 maja 2003 r., III SA 2669/01, M. Podat. 2003/11/42; z 20 sierpnia 2008 r., I FSK 901/08, Lex nr 490135; a także przywołane w tych wyrokach orzecznictwo). Istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy nie miał fakt, iż organ ten nie został niezwłocznie zawiadomiony przez spółkę cywilną o jej przekształceniu w spółkę jawną. Taka informacja znalazła się w odwołaniu. Organ odwoławczy bezpodstawnie uznał zaś, że informacja ta, jako spóźniona, nie wywołuje skutków prawnych. Nie skorzystał zatem z możliwości wydania podmiotowo prawidłowego rozstrzygnięcia. Zupełnie niezrozumiałe przy tym jest w realiach rozpoznawanej sprawy wydanie przez organ odwoławczy decyzji dla wspólników spółki jawnej (nie mogą być oni traktowani jako następcy prawni spółki cywilnej), a nie dla spółki jawnej jako następcy prawnego spółki cywilnej. Dodać należy, że z akt sprawy wynika (SAD), iż zgłoszenia celnego dokonała spółka cywilna, a nie jej wspólnicy. Zasadnie zatem wobec tego podmiotu wszczęte zostało postępowanie celne. Skoro jednak spółka cywilna została przekształcona w spółkę jawną, to ten podmiot w sprawie niniejszej posiada przymiot strony, w rozumieniu art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej. 5.2. Zdaniem Sądu, zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja, zostały wydane dla podmiotów, które w dniu wydania decyzji nie posiadały przymiotu strony, w rozumieniu art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej. Spełniona została zatem przesłanka, przewidziana w art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, do stwierdzenia nieważności tych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. 6.1. Z uwagi na konieczność stwierdzenia nieważności zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji, przedwczesne jest wiążące rozstrzyganie kwestii materialnoprawnych i oceny stawianych przez autora skargi zarzutów natury procesowej. Zauważyć jednak należy, że organ odwoławczy dokonał oceny (zob. s. 8 zaskarżonej decyzji) złożonych dowodów w postaci zdjęć. Strona skarżąca nie przedstawiła innych dowodów (przykładowo dowodu pochodzenia lub stosownego oświadczenia osób upoważnionych do działania w imieniu sprzedawcy przedmiotowego pojazdu), stanowiących wystarczającą podstawę do skutecznego kwestionowania stanowiska [...] administracji celnej. 6.2. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji obowiązany będzie przyjąć, że przymiot strony w realiach niniejszej sprawy posiada spółka jawna i to do niej powinna zostać skierowana stosowna decyzja. Z dniem przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną, spółka cywilna utraciła bowiem status podmiotu określonych zobowiązań celno - podatkowych. Postępowanie celne wszczęte wobec spółki cywilnej może być kontynuowane wobec spółki jawnej (następcy prawnego spółki cywilnej). Zgodzić należy się jednocześnie z organem odwoławczym co do tego, że pełnomocnictwo do działania w toku postępowania celnego udzielone zostało radcy prawnemu przez wspólników spółki cywilnej. Bez wezwania pełnomocnika spółki cywilnej (radcy prawnego) do przedstawienia pełnomocnictwa do działania w imieniu spółki jawnej, nie jest zatem możliwe doręczanie temu pełnomocnikowi innych pism procesowych. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 134 § 1, art. 135 oraz art. 152 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił zgodnie ze złożonym w tym zakresie wnioskiem, na mocy art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 u.p.p.s.a. w związku z § 6 pkt 3 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), gdyż strona skarżąca była reprezentowana przed Sądem przez radcę prawnego.