VIII SA/Wa 370/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2013 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania statusu weterana poszkodowanego oddala skargę. Minister Obrony Narodowej, działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako "K.p.a."), art. 3 w zw. z art. 4 pkt 15, art. 5 ust. 1 i art. 8 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz. U. Nr 205, poz. 1203, dalej jako "ustawa o weteranach działań poza granicami państwa"), po rozpatrzeniu wniosku M. B. o przyznanie statusu weterana poszkodowanego, decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] odmówił ww. przyznania statusu weterana poszkodowanego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż wnioskiem z dnia [...] listopada 2012 r. M.B. wystąpił o przyznanie statusu weterana poszkodowanego w związku z doznanym uszczerbkiem na zdrowiu w czasie pełnienia służby w działaniach poza granicami państwa. Na podstawie zgromadzonej w toku postępowania dokumentacji organ ustalił, że wnioskodawca - pełniąc służbę w Polskiej Wojskowej Jednostce Specjalnej w DSZ ONZ na Bliskim Wschodzie - uległ wypadkowi w dniu [...] kwietnia 1977 r. Do wypadku doszło w sytuacji, gdy poszkodowany pojechał służbowo samochodem P. – Sedan z E. T. do B. na S.. W odległości [...] km na północ od E. T. w czasie zbliżania się drogą zapiaszczoną do szczytu wzgórza samochód jechał prawą stroną jezdni z szybkością około [...] km/godz. W tym samym czasie z naprzeciwka najechał lewą stroną jezdni zajmowaną przez P. samochód J. [...] prowadzony przez żołnierza kontyngentu s., który czołowo zderzył się z P. [...]. Przyczyną wypadku było naruszenie bezpieczeństwa przepisów ruchu drogowego przez kierowcę samochodu J.. W wyniku zdarzenia M. B. doznał złamania [...], leczonego operacyjnie. Trwały uszczerbek na zdrowiu spowodowany wypadkiem wyniósł [...]%. Z tytułu uszczerbku za zdrowiu zainteresowanemu zostało przyznane odszkodowanie. Uwzględniając powyższe fakty organ stwierdził, że wypadek, któremu uległ wnioskodawca nie mieści się w definicji wypadku, zawartej w art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa. Wypadek ten nie powstał bowiem ani w wyniku działań podejmowanych w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń, ani w wyniku innych działań pozostających w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza. Nie były one również wynikiem zamachu lub innego bezprawnego działania skierowanego przeciwko wnioskodawcy. Pismem z dnia [...] lutego 2013 r. zainteresowany wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zainteresowany nie zgodził się z zaskarżoną decyzją i wniósł o jej zmianę i przyznanie statusu weterana poszkodowanego. We wniosku podniósł, że brał udział w działaniach poza granicami państwa na podstawie skierowania, a uszczerbku na zdrowiu doznał wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami. Wnioskodawca ponadto stwierdził, że decyzja Nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. jest dla niego bardzo krzywdząca, ponieważ zgodnie z Protokołem powypadkowym sporządzonym w I. dnia [...] maja 1977 r. uszczerbku na zdrowiu doznał w związku z wykonywaniem zadania służbowego na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dn. 16 grudnia 1972 r. (o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku z służbą wojskową). W jego ocenie takie uzasadnienie decyzji organu jest próbą podzielenia środowiska weteranów i obecnych żołnierzy biorących udział w misjach wojskowych poza granicami kraju. Minister Obrony Narodowej po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 3 w zw. z art. 4 pkt 15 ust. 1, art. 5 ust. 1 i art. 8 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa, decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 4 pkt 15 ww. ustawy o weteranach działań poza granicami państwa wypadkiem pozostającym w związku z działaniami poza granicami państwa jest zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń, zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa oraz innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Organ podniósł, że samo zaistnienie wypadku podczas pobytu poza granicami państwa, do którego doszło z jakichkolwiek przyczyn, nie może skutkować przyznaniem statusu weterana poszkodowanego. Należy zauważyć, że wypadek określony w art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa ma postać kwalifikowaną w odróżnieniu od wypadku, o którym mowa w art. 5 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 83, poz. 760 z późn. zm.). Wypadek, aby był uznany za stanowiący przesłankę do przyznania statusu weterana poszkodowanego, musi spełniać określone warunki ustawowe. W przeciwnym razie, każde zdarzenie zaistniałe podczas pobytu osób wymienionych w art. 2 omawianej ustawy skutkujące uszczerbkiem na zdrowiu i przyznaniem świadczeń odszkodowawczych stanowiłoby przesłankę do przyznania takiej osobie statusu weterana poszkodowanego jednocześnie przyznania prawa do licznych świadczeń określonych w tej ustawie. Byłoby to sprzeczne z celem tej ustawy. Prezentowany przez organ pogląd znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie. Organ wskazał, że nadrzędny cel ustawodawcy można wywnioskować z ww. definicji "wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa", która została wprowadzona w przedmiotowej ustawie, aby odróżnić wypadek określony w art. 5 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową od wypadku związanego z działaniami poza granicami państwa podejmowanymi bezpośrednio w realizacji celów, dla których została powołana misja. Biorąc powyższe pod uwagę organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie zainteresowanemu statusu weterana poszkodowanego, gdyż wypadek, który miał miejsce w dniu [...] kwietnia 1977 r. nie jest wypadkiem określonym w art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa. Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. M. B. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie przepisów postępowania, co miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj. art. 75, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, prowadzący do błędnego ustalenia, że wypadek, który miał miejsce w dniu [...] kwietnia 1977 r. nie jest wypadkiem określonym w art. 4 pkt. 15 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa, przy jednoczesnym pominięciu, że jak wynika z treści zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności z protokołu powypadkowego z dnia [...] maja 1977 r., bezpośrednią przyczyną wypadku był czynnik zewnętrzny w postaci bezprawnego zachowania innego żołnierza, który doprowadził do czołowego zderzenia z pojazdem, w którym jechał skarżący, przy czym do zdarzenia doszło w trakcie wykonywania przez skarżącego zadań służbowych; - naruszenie przepisów postępowania, co miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj. art. 75, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegający na zupełnym pominięciu dowodu z dokumentu w postaci orzeczenia Garnizonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] sierpnia 1977 r.; - obrazę prawa materialnego, tj. art. 4 pkt. 15 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, prowadzące do utrzymania w mocy decyzji odmawiającej przyznania skarżącemu statusu weterana poszkodowanego. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa to takie zdarzenie nagłe i zewnętrzne, powodujące uszczerbek na zdrowiu, jeżeli zaistniało ono w sytuacjach wskazanych w tym przepisie. Wypadek, któremu uległ skarżący został spowodowany bezprawnym zachowaniem innego żołnierza, który naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym i doprowadził do zderzenia z pojazdem, w którym jechał skarżący. Skarżący w chwili wypadku wykonywał polecenie służbowe bezpośrednio związane wykonywaniem zadań, o których mowa art. 4 pkt. 15 ww. ustawy, o czym przekonuje treść protokołu powypadkowego z dnia [...] maja 1977 r. oraz treść orzeczenia Garnizonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] sierpnia 1977 r. Wypadek, któremu uległ skarżący był zatem zdarzeniem nagłym i zewnętrznym, powodującym uszczerbek na zdrowiu, pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa. Organ II instancji pomijając dowód z dokumentu w postaci orzeczenia Garnizonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] sierpnia 1977 r. dopuścił się naruszenia przepisów postępowania - art. 7, art. 75 § 1 oraz art. 77 K.p.a. Utrzymując w mocy decyzję odmawiającą przyznania skarżącemu statusu weterana poszkodowanego naruszył również przepisy prawa materialnego. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako: "P.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu, skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2013 r. nie narusza prawa. Zgodnie z art. 2 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa weteranem działań poza granicami państwa, zwanym dalej "weteranem", może być osoba, która brała udział, na podstawie skierowania, w działaniach poza granicami państwa w ramach: 1) misji pokojowej lub stabilizacyjnej, kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu lub zapewniania bezpieczeństwa państwa, nieprzerwanie przez okres, na jaki została skierowana, jednak nie krócej niż przez okres 60 dni; 2) grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, łącznie przez okres nie krótszy niż 60 dni. Natomiast, stosownie do art. 3 ww. ustawy, weteranem poszkodowanym w działaniach poza granicami państwa, zwanym dalej "weteranem poszkodowanym", może być osoba, która biorąc udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa, doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżący pełniąc służbę w Polskiej Wojskowej Jednostce Specjalnej w DSZ ONZ na Bliskim Wschodzie - uległ wypadkowi w dniu [...] kwietnia 1977 r. Do wypadku doszło w sytuacji, gdy poszkodowany pojechał służbowo samochodem [...] P. – Sedan z E. T. do B. na S.. Przyczyną wypadku było naruszenie bezpieczeństwa przepisów ruchu drogowego przez kierowcę samochodu J.. Uszczerbek na zdrowiu spowodowany wypadkiem wyniósł [...]%. Między stronami sporna jest natomiast kwalifikacja wskazanego wypadku i określenie, czy mieści się on w definicji wypadków pozostających w związku z działaniami poza granicami państwa. Ustalenie tej okoliczności ma bowiem wpływ na uzyskanie, bądź też nie, przez skarżącego statusu weterana poszkodowanego. Zgodnie z art. 4 pkt 15 cytowanej ustawy, przez wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa należy rozumieć zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z: a) działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń, b) zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa, c) innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań: – przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, – określonych w akcie utworzenia kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, w skierowaniu do wykonywania zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu lub w skierowaniu do wykonywania zadań mających na celu zapewnianie bezpieczeństwa państwa. Przepis ten wskazuje zatem, że wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa to zdarzenie nagłe i zewnętrzne, powodujące uszczerbek na zdrowiu, jeżeli zaistniało ono w sytuacjach wskazanych w tym przepisie. Podkreślenia wymaga, że definicja "wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa" została wprowadzona do ustawy w celu odróżnienia tego wypadku od wypadku określonego w ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 83, poz. 760 ze zm.). Niewątpliwie wypadek, określony w ustawie o weteranach działań poza granicami państwa, ma postać kwalifikowaną w stosunku do wypadku, o którym mowa w ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r. W uzasadnieniu projektu ustawy o weteranach działań wojennych poza granicami państwa podkreślono, że projekt szanuje normę, wynikającą z art. 19 Konstytucji, nakazującą zagwarantowanie stosownych uprawnień weteranom walk o niepodległość. Projekt zakłada przyznanie uprawnień dla weteranów poszkodowanych w wyniku działań bojowych, bądź działań skierowanych przeciwko tym weteranom. Weterani ci z narażeniem zdrowia, a bardzo często również życia, wypełniali i wypełniają nadal postawione przed nimi zadania poza granicami państwa, tak, aby pomóc w utrzymaniu pokoju na świecie, którego stabilność jest gwarantem pokoju dla Rzeczypospolitej Polskiej. Przewidziane w projekcie uprawnienia, choć częściowo różne z uprawnieniami przysługującymi weteranom walk o niepodległość, nie podważają konstytucyjnej zasady ich szczególnego traktowania. W uzasadnieniu projektu wyjaśniono, że o status weterana poszkodowanego będzie mogła ubiegać się osoba, która brała udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa i doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadania lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze. Dotyczy to w szczególności sytuacji, w których osoba została poszkodowana w wyniku np. wybuchu miny pułapki lub zachorowała na chorobę, występującą tylko w rejonie działania misji, czy kontyngentu (np. choroby tropikalne). Nie przewiduje się możliwości nadania statusu weterana poszkodowanego osobie ewakuowanej do kraju z innych powodów medycznych, niezwiązanych z wypadkiem lub chorobą nabytą w rejonie działania poza granicami państwa (por. uzasadnienie projektu ustawy o weteranach działań wojennych poza granicami państwa - Sejm RP VI kadencji, nr druku 3754). Z powyższego wynika, że wolą ustawodawcy było przyznanie statusu weterana poszkodowanego osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu w związku z wykonywaniem działań stricte bojowych lub w wyniku działań skierowanych przeciwko nim, przy założeniu, że działania te mają bezpośredni związek z wykonywaniem zadań, dla wypełnienia których została powołana misja. Samo zaistnienie wypadku podczas pobytu poza granicami państwa, do którego doszło z jakiejkolwiek przyczyny, pozostającej bez związku z realizacją celów misji, nie może skutkować przyznaniem statusu weterana poszkodowanego. Z uzasadnienia projektu ustawy jednoznacznie wynika, że ustawodawca dążył do wyróżnienia i docenienia osób, które narażają swoje życie i zdrowie, mają bezpośredni kontakt z wydarzeniami i sytuacjami, do których nie dochodzi w warunkach pokojowych i które w wyniku tych wydarzeń i sytuacji doznają uszczerbku na zdrowiu. Dlatego też szersze określenie podmiotów uprawnionych do przyznania przedmiotowego statusu doprowadziłoby do zmiany charakteru tego uprawnienia - na równi traktowano by osoby podejmujące działania bojowe, czy też osoby, których te działania dotykają, bądź np. chorujące na choroby występujące tylko w rejonie działania misji, czy kontyngentu, które znalazły się w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia oraz osoby, które co prawda biorą udział w działaniach poza granicami państwa, jednak w chwili wypadku pozostają poza zagrożeniami wiążącymi się z charakterem misji. Należy dodatkowo zaznaczyć, że ustawodawca zagwarantował odpowiednią ochronę osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu w wyniku wypadku, który nie mieści się w definicji z art. 4 pkt 15 cytowanej ustawy, ww. ustawą o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową. Skarżący otrzymał jednorazowe odszkodowanie pieniężne w związku z uszczerbkiem na zdrowiu pozostającym w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej (decyzja nr [...] z dnia [...] listopada 1977 r. Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K.). Powyższe uprawnia do stwierdzenia, że wypadek, któremu uległ skarżący, nie mieści się w definicji wypadku z art. 4 pkt 15 cytowanej ustawy. Organ zasadnie uznał, że był to "zwykły" wypadek, który nie miał bezpośredniego związku z działaniami prowadzonymi w celu wykonywania zadań, dla których powołano i wysłano za granicę Polski Kontyngent Wojskowy. Skarżący nie działał bowiem w sytuacji bezpośredniego zagrożenia, związanego z realizacją zadań Polskiego Kontyngentu Wojskowego, stąd też, w ocenie Sądu, organ prawidłowo ocenił, że status weterana poszkodowanego mu nie przysługuje. Reasumując, Sąd uznał, że organ nie dopuścił się naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania. Wbrew zarzutom skargi, organ w wyczerpujący sposób zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy w sprawie. Organ dokonał również prawidłowej wykładni przepisu art. 4 pkt 15 lit. c tiret 1 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa, jak również prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego sprawy pod tę normę prawną, co czyni zarzuty skargi nieuprawnionymi. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.