VIII SA/Wa 372/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Starszy referent Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi P. G. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2019 r. znak: [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: "organ", "Prezes KRUS"), po rozpoznaniu wniosku P.G. (dalej: "strona", "skarżący"), na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10, art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. 2019 r. poz. 299 ze zm., dalej: "u.u.s.r.") oraz rozporządzenia Komisji (UE) 2019/316 z dnia 21 lutego 2019 r. w sprawie zastosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 51 1/1 z 22.02.2019r.), orzekł o odmowie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne rolników za IV kwartał 2018 r. oraz I kwartał 2019 r. w łącznej kwocie [...] zł. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ przedstawił stan faktyczny sprawy. Wskazał, iż strona jest właścicielem gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni [...] ha fizycznych, co stanowi [...] ha przeliczeniowych. Z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 1ha przeliczeniowego podlega w okresach od [...] września 1993 r. do [...] lutego 1995 r. oraz od [...]maja 1997 r. do nadal jako płatnik ubezpieczeniu społecznemu rolników. Małżonka podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od [...] lipca 1997 r. do nadal. Łącznie ze skarżącym oraz jego małżonką gospodarstwo zamieszkuje troje uczących się dzieci. Wniosek o umorzenie składek strona argumentowała trudną sytuacją materialną w gospodarstwie rolnym spowodowaną anomaliami pogodowymi, jakie miały miejsce w 2015 r. - klęska suszy oraz w 2017 r.- klęska przymrozków wiosennych i w 2018 r. - klęska suszy. Ponadto skarżący powołał się na niskie ceny skupu owoców miękkich, liczne kredyty oraz na utrzymanie trójki dzieci. Prezes KRUS przytoczył brzmienie art. 41 a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. Podniósł, iż ważny interes w umorzeniu składek ze względu na trudną sytuację ubezpieczonego istnieje wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty należności i sytuacją materialną wnioskodawcy istnieje związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożliwość zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawowych potrzeb życiowych. Ważnego interesu zainteresowanego nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem zainteresowanego o potrzebie umorzenia należności. Organ zauważył także, iż powyższy przepis oznacza również, że nie każdy wniosek zobowiązanego musi być rozpatrzony pozytywnie, gdyż oprócz umorzeń ustawodawca przewidział inne formy ulg w spłacie zobowiązań takie jak np. rozłożenie należności na raty. Dokonując oceny zaistnienia przesłanek z art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. organ zauważył, że wskazywana klęska suszy z 2015 r. została już uwzględniona i stanowiła podstawę do podjęcia w dniu v lipca 2018 r. decyzji (znak: [...]), którą umorzono wówczas stronie składki za IV kwartał 2017 r. i III kwartał 2018 r. z tytułu pomocy publicznej w związku z wystąpieniem anomalii pogodowych w 2015 r., jak również pomocą de minimis ze względu na trudną sytuację materialną i konieczność spłaty kredytów. Prezes KRUS przedstawiając sytuację materialną strony wskazał, iż z przedłożonych zaświadczeń za otrzymaną pomoc w rolnictwie de minimis za poprzednie 2 lata (2017-2018) wynika, że dotychczas skarżący uzyskał pomoc w kwocie [...] zł. Z racji prowadzenia gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni [...] ha fiz. tj. [...] ha przeliczeniowych uzyskał dopłaty z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, które w latach 2015-2018 wyniosły ponad [...] zł (tj. w 2015 r. – [...] zł; w 2016 r. – [...] zł; w 2017 r. – [...] zł, w 2018 r. – [...] zł). Ponadto, jak wynika z załączonego pisma z dnia [...] października 2018 r. skierowanego do Naczelnika Urzędu Skarbowego w L., skarżący otrzymał w 2018 r. również znaczną pomoc finansową od swojego ojca J.G. w kwocie [...] zł. Jednocześnie organ zauważył, iż skarżący nie przedstawił kwot rzeczywistego dochodu uzyskanego między innymi ze sprzedaży płodów rolnych w tym głównie owoców, których nie dotknęły ww. klęski, jak i nie przystąpił do zbioru owoców aronii i jagody kamczackiej w 2018 r. powołując się na niskie/nieopłacalne ceny skupu owoców miękkich. Wobec powyższego dochód z gruntów rolnych został oszacowany na podstawie obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia [...] września 2018 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1ha przeliczeniowego, który miesięcznie wynosi [...] zł (tj. [...] ha przel. x [...] zł=[...] zł/12 miesięcy = [...] zł /5 osób w rodzinie =[...] zł). Prezes KRUS podniósł, iż skarżący nie załączył żadnych dokumentów związanym z ewentualnymi wydatkami na utrzymanie trójki dzieci (co podnosił we wniosku). Zauważył, iż poniesione koszty związane z utrzymaniem i kształceniem dzieci,: to wydatki, które ponosi większość osób świadomych swoich zobowiązań. Konkludując organ uznał, iż sytuacja materialna skarżącego jest na tyle stabilna, że pozwala na spłatę zadłużenia w układzie ratalnym oraz opłacania bieżących składek, bez zagrożenia egzystencji skarżącego oraz jego rodziny. Podniósł, iż potrzeby materialno-bytowe nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do zobowiązań publicznoprawnych, jakimi są zaległe należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Nadto wskazał, iż podjęcie decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek musi być uzasadnione ważnym interesem ubezpieczonego uwzględniając jego możliwości płatnicze. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia nie może pozwolić by rolnik korzystał tylko z jednej z dostępnych form ulg, tj. umorzenia należnych zaległości w postaci umorzeń jako powtarzającego się czynnika. Pismem z dnia [...] maja 2019 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Prezesa KRUS z [...] kwietnia 2019 r. W uzasadnieniu skargi strona powtórzyła w całości argumentację przedstawioną we wniosku o umorzenie składek. Powołała się m.in. na szkody wywołane gradobiciem w 2012 r., suszą w 2015 r. i w 2018 r., jak i wiosennymi przymrozkami w 2017 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z przepisami prawa, do czego sąd administracyjny jest uprawniony na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 j.t.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 poz. 1302 j. t. ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Spór w sprawie niniejszej dotyczy odmówienia skarżącemu umorzenia zaległych składek należnych za 4 kw. 2018 r. oraz za 1 kw. 2019 w łącznej kwocie [...]zł. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 41a ust.1 pkt 1 u.u.s.r., zgodnie z którym organ rentowy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno- rentowego i składkowego może w całości lub w części umorzyć należności z tytułu składek. Sąd zauważa, że decyzje w przedmiocie ulg, jako decyzje uznaniowe, podlegają kontroli sądu administracyjnego w ograniczonym zakresie. Sąd nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (wyrok NSA z 7 lutego 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 1507/00, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa materialnego czy procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny przekraczając zasadę swobodnej oceny dowodów, oceniając materiał dowodowy wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego. Sąd uznał, że taka sytuacja nie miała miejsca w sprawie niniejszej. Zgromadzony w sprawie materiał dowody został oceniony zgodnie z zasadami określonymi w art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. Dokonując pod takim kątem oceny zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził, aby przeprowadzone postępowanie administracyjne obarczone było tego rodzaju wadami, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Ustalenia poczynione przez organ i wnioski z nich płynące, wbrew zarzutom strony skarżącej nie noszą cechy dowolności i są zgodne z zasadami logicznego rozumowania. Zasadnicze znaczenie ma więc ustalenie czy w sprawie niniejszej występuje przesłanka z art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. tj. ważny interes zainteresowanego. Istnienie tej przesłanki może uzasadniać sytuacja materialna wnioskodawcy i wynikająca z niej niemożność opłacania składek. Ważny interes w umorzeniu należności ze względu na trudną sytuację zobowiązanego zachodzi bowiem wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty należności i jego sytuacją materialną istnieje związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego podstawowych potrzeb życiowych. O istnieniu ważnego interesu zainteresowanego, o którym mowa w art. 41a ust. 1 u.u.s.r. nie decyduje subiektywne przeświadczenie skarżącego o ich wystąpieniu. Interes ten należy ocenić opierając się na zobiektywizowanych kryteriach, zgodnie z powszechnie obowiązującą hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają m.in. życie i zdrowie ludzkie, a także możliwości zarobkowania w celu zdobycia środków na utrzymanie. Sąd zauważa, że podnoszona przez skarżącego sytuacja materialna i wynikająca z tego niemożność opłacania rat należności może uzasadniać istnienie przesłanki ważnego interesu ubezpieczonego. Ważny interes ze względu na trudną sytuację materialną skarżącego istnieje, gdy wykonywanie obowiązku spłaty zadłużenia mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez skarżącego podstawowych potrzeb życiowych. Przy przesłance możliwości płatniczych organ bierze pod uwagę dochody osiągane przez płatnika oraz jego majątek ze szczególnym uwzględnieniem możliwości zaspokojenia z niego należności. Możliwości płatnicze pozostają w związku z wydatkami ponoszonymi przez wnioskującego o umorzenie na utrzymanie własne i osób pozostających na jego utrzymaniu. W kontrolowanej sprawie Prezes KRUS ustalił, że skarżący z racji prowadzenia gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni [...] ha fiz. tj. [...] ha przeliczeniowych uzyskał dopłaty z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, które w latach 2015-2018 wyniosły ponad [...] zł. Ponadto skarżący otrzymał w 2018 r. również znaczną pomoc finansową od swojego ojca J.G. w kwocie [...] zł. Z kolei z przedłożonych zaświadczeń o otrzymanej pomocy de minimis wynika, iż rolnik za lata 2017-2018 uzyskał pomoc w wysokości [...] zł. Dodatkowo otrzymał pomoc finansową od swojego ojca J.G. w kwocie [...] zł. Skarżący nie przedstawił rzeczywistego dochodu uzyskanego ze sprzedaży płodów rolnych, których klęski nie dotknęły, jak i nie przystąpił w 2018r. do zbioru owoców powołując się na niskie i nieopłacalne tym samym ceny skupu. Dlatego też prawidłowo organ ustalił dochód z gruntów rolnych, który został oszacowany na podstawie obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia [...] września 2018r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego i wyniósł miesięcznie [...] zł, co w przeliczeniu na 1 członka rodziny stanowi kwotę [...] zł. W ocenie Sądu, prawidłowo ocenił Prezes KRUS, że posiadany przez skarżącego majątek, jak i jego sytuacja materialna nie przemawia za umorzeniem należności za 4 kw. 2018 r. oraz za 1 kw. 2019 w łącznej kwocie [...] zł. Na uwagę zasługuje również fakt, iż organ w analogicznej sprawie wydał w dniu [...] lipca 2018r. decyzję, którą umorzył należność wynikającą ze składek za 4 kwartał 2017r. i 3 kwartał 2018r., w łącznej kwocie [...] zł. Wówczas skarżący swój wniosek również umotywował klęską suszy w 2015r. Reasumując, w ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji organ w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy w sposób wnikliwy i wyczerpujący zebrał materiał dowodowy, ustalił na tej podstawie stan faktyczny i dokonał następnie jego oceny. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie nosi cechy dowolności. Organ przedstawił argumenty przemawiające za odmową umorzenia pozostałej do spłaty należności. Argumenty przytoczone przez Prezesa KRUS znajdują oparcie w zebranym materiale, nadto są logiczne i przekonujące. Z powyższych względów uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy ani przepisów prawa materialnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.