VIII SA/Wa 373/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu H. S. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 czerwca 2016 r. odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących z nieujawnionych źródeł za 2010 r. postanowił: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, H. S. (dalej: "skarżący") wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd") o przyznanie prawa pomocy w zakresie "zwolnienia od wpisu ponad kwotę [...] zł" w sprawie ze skargi na powołaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z [...] marca 2016 r. Podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Nie posiada żadnego majątku i oszczędności. Dochód dwuosobowej rodziny stanowi wynagrodzenie skarżącego w kwocie [...] zł. Skarżący korzysta także z pomocy rodziny. Do wniosku załączył kopię decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z [...] sierpnia 2014 r. o ustaleniu zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2009 r. ([...] zł). Odpowiadając na wezwanie Sądu, wystosowane w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: "uppsa") skarżący między innymi załączył żądane kopie zeznań podatkowych (PIT – 37) za lata 2014 – 2015, zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia oraz wyciągi z rachunku bankowego za ostatnie 12 miesięcy. Oświadczył, że w 2014 r. zbył wygrany samochód osobowy za kwotę ok. [...] zł. Dodał, że nie ponosi bieżących kosztów utrzymania, gdyż wydatki z tego tytułu pokrywa jego rodzina (energia, gaz, woda). Postanowieniem z 27 czerwca 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, gdyż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponosić w całości kosztów niniejszego postępowania (wpis od skargi w całości). Skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego. Postawił zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że posiada możliwość uiszczenia wymaganej opłaty sądowej. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, sposób wydatkowania środków ze sprzedaży samochodu osobowego w 2014 r. pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, gdy skarżący wykazał, że nie dysponuje środkami finansowymi na uiszczenie wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 uppsa właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 uppsa). Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 uppsa). Ciężar dowodu w tym przypadku spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się ona w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Zatem wskazana instytucja ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Instytucja prawa pomocy skierowana jest zatem do tych osób, których sytuacja obiektywnie uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania sądowego bez pomocy państwa. Innymi słowy, aby sąd administracyjny taką obiektywną niemożność wygospodarowania środków finansowych stwierdził, musi dysponować wszystkimi istotnymi danymi, obrazującymi sytuację materialną wnioskodawcy. Zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy skarżący takiej wiedzy nie dostarczył. Przedstawione okoliczności budzą uzasadnione wątpliwości co do realnych możliwości płatniczych i sytuacji majątkowej skarżącego. Podkreślenia w pierwszej kolejności wymaga, że skarżący wystąpił z wnioskiem o "zwolnienie od wpisu ponad kwotę [...] zł" (wpis sądowy w sprawie stanowi kwotę [...] zł). Przyjąć w tej sytuacji należy, że posiada jednak możliwości częściowego partycypowania w kosztach niniejszego postępowania. Wbrew argumentacji skarżącego, który nie ujawnił żadnych oszczędności i nie wyjaśnił okoliczności towarzyszących wyzbyciu się znacznej gotówki (ponad [...] zł) ze sprzedaży samochodu marki [...] w toku postępowania podatkowego dotyczącego jego przychodów z nieujawnionych źródeł. Z dokumentacji przedstawionej przez skarżącego wynika, że nie ponosi żadnych kosztów związanych z utrzymaniem siebie i bezrobotnej żony. Korzysta z pomocy bliżej nieokreślonych członków rodziny. Zatrudnia profesjonalnego pełnomocnika (adwokata). Nie zadbał jednak o to, aby zabezpieczyć środki finansowe niezbędne do prowadzenia postepowania sądowego w sprawie z jego skargi. Skoro skarżący nie ponosi żadnych wydatków i osiąga stałe dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę ([...] zł miesięcznie netto), to uznać należy, że zgromadził już bądź wkrótce zgromadzi środki niezbędne do uiszczenia w całości wpisu od skargi ([...] zł). Zatem bez konieczności dalszego wyjaśniania okoliczności towarzyszących wyzbyciu się przez skarżącego znacznych środków pieniężnych ze sprzedaży samochodu marki [...] uznać należy, że brak jest podstaw do udzielenia skarżącemu prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Odnosząc się do zarzutów i argumentacji wynikających ze sprzeciwu wskazać należy, że istotne znaczenie należy przypisać zdolnościom płatniczym skarżącego, a nie kwestii jego stanu majątkowego. Skoro skarżący zabezpieczył już w dniu złożenia skargi kwotę [...] zł na poczet należnego wpisu od skargi, od [...] kwietnia 2016 r. (dzień sporządzenia skargi) nie ponosił żadnych wydatków i osiągał w tym czasie stałe dochody ([...] zł miesięcznie), to znaczy, że [...] lipca 2016 r. dysponował już kwotą niezbędną do uiszczenia wpisu sądowego lub dysponują kwotą [...] zł w dniu [...] sierpnia 2016 r. Poza tym, wciąż istnieją wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji majątkowej i faktycznych zdolności płatniczych skarżącego. Tym samym zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 § 1 uppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, czyli utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego.