VIII SA/Wa 376/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku N. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi N. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia[...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu N. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Podał, że aktualnie jest osobą bezrobotną z prawem do zasiłku w wysokości [...] zł, natomiast żona prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga niewielki dochód zmieniający się w poszczególnych miesiącach. Na utrzymaniu małżonkowie posiadają dwoje małoletnich dzieci. Jako stałe wydatki wymienił opłaty za energię elektryczną – [...] zł/2-mce, wodę – [...] zł/kwartał, wywóz śmieci – [...] zł/kwartał, butla z gazem – [...] zł, telefon – [...] zł. W wyniku uzupełnienia wniosku skarżący złożył, kserokopie faktur z telefon, TV, energię oraz akt notarialny – umowę sprzedaży nieruchomości, wyciąg z rachunku bankowego za okres od [...] kwietnia do [...] czerwca 2013 r. Wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci zeznań podatkowych za lata 2011 – 2012 znajdujących się w aktach sprawy tutejszego Sądu. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej p.p.s.a..) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Złożony wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania w tej sprawie wynoszą [...] zł tytułem wpisu od skargi. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając przedmiotowy wniosek, stan faktyczny sprawy oraz sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy stwierdzić należy, że w sprawie brak jest podstaw dla przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z akt sprawy – zeznań podatkowych za lata 2011 - 2012 - wynika, że skarżący prowadził działalność gospodarczą (skup i sprzedaż [...]) znacznych rozmiarów osiągając odpowiednio przychód w wysokości – [...] zł i [...] zł przy kosztach uzyskania przychodów [...] zł i [...] zł, również żona skarżącego prowadzi działalność gospodarczą osiągając przychody na tym samym poziomie. Analizując zeznania podatkowe podkreślić należy, że w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotne zatem jest to, że skarżący uzyskiwał przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtowały się na bardzo wysokim poziomie. Nawet jeśli aktualnie skarżący jest osobą bezrobotną, to działalność gospodarczą prowadzi nadal jego żona. Nie zmienia to więc oceny, że małżonkowie nie znajdują się w sytuacji uzasadniającej przerzucenie na skarb państwa kosztów postępowania wywołanych wniesieniem skargi. Podkreślić również należy, że skarżący nie wywiązał się w pełni z obowiązku wyjaśnienia sytuacji materialnej, nałożonego w wezwaniu z dnia 6 czerwca 2013 r. Nie złożył bowiem wyciągów z rachunków bankowych za wymagany okres ostatnich sześciu miesięcy, a jedynie za okres od 1 kwietnia do 18 czerwca 2013 r. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.