VIII SA/Wa 377/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2013 r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia[...]lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1) oddala skargę; 2) przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata R. W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. znak: [...] Wojewoda [...] (dalej: "organ odwoławczy", "Wojewoda") działając na podstawie art. 138 § 1 punkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a.") w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.; dalej: "u.e.l.d.o.") po rozpatrzeniu odwołania W. N. (dalej: "skarżący") od decyzji Prezydenta Miasta R. (dalej: "Prezydent", "organ I instancji") z dnia [...] grudnia 2012 r. znak: [...] orzekającej o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w R. przy ul. [...] [...] m.[...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja zapadła na tle następującego stanu faktycznego i prawnego: Decyzją z dnia [...] października 2012 r. znak [...] organ I instancji działając na podstawie art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w R. przy ul. [...][...] m.[...]. Uzasadniając, przedstawiając stan faktyczny sprawy wskazał, że Miejski Zarząd Lokalami w R. (dalej: "MZL") poinformował Urząd Miejski w R. Wydział Spraw Obywatelskich, że skarżący nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] [...] w R. Do akt sprawy MZL dołączył protokół zdawczo-odbiorczy ww. lokalu mieszkalnego z dnia [...] sierpnia 2012 r., z którego wynika, że lokal został zwolniony przez dotychczasowego najemcę N. H. - zmarłą mamę skarżącego. Protokół został podpisany przez N. T., który wyraził zgodę na wywóz pozostawionych rzeczy na wysypisko i zrzekł się wszelkich praw do nich. Organ I instancji poinformował skarżącego (przebywającego w Areszcie Śledczym W.-M.) o toczącym się postępowaniu w sprawie jego wymeldowania z dotychczasowego miejsca pobytu stałego oraz o jego efektach i zebranych dowodach. W załączeniu przekazał kserokopie tych dowodów i dokumentów w celu zapoznania się z nimi. Jednocześnie poproszono skarżącego o przygotowanie pisemnych wyjaśnień w przedmiotowej sprawie i przesłanie ich na adres Urzędu Miejskiego w R. Dodatkowo poinformowano o możliwości i procedurze dobrowolnego dokonania obowiązku meldunkowego. Wskazano także termin oczekiwania na odpowiedź i zajęcie stanowiska przez skarżącego w przedmiotowej sprawie tj. do [...] października 2012 r. oraz o konsekwencjach niedotrzymania tego terminu. Skarżący nie przekazał żadnych wyjaśnień i informacji do Urzędu Miejskiego w R., pomimo osobiście odebranej korespondencji, ani też nie dokonał dobrowolnie obowiązku meldunkowego. Konkludując Prezydent podniósł, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami wymeldowanie decyzją administracyjną obecnie uzależnione jest od spełnienia tylko jednej przesłanki, jaką jest opuszczenie lokalu. Uznał, iż w niniejszej sprawie zostało udowodnione, że skarżący opuścił trwale lokal przy ul. [...] [...] m. [...] w R. i skoncentrował swoje życie w innym miejscu. Nadto nie brał czynnego udziału w postępowaniu pomimo prawidłowego powiadomienia, a więc – w ocenie Prezydenta – zaakceptował zaistniały stan faktyczny. Tym samym utrzymywanie zameldowania skarżącego pod wskazanym adresem byłoby tylko fikcją meldunkową. Nie zgadzając się z treścią rozstrzygnięcia skarżący wniósł odwołanie do Wojewody [...] podkreślając, że nigdy dobrowolnie nie opuścił lokalu nr [...] przy ul. [...] [...] w R., jak również będąc na wolności cały czas w nim zamieszkiwał oraz dokładał się do wszystkich opłat. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu ww. odwołania decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Powodem uchylenia przedmiotowej decyzji przez organ odwoławczy było naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. oraz brak ustalenia faktu, z którego miejsca skarżący został osadzony w areszcie – z miejsca stałego zameldowania, czy też innego miejsca. Ponownie rozpoznając sprawę, decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. znak: [...] Prezydent orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w R. przy ul. [...] [...] m. [...] Uzasadniając przedstawił stan faktyczny zaistniały w sprawie. Wskazał, iż w związku z decyzją Wojewody organ I instancji ponownie przesłał skarżącemu kserokopie dowodów i dokumentów zgromadzonych w przedmiotowym postępowaniu wraz z podjętymi w sprawie decyzjami. Nadto pouczono skarżącego o treści art. 81 k.p.a., jak i wskazano, że niezgłoszenie się osobiście do Urzędu Miejskiego w R. w terminie do dnia [...] grudnia 2012 r. lub ponowny brak wypowiedzi na piśmie w wyżej wskazanym terminie zostanie potraktowany jako rezygnacja z przysługujących stronie uprawnień. W piśmie z dnia [...] grudnia 2012 r. skarżący wyjaśnił, że do dnia [...] stycznia 2006 r. zamieszkiwał w lokalu przy ul. [...] [...] m. [...] w R., gdzie miał zgromadzone swoje rzeczy, a także sprzęt RTV, ponadto wszelkie opłaty za czynsz i media ponosił wspólnie z mamą. W dniu [...] stycznia 2006 r. podczas powrotu do tego lokalu został zatrzymany przez policję, a następnie osadzony w areszcie śledczym. Nadto skarżący podniósł, że jego mama już w 2000 roku zgłosiła w administracji fakt jego niezamieszkiwania w lokalu w związku z przebywaniem w zakładzie karnym, aby nie płacić za niego kosztów związanych z wywozem śmieci i zużyciem wody. Dopiero po kilku latach od śmierci mamy i brata H. został powiadomiony o rosnącym zadłużeniu lokalu. Stwierdził, że gdyby wiedział o tym wcześniej, to wnosiłby takie opłaty. Dodał, że winę za to ponosi administracja. Ponadto skarżący nie wyraził zgody na dobrowolne wymeldowanie się ze spornego lokalu, ponieważ nie ma zamiaru pozbawiać się lokalu, który prawnie do niego należy. W dalszej części uzasadnienia, organ I instancji zauważył, że umowa najmu lokalu mieszkalnego położonego w R. przy ul. [...] [...] m. [...] Nr [...] z dnia [...] września 1996 r. w § 3 określała, że najemcą tego lokalu jest N. H. (matka skarżącego), a skarżący i jego brat H. są tylko osobami uprawnionymi do zamieszkania w tym lokalu. Prezydent zauważył także, iż żaden z nich po śmierci matki nie wystąpił do MZL o uregulowanie kwestii dotyczących spornego lokalu poprzez fakt podpisania nowej umowy najmu. Reasumując, organ I instancji stwierdził, iż zgodnie z orzecznictwem sądowym nie ma znaczenia fakt przebywania w zakładzie karnym zameldowanego w spornym lokalu skarżącego, gdyż w orzecznictwie tym ugruntowany jest pogląd, że popełnienie świadomie przestępstwa zagrożonego karą pozbawienia wolności, w domniemaniu kwalifikuje opuszczenie lokalu jako dobrowolne. Pobyt w zakładzie karnym nie ma charakteru pobytu stałego, jednakże należy przyjąć, że zakład karnym jest miejscem, w którym osoba ma obecnie skoncentrowane życie osobiste. Natomiast fakt, że nie przebywa tam dobrowolnie nie ma znaczenia, skoro pobyt jest zgodny z prawem i wynika z zastąpienia aktu woli - wyrokiem sądu. Nadto skarżący utracił posiadanie spornego lokalu w chwili popełnienia przestępstwa zagrożonego karą pozbawienia wolności. Zdaniem organu I instancji skarżący decydując się na popełnienie przestępstwa umyślnego musiał brać pod uwagę nieuchronność kary polegającej na pozbawieniu wolności. Osoba, która kierując się wolną wolą popełnia czyn zabroniony, musi liczyć się ze stosowną karą ze strony państwa. Oznacza to sytuację, że choć zamiarem skarżącego nie było opuszczenie miejsca stałego pobytu, to jednak jego niezgodne z prawem działanie doprowadziło w konsekwencji do opuszczenia przez skarżącego miejsca stałego pobytu, a więc utraty miejsca dotychczasowego pobytu. Utrata ta wiąże się nie tylko z niemożliwością powrotu do dotychczasowego mieszkania, ale też z uwagi na zdanie lokalu do MZL przez jego brata T. N.. Nadto organ I instancji zauważył, iż jeśli skarżący nie zgadza się z działaniami brata – T. N. i MZL to ma prawo wystąpić z pozwem do sądu o przywrócenie naruszonego stanu posiadania. We wniesionym odwołaniu skarżący podniósł m.in. że został aresztowany w dniu [...] stycznia 2006 r., gdy wracał do domu. Przed pobytem w areszcie zamieszkiwał wraz z matką w lokalu nr [...] przy ul. [...] [...] w R. Ponadto skarżący nie może się zgodzić z faktem wyrzucenia jego rzeczy (mebli, sprzętu RTV, pamiątek) na wysypisko. Poprosił Wojewodę o podjęcie decyzji, która pozwoli mu po wyjściu z zakładu karnego wrócić do miejsca jego stałego zameldowania. Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. przywołał treść art. 15 ust. 1-2 u.e.l.d.o. Uznał, iż w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka opuszczenia miejsca pobytu, która powinna być rozumiana (w świetle orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego) jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Nadto rezygnacja z prawa przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości, wyrażą wolę danej osoby. Jednocześnie Wojewoda wskazał, iż decydujące znaczenie w tej sprawie ma okoliczność zatrzymania skarżącego przez policję w styczniu 2006 r. w R. w lokalu nr [...] przy ul. W., a nie w miejscu stałego zameldowania. Dlatego też – w ocenie Wojewody – wobec dokonania bezsprzecznych ustaleń, że skarżący dobrowolnie opuścił lokal i nie zamieszkuje w nim, dalsze utrzymywanie jego zameldowania na pobyt stały w R. przy ul. [...] [...] m. [...] stanowiłoby fikcję meldunkową. Skargę na powyższą decyzję z dnia [...] lutego 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył skarżący uznając ją za bezprawną. Wskazał m.in., iż nie jest prawdą, iż od kilku lat nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] [...] m.[...] w R. oraz, że został zatrzymany przez policję z lokalu nr [...] przy ul. [...]. Poinformował, iż wniósł "pozew do prokuratora w R. o popełnienie przestępstwa przez poświadczenie nieprawdy przez naczelnika III komisariatu policji". Odnosząc się do zdania mieszkania przez T. N. skarżący wskazał, iż wymieniony zrobił to bez jego wiedzy, jak i bez jego zgody pozwolił na wyrzucenie wszystkich rzeczy. Nadto podniósł, iż został zatrzymany na ulicy W., gdy wracał do domu, co jest zapisane w aktach sprawy Sądu Okręgowego. Wniósł o cofnięcie zaskarżonej decyzji Wojewody z dnia [...] lutego 2013 r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wskazał, iż postępowanie dowodowe wykazało, że skarżący od kilku lat nie mieszka w przedmiotowym lokalu. Bowiem jak wynika z wywiadu policyjnego przeprowadzonego przez Naczelnika III Komisariatu Policji w R., skarżący w chwili zatrzymania tj. [...] stycznia 2006 r. nie mieszkał w lokalu nr [...] przy ul. [...] [...] w R. od kilku lat. Nadto ustalono, że w chwili zatrzymania przez policję skrzący przebywał pod adresem R., ul. [...] [...]. W ocenie organu odwoławczego o tym, że skarżący nie mieszka w przedmiotowym lokalu świadczy fakt, że lokal ten w sierpniu 2012 r. został przekazany protokołem zdawczo-odbiorczym MZL, a jego przekazania dokonał brat skarżącego T. N. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji z dnia [...] grudnia 2012 r. nie naruszają zarówno przepisów prawa materialnego, jak również przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Podstawą materialnoprawną wydanego rozstrzygnięcia jest art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. Przepis ten stanowi, iż organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu, decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego, trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z brzmienia powyższego przepisu wynika, że jedyną przesłanką decydującą o pozytywnym rozpatrzeniu wniosku o wymeldowaniu jest fakt opuszczenia miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. Wymaganą prawem przesłankę wymeldowania stanowi zatem ustanie pobytu w lokalu. Z materiału dowodowego zgromadzonego przez organy meldunkowe w toku postępowania administracyjnego wynika, iż dysponentem lokalu mieszkalnego położonego w R. przy ul. [...] [...] m. [...] jest Miejski Zarząd Lokalami w R. Zgodnie z umową najmu z dnia [...] września 1996 r. Nr [...] najemcą tegoż lokalu mieszkalnego była W. N. – matka skarżącego. Natomiast stosownie do § 3 ww. umowy, skarżący tj. W. N. oraz jego brat H. N. byli tylko osobami uprawnionymi do zamieszkania w tym lokalu. W związku ze śmiercią najemcy, lokal ten w dniu [...] sierpnia 2012 r. został przekazany Miejskiemu Zarządowi Lokalami w R., co potwierdza protokół zdawczo-odbiorczy (k. 8 akt administracyjnych). Nadto, jak wskazał w toku postępowania wyjaśniającego sam skarżący, jego matka już w 2000 roku zgłosiła w administracji fakt jego niezamieszkiwania w lokalu, w związku z przebywaniem w zakładzie karnym, aby nie płacić za niego kosztów związanych z wywozem śmieci i zużyciem wody (por. pismo skarżącego z dnia [...] grudnia 2012 r. k. 42 akt administracyjnych). Sąd zauważa również, iż w dacie wydania decyzji przez organy obu instancji skarżący przebywał w Zakładzie Karnym, odbywając karę [...] lat i [...] miesięcy pozbawienia wolności (por. informacja o osobie z KRK k. 17 akta administracyjnych). W tym miejscu wyjaśnić należy, że nieprzebywanie w lokalu przez osobę w nim zameldowaną, wynikające z pozbawienia jej wolności wyrokiem sądu, nie może być traktowane jako dobrowolne opuszczenie lokalu. Jednak, aby można było mówić o opuszczeniu lokalu, to koniecznym jest ustalenie, że lokal ten - przed osadzeniem w zakładzie karnym - stanowił miejsce zamieszkania strony, w którym skoncentrowane były jego sprawy życiowe. Z akt kontrolowanej sprawy wynika natomiast, iż skarżący nie zamieszkiwał w spornym lokalu przed pozbawieniem go wolności (powyższe wynika z ustaleń wywiadu policyjnego). Jak bowiem powołują organy meldunkowe za Policją, skarżący zatrzymany został w innym lokalu niż sporny. Ponadto – w ocenie Sądu – podnieść należy również inny istotny aspekt w sprawie o wymeldowanie obok dobrowolności opuszczenia lokalu, a mianowicie długotrwałość nieprzebywania w lokalu. W okresie długotrwałego osadzenia w zakładzie karnym utrzymuje się bowiem sytuacja, w której co do zasady wbrew ustawowemu celowi zameldowania potwierdza się przebywanie w danym lokalu osoby, która tam faktycznie, długotrwale nie przebywa. Akceptacja takiego stanu uzależniona jest jednak od postawy zameldowanego, odbywającego karę pozbawienia wolności, tj. wykazania przez niego, że pomimo nieprzebywania w lokalu utrzymuje z nim realny kontakt, traktując niemożność przebywania w lokalu jako okoliczność o charakterze tymczasowym. W przedmiotowym postępowaniu organy meldunkowe trafnie oceniły, że skarżący w toku odbywania kary pozbawienia wolności nie interesował się lokalem. Nie czuł się również odpowiedzialny za zaległości czynsze, a po śmierci matki (najemcy lokalu mieszkalnego przy ul. [...] [...] m. [...] w R.) nie podjął chociażby nieskutecznych działań zmierzających do wstąpienia w prawa najemcy przedmiotowego lokalu. A zatem w ocenie Sądu, zachowanie dotyczące nieprzebywania skarżącego w miejscu pobytu stałego nosi cechy dobrowolności i trwałości. Sąd nie dopatrzył się w prowadzonym postępowaniu uchybień, jak również braku obiektywizmu w ocenie dowodów dokonanej przez organy obu instancji. Dysponując zgromadzonym materiałem dowodowym, organy orzekające dokonały prawidłowej jego oceny zgodnie z przepisami art. 77 i art. 80 k.p.a., czemu dały wyraz w uzasadnieniach podjętych decyzji. W wyniku tej oceny orzekające właściwie przyjęły, że w rozpatrywanej sprawie zaistniały przesłanki z art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o., skutkujące wymeldowaniem skarżącego z pobytu stałego. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2013 r. II OSK 2407/11, sam fakt odbywania kary pozbawienia wolności, co wiąże się z opuszczeniem miejsca stałego pobytu, potwierdza zaistnienie przesłanki z art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. Mając na uwadze powołane okoliczności, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 3 lit. c oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 461).