VIII SA/Wa 38/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2011 r. sprawy ze skargi L. S. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenie postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. znak: [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "organ odwoławczy" lub "Minister"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a" utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] (dalej: "organ I instancji) z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] o zawieszeniu postępowania odwoławczego w sprawie wymeldowania E. Z. z miejsca pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. W. [...] w R.. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy przedstawił szczegółowo przebieg prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania, które zostało wszczęte na skutek wniosku L. S. (dalej: "skarżąca"). Wskazał, iż Prezydent Miasta R. decyzją z [...] października 2008 r. odmówił wymeldowania E. Z. z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu, którego właścicielem jest obecnie skarżąca. Podniósł, iż E. Z. nie opuściła lokalu dobrowolnie oraz, że z jej wniosku przed Prokuraturą Rejonową toczy się postępowanie przygotowawcze w sprawie psychicznego i fizycznego znęcania się nad nią przez Z. M. - wówczas właściciela lokalu, który w tamtym czasie z nią zamieszkiwał. Wojewoda [...] na skutek odwołania skarżącej decyzją z [...] listopada 2008 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Po ponownym rozpoznaniu, Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. odmówił wymeldowania E. Z. z przedmiotowego lokalu. Następnie Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2009 r. uchylił to rozstrzygnięcie i orzekł o wymeldowaniu E. Z., wskazując na ewidencyjny charakter instytucji zameldowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 3 lutego 2010 r. (sygn. akt: VIII SA/Wa 617/09) uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2009 r. Wskazał, iż przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało dobrowolności opuszczenia lokalu, a przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ powinien dokonać ponownej oceny dowodów. W związku z powyższym [...] sierpnia 2010 r. Wojewoda [...] wydał postanowienie, którym zawiesił toczące się postępowanie odwoławcze z uwagi na konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Uznał, iż zagadnieniem wstępnym w tej sprawie jest zakończenie postępowania karnego wszczętego na skutek skierowania w dniu [...] grudnia 2008 r. przez Prokuraturę Rejonową w R. aktu oskarżenia przeciwko Z. M. dotyczącego psychicznego i fizycznego znęcania się nad E. Z.. W zażaleniu od powyższego postanowienia skarżąca podniosła, iż wyrok w sprawie karnej toczącej się przeciw Z. M. nie stanowi zagadnienia wstępnego w postępowaniu o wymeldowanie E. Z.. Wskazała, iż fakt oddalenia powództwa E. Z. o przywrócenie naruszonego posiadania, w jej ocenie ma uzasadniać brak możliwości powrotu E. Z. do przedmiotowego lokalu. Podniosła także, że E. Z. nie zamieszkuje pod adresem W. [...] m [...], a biorąc pod uwagę ewidencyjny charakter zameldowania należy doprowadzić do zgodności stanu faktycznego ze stanem prawnym. Po rozpatrzeniu zażalenia, Minister wskazanym postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Podzielił wyrażony w nim pogląd, iż w przedmiotowej sprawie występuje przesłanka obligatoryjna z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. uzasadniająca zawieszenie postępowania z uwagi na konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, jakim jest postępowanie karne, które potwierdzi zastosowanie przemocy wobec E. Z. w dniu opuszczenia przez nią lokalu. Podniósł, iż organ I instancji związany wyrokiem sądu administracyjnego zasadnie zawiesił postępowanie odwoławcze. Sąd karny rozstrzygnie bowiem o winie bądź niewinności Z. M., jak i stwierdzi, czy opuszczenie spornego lokalu przez E. Z. nastąpiło w sposób dobrowolny. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżąca wniosła o jego uchylenie. Zarzuciła mu naruszenie art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. polegające na zawieszeniu postępowania, podczas gdy wyrok w sprawie karnej toczącej się przed Sądem Rejonowym w R. przeciwko Z. M. nie stanowi zagadnienia wstępnego w znaczeniu przywołanego przepisu. Autor skargi podniósł, iż wyrok w sprawie karnej (niezależnie od tego jaki zapadnie) nie będzie miał wpływu na możliwość ponownego zamieszkania przez E. Z. w przedmiotowym lokalu, bowiem oddalenie powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania oznacza, iż E. Z. utraciła w sposób trwały prawo zamieszkiwania w spornym lokalu. Powyższego nie może zmienić wyrok sądu w sprawie karnej. W ocenie skarżącej, utrzymywanie faktu zameldowania tworzyłoby niedopuszczalny stan fikcji i naruszałoby ustawową zasadę, że zameldowanie czy wymeldowanie jest jedynie czynnością techniczno-prawną potwierdzającą stan faktyczny zamieszkiwania, bądź nie danej osoby lokalu. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podtrzymując dotychczasowe stanowisko w przedmiotowej sprawie wniósł o jej oddalenie. Uznał, iż zarzuty wskazane w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Podniósł, iż związek postępowania karnego z postępowaniem o wymeldowanie E. Z. wynika z faktu, iż w postępowaniu o wymeldowanie ocenie podlega przesłanka dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu przez osobę, której dotyczy postępowanie meldunkowe. W niniejszej sprawie postępowanie karne może potwierdzić, czy opuszczenie lokalu przez E. Z. było skutkiem stosowania wobec niej przemocy. Jednocześnie Minister wskazał, iż na obecnym etapie postępowania nie posiada kompetencji do oceny, czy oddalone powództwo posesoryjne może mieć wpływ na zawieszenie postępowania odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwanej dalej p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sprawowanej przez Sąd w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2010 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...], którym zawieszono postępowanie odwoławcze w sprawie wymeldowania E. Z. z miejsca pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. W. [...] a w R. z uwagi na konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Organy uznały, iż zagadnieniem wstępnym w tej sprawie jest zakończenie postępowania karnego wszczętego na skutek skierowania w dniu [...] grudnia 2008 r. przez Prokuraturę Rejonową w R. aktu oskarżenia przeciwko Z. M. w sprawie psychicznego i fizycznego znęcania się nad E. Z.. Podkreślić należy, iż przedmiotowe postępowanie odwoławcze prowadzone jest ponownie na skutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 lutego 2010 r. w sprawie sygn. akt: VIII SA/Wa 617/09 uprzednio wydanej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. orzekającej o wymeldowaniu E. Z. z pobytu stałego. W uzasadnieniu powołanego wyroku Sąd wskazał m.in., że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien dokonać ponownej oceny dowodów, ewentualnie przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe (zgodnie z przepisami zawartymi w rozdziale 4 działu II Kodeksu postępowania administracyjnego) niezbędne do wyjaśnienia wszystkich okoliczności spornych, pod kątem oceny opuszczenia lokalu w znaczeniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Sąd uznał zatem, iż zasadnym było zawieszenie postępowania odwoławczego w przedmiotowej sprawie z uwagi na toczące się przed sądem powszechnym postępowanie karne, podczas którego może nastąpić ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu (czy nie było ono skutkiem stosowania przemocy). Wskazać należy, iż zawieszenie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową ukierunkowaną na zapewnienie racjonalności postępowania. Instytucja ta ma zastosowanie, gdy na skutek zaszłego w toku postępowania zdarzenia postępowanie owo dotknięte jest brakiem nie pozwalającym na dalsze prowadzenie procesu, istnieje jednak możliwość usunięcia tego braku i podjęcia normalnego postępowania. Zawieszenie postępowania administracyjnego oznacza więc, co do zasady, przejściowe przerwanie ogółu czynności procesowych występujące w granicach czasowych istniejącego stosunku administracyjno-procesowego, oparte na oznaczonej przepisami ustawy usuwalnej przeszkodzie (podstawie zawieszenia postępowania), ukierunkowane na zapewnienie prawidłowości podejmowanych czynności procesowych (G. Łaszczyca, Zawieszenie ogólnego postępowania administracyjnego, Zakamycze 2005, s. 19-34). Rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć na uwadze także art. 153 p.p.s.a. i wynikające z niego obowiązki organów. Jak stanowi wymieniony przepis, ocena prawa i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Stosownie do treści przytoczonego przepisu, wskazania co do dalszego postępowania zawarte w orzeczeniu sądu administracyjnego, podobnie jak ocena prawna zawarta w tym orzeczeniu, stanowią postanowienia o charakterze wiążącym. Wskazania te określają sposób prowadzenia postępowania w przyszłości, a ich celem jest uniknięcie ponownego popełnienia błędów w postępowaniu administracyjnym oraz określenie kierunku tego postępowania, natomiast ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania w sprawie. Przywołana regulacja oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym wydane zostało rozstrzygnięcie. Zasięgiem jego oddziaływania objęte bowiem zostaje przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie, a także postępowanie sądowoadministracyjne. Uznać zatem należy, iż Wojewoda [...] wydając w dniu [...] sierpnia 2010 r. postanowienie o zawieszeniu postępowania odwoławczego był związany oceną i wskazaniami wyrażonymi w przywołanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 2010 r. W uzasadnieniu tego wyroku podniesiono między innymi, iż E. Z. w celu ochrony swych praw do przebywania w spornym lokalu skorzystała z przysługujących jej środków prawnych: wystąpiła z powództwem o ochronę naruszonego posiadania, która to sprawa nie została wówczas jeszcze prawomocnie rozstrzygnięta, jak również toczy się postępowanie karne w związku z rażąco nagannym zachowaniem konkubenta skarżącej, który znęcał się nad E. Z. i ich [...] sygn. akt 1 Ds. [...] i skierowano akt oskarżenia przeciwko konkubentowi skarżącej do sądu, a sprawa jest nadal w toku. Jak wynika z treści aktu oskarżenia w ramach zarzutu znęcania się Prokurator Prokuratury Rejonowej w R. podnosi, iż Z. M. wyganiał konkubinę E. Z. z domu, nadto w dniach [...] listopada, [...] grudnia 2007 r. pobił ją – kserokopia aktu oskarżenia (k. [...] – [...] akt administracyjnych). Jednocześnie jak wynika z uzasadnienia aktu oskarżenia ostatnia awantura miała miejsce [...] grudnia 2007 r. gdy E. Z. podjęła próbę powrotu do domu, a wcześniej w listopadzie 2007 r. była awantura w czasie której konkubent pobił E. Zając i wyrzucił jej rzeczy – wyjaśnienia E. Zając w sprawie VII C [...] Sądu Rejonowego w R. (k. [...] – [...],[...] akt administracyjnych). Jednocześnie Sąd zauważa, iż oddalenie przez sąd cywilny powództwa E. Z. o przywrócenie naruszonego posiadania nie stanowi zagadnienia wstępnego w toczącym się obecnie postępowaniu odwoławczym w sprawie o wymeldowanie E. Z.. A zatem jego wynik nie ma wpływu na wydane przez organy administracji rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie zwłaszcza, że oddalenie powództwa nastąpiło z przyczyn formalnych: skierowano pierwotnie żądanie wobec osoby nie mającej legitymacji biernej w sprawie tj. wobec aktualnego właściciela, a po rozszerzeniu żądania także w stosunku do Z. M. powództwo w stosunku do niego oddalono z uwagi na przedawnienie roszczenia. W świetle poczynionych rozważań, Sąd uznał za bezzasadne zarzuty skargi, iż toczące się postępowanie karne przeciw Z. M. dotyczące psychicznego i fizycznego znęcania się na E. Z. nie stanowi zagadnienia wstępnego w postępowaniu o jej wymeldowanie mając w szczególności na uwadze treść zarzutów składających się na akt oskarżenia. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.