VIII SA/Wa 383/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] marca 2014 r., znak [...], po rozpatrzeniu odwołania J. F. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta R. z dnia [...] stycznia 2014 r., znak: [...], przyznającą skarżącemu zasiłek celowy na zakup żywności, w tym miodu gryczanego w wysokości [...] zł, zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu środków czystości w kwocie [..] zł oraz zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu ciśnieniomierza w kwocie [...] zł. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i dokonanej ocenie prawnej. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, w wyniku przeprowadzonej w dniu 8 stycznia 2014 r. aktualizacji wywiadu środowiskowego ustalono, iż skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest kawalerem, jego miesięczny dochód wynosi [...] zł, orzeczeniem Miejskiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia 19 czerwca 2012 r. nr [...] został na stałe zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności spełnia on, zatem ustawowe warunki do ubiegania się o bezzwrotną pomoc finansową w postaci przedmiotowego świadczenia. Jednocześnie organ stwierdził, że możliwość zaspokojenia potrzeb wnioskujących o zasiłek jest w znacznym stopniu zdeterminowana wysokością posiadanych środków finansowych MOPS. Organ przedstawił wysokość środków, jakimi dysponował w danym okresie na powyższe cele. W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie większej kwoty zasiłku na dofinansowanie kosztów zakupu żywności i ciśnieniomierza,. Podniósł, że według jego oceny przyznana kwota na powyższe zakupy jest ewidentnie za mała. Wskazał, że sam miód kosztuje [...] zł, dokładny, atestowany ciśnieniomierz [...] zł. Tym samym kwoty zasiłków nie są dostosowane do aktualnych cen. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z [...] marca 2014r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie objętym odwołaniem. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Nawet spełnienie kryteriów przez ubiegającego się o zasiłek celowy nie oznacza tym samym, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w wysokości przez niego określonej. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej tak, aby nie pozostawić nikogo bez pomocy. Kolegium zauważyło, że organ I instancji szczegółowo wskazał, jakimi środkami dysponuje i w jaki sposób środki te są rozdysponowywane. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że skarżący nie pozostaje bez wsparcia pomocy społecznej, gdyż organ w miarę swoich możliwości finansowych udziela mu tego wsparcia w różnych formach i okresach. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący. Pismem z 26 marca 2014 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję organu odwoławczego. Uzasadniając skargę podtrzymał argumentację prezentowaną w odwołaniu, jednocześnie wniósł o podwyższenie przyznanych zasiłków celowych na dofinansowanie zakupu żywności - dwóch miodów gryczanych oraz na dofinansowanie zakupu ciśnieniomierza. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.: dalej: "u.p.s."). Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Użyte w tym przepisie słowo "może" oznacza, że przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a to powoduje, że nawet przy zaistnieniu przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać. Należy podkreślić, iż samo przyznanie, jak i wysokość przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Udzielanie pomocy społecznej jest limitowane posiadanymi przez organy administracji środkami, zwłaszcza pieniężnymi. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich potrzeb. Ośrodki pomocy dysponują, jak już wyżej wskazano, ograniczonymi środkami. Obowiązkiem organu jest w takich przypadkach wyczerpujące wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji wszystkich okoliczności, które miały wpływ na jej podjęcie. Nie powinna budzić jakichkolwiek wątpliwości teza, że organ nie posiada obiektywnych możliwości, aby zaspokoić (zabezpieczyć) wszystkie potrzeby osób ubiegających się o pomoc, jak również w każdym przypadku udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Pozostaje także poza sporem okoliczność, że organ administracji nie może podejmować decyzji w sposób całkowicie dowolny, jest związany przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: "k.p.a."), jak również przywołanymi przepisami ustawy o pomocy społecznej. Sądowa kontrola uznania administracyjnego polega na analizie postępowania dowodowego poprzedzającego decyzję i realizacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Wymaga również podkreślenia, iż decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają szczególnie wnikliwego i wszechstronnego uzasadnienia kryteriów i okoliczności, w tym respektowania zasady ogólnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., jakimi organ kierował się przy ustaleniu określonej treści rozstrzygnięcia. W orzecznictwie zwrócono uwagę, że organ administracji, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany, zgodnie z art.. 7 k.p.a. rozstrzygnąć sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (por: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 1981 r., SA 820/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 57). Przenosząc przedstawione powyżej uwagi na kanwę niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w ocenie Sądu, organy administracji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał kwotę środków pieniężnych, jakimi miesięcznie dysponuje na udzielenie świadczeń a także ilość osób ubiegających się o te świadczenia w tym okresie. Organ zwrócił uwagę, że zobowiązany jest do racjonalnego gospodarowania posiadanymi środkami, aby zabezpieczyć potrzeby osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji życiowej. W rozpoznawanej sprawie Sąd doszedł do wniosku, że organy obu instancji poddały należytej ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione było udzielenie skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego. Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdzić należy, że organy wydając decyzje nie naruszyły przepisu art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Jak wskazano już wyżej, nawet fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia i w wysokości zgodnej z oczekiwaniami. Pomoc społeczna stanowi instytucję, która ma na celu pomoc w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, której wnioskodawca nie jest w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia (art. 2 ustawy o pomocy społecznej). Podkreślenia wymaga jednakże, iż pomocna społeczna nie może być traktowana, jako stałe źródło dochodu, albowiem celem tej instytucji jest wspieranie osób i rodzin w przezwyciężeniu trudnej sytuacji. Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Nadto, organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest, zatem możliwe zaspokojenie wszystkich potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt l OSK 1464/06, Lex nr 299415; z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt l OSK 624/07, Lex nr 500091; z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1498/10). Sądowi z urzędu znany jest fakt, że skarżący, co miesiąc składa wnioski o przyznanie środków pieniężnych, które w większości są uwzględniane. W istocie skarżący systematycznie korzysta z pomocy społecznej i nie stara się zmienić swej sytuacji życiowej. W sprawie jest bezsporne, że łączna wysokość dochodu skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosiła [...] zł, na który składa się zasiłek stały [...] zł, zasiłek pielęgnacyjny [...] zł i dodatek mieszkaniowy [...] zł. Z akt administracyjnych wynika, że w okresie od stycznia do grudnia 2013 r. w każdym miesiącu skarżący był objęty pomocą w formie zasiłków celowych, okresowych i celowych specjalnych na łączną kwotę [...] zł. Ponadto skarżący był objęty pomocą w formie zasiłku celowego na zakup posiłku po [...] zł miesięcznie, na łączną kwotę [...] zł. Obecnie odrębną decyzją skarżącemu przyznano zasiłek celowy na zakup posiłku także w wysokości [...] zł miesięcznie. Również w miesiącu listopadzie 2013 r. skarżącemu udzielono pomocy w postaci zasiłku celowego na zakup żywności. Jak wskazał organ, średnia pomoc ośrodka pomocy społecznej na rzecz rodziny wynosi miesięcznie 81 zł, zaś w odniesieniu do wnioskodawcy pomoc ta zarówno w 2013 roku, jak i obecnie przekraczała tę kwotę. Jeżeli zatem organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuacje materialną oraz potrzeby strony, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania wnioskującemu zasiłku celowego w większym rozmiarze, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Także spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o taki zasiłek nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie takiego świadczenia w wysokości, którą sama określi. Reasumując należy stwierdzić, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, dokonały prawidłowej oceny prawnej obowiązujących przepisów i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W tej sytuacji skarga nie mogła zostać uwzględniona. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzeczono jak w wyroku.