VIII SA/Wa 384/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki cywilnej "R.-M." z tytułu podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób fizycznych za kwiecień 2001 r. postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. R. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki cywilnej "R.-M." z tytułu podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób fizycznych za kwiecień 2001 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości [...] zł wystąpił z wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z informacji zawartych we wniosku wynika, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, a jego jedynym dochodem jest świadczenie przedemerytalne w wysokości [...] zł. Pismem z dnia [...] czerwca 2007 r. Sąd wezwał skarżącego do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących jego sytuacji rodzinnej i majątkowej. W dniu [...] lipca 2007 r. skarżący nadesłał następujące dokumenty: zeznanie podatkowe PIT-36 za 2006 r., zestawienie bilansowe spółki "R.-M." w upadłości za 2006 r., rachunek zysków i strat za 2006 r., kserokopię rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy, kserokopię pisma skierowanego do syndyka masy upadłości "R.-M.", rachunek zysków i strat za okres od stycznia do kwietnia 2001 r. oraz bilans otwarcia na dzień ogłoszenia upadłości spółki tj. [...] maja 2001 r., a także faktury za energię elektryczną na kwotę [...] zł (półroczny okres rozliczeniowy), telefon – [...] zł, wodę – [...] zł (trzymiesięczny okres rozliczeniowy). Po opłaceniu bieżących rachunków na wyżywienie pozostaje skarżącemu kwota [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej jako ppsa, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 powołanej ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od wydatków albo od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Stosownie do art. 199 ppsa strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Oznacza to, że co do zasady każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych, do których zalicza się opłaty i zwrot wydatków (art. 211 ppsa). Istotne jest to, że opłaty sądowe, czyli wpis i opłaty kancelaryjne stanowią dochód budżetu państwa (art.212 ppsa). W konsekwencji zwolnienie strony od obowiązku ich ponoszenia oznacza pomniejszenie jego dochodów, które należy pokryć, uzyskując wpływ z innych źródeł. W praktyce niedoborem tym zostaną obciążeni pozostali podatnicy. Dlatego oceniając, czy w danej sytuacji zasadne jest zwolnienie strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, należy rozważyć realizację zasady prawa do sądu, ale również uwzględnić zasadę powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. W konsekwencji przyznanie prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady wynikającej z art. 199 ppsa. W niniejszej sprawie strona wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący uzasadniając wniosek argumentował, że nie jest w stanie zapłacić wpisu sądowego w wysokości [...] zł ze względu na to, iż jedynym jego dochodem jest świadczenie przedemerytalne w wysokości [...] zł, a cały majątek został przekazany syndykowi masy upadłości w trybie art. 18 prawa upadłościowego. Przedstawione zeznanie podatkowe za rok 2006 wskazuje, że skarżący z tytułu emerytury osiągnął dochód brutto w wysokości [...] zł, natomiast z pozarolniczej działalności gospodarczej w "R.-M." w upadłości, dochód [...] zł na każdego ze wspólników. Z zestawienia wysokości miesięcznego dochodu, jaki osiąga skarżący z koniecznością ponoszenia bieżących wydatków wynika w ocenie Sądu, że istotnie uiszczenie wpisu (od którego uzależnione jest rozpoznanie sprawy przez Sąd) w kwocie znacznie przekraczającej wysokość świadczenia przedemerytalnego nie mogłoby nastąpić bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym skarżącego, który jak wynika z oświadczenia jest osobą samotną i nie posiadająca żadnego majątku. Jednocześnie Sąd oddalił wniosek w pozostałej części uznając, że na dzień orzekania w jego przedmiocie nie jest przesądzone, że skarżący będzie w stanie częściowo partycypować w kosztach sądowych, uiszczając na przykład opłaty kancelaryjne za podejmowane w niniejszej sprawie czynności Sądu. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił, jak w sentencji.