VIII SA/Wa 384/25
WyrokWSA w Warszawie2025-09-04
Skład orzekający: Marek Wroczyński, Sławomir Fularski, Iwona Owsińska-Gwiazda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie umowy cywilnoprawnej, nawet o niewielkiej wartości i przez krótki okres, skutkuje utratą statusu osoby bezrobotnej?Ratio decidendi
Podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy o promocji zatrudnienia, niezależnie od wysokości uzyskiwanego przychodu i czasu jej trwania, skutkuje utratą statusu osoby bezrobotnej. Status bezrobotnego jest instytucją prawną, a nie stanem faktycznym wynikającym z braku wykonywania pracy zarobkowej, co oznacza, że nie jest możliwe równoległe posiadanie statusu osoby bezrobotnej i wykonywanie pracy zarobkowej.Stan faktyczny
Skarżący J. P. został uznany za osobę bezrobotną. W trakcie rejestracji jako bezrobotny, na podstawie danych z ZUS-U2 oraz potwierdzenia od zleceniodawcy, ustalono, że skarżący od 1 marca 2024 r. do 31 marca 2024 r. wykonywał pracę na podstawie umowy zlecenia, za którą otrzymał wynagrodzenie. Organy administracji uznały, że podjęcie tej pracy skutkowało utratą statusu osoby bezrobotnej. Skarżący kwestionował wykonanie umowy, otrzymanie wynagrodzenia i prawidłowość postępowania wyjaśniającego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Dominika Jeromin, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2025 r. w Radomiu sprawy ze skargi J. P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 12 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oddala skargę.
Przedmiotem skargi J. P. (dalej: strona, skarżący) jest decyzja Wojewody [...] (dalej: Wojewoda, organ II instancji, organ odwoławczy) z 12 marca 2025 r. Nr [...] wydana po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji Starosty Z. (dalej: organ I instancji, Starosta) z 3 grudnia 2024 r. nr [...] mocą której orzeczono o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem 1 marca 2024 r..
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją nr [...] z 29 marca 2023 r. organ I instancji orzekł o uznaniu skarżącego z dniem 29 marca 2023 r. za osobę bezrobotną oraz odmowie przyznania prawa do zasiłku.
W dniu 30 sierpnia 2024 r. Powiatowy Urząd Pracy w Z. (dalej: Urząd Pracy) wygenerował Raport ZUS-U2, z którego wynikało, że skarżący od 1 marca 2024 r. do 31 marca 2024 r. podlegał ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług. Wezwaniem z 30 sierpnia 2024 r. Urząd Pracy zobowiązał skarżącego do dostarczenia umowy zlecenia zawartej od 1 marca 2024 r. 3 września 2024 r. do Urzędu Pracy wpłynęła m.in. umowa zawarta 28 lutego 2023 r. pomiędzy I. S. T. sp. z o.o. (dalej: spółka, płatnik) a skarżącym. W dniu 10 września 2024 r. Urząd Pracy ponownie wygenerował Raport ZUS-U2, z którego wynikało, że skarżący od 1 marca 2024 r. do 31 marca 2024 r. podlegał ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług.
Organ I instancji decyzją nr [...] z 10 września 2024 r. orzekł o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem 28 lutego 2024 r. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, po rozpatrzeniu którego organ II instancji decyzją nr [...] z 21 października 2024 r. postanowił uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, w której wskazał, że zadaniem Starosty będzie ustalenie, czy skarżący faktycznie wykonywał inną pracę zarobkową, a jeżeli tak, to od kiedy.
Starosta zwrócił się do spółki o udostępnienie ze zbioru danych osobowych czy skarżący nie wykonywał innej pracy zarobkowej, a wynagrodzenie zostało wypłacone omyłkowo czy też wykonywał inną pracę zarobkową, a jeżeli tak to od kiedy oraz czy został prawidłowo zgłoszony do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy zlecenia w okresie od 1 marca 2024 r. do 31 marca 2024 r. W dniu 20 listopada 2024 r. do UP wpłynęła odpowiedź: spółka wskazała, że skarżący świadczył usługę na jej rzecz na podstawie umowy zlecenia od dnia 1 marca 2024 r. do 31 marca 2024 r., za którą zostało mu wypłacone w dniu 8 kwietnia 2023 r. przelewem na konto wynagrodzenie w kwocie 83,10 zł.
Pismem z 22 listopada 2024 r. organ I instancji poinformował skarżącego, że na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. przysługuje mu prawo wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, wskazał że skarżący ze swojego prawa może skorzystać w terminie 5 dni od otrzymania zawiadomienia. Powyższe pismo doręczono skarżącemu 25 listopada 2024 r, z pominięciem pełnomocnika działającego w jego imieniu.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji, wymienioną na wstępie decyzją nr [...] z 3 grudnia 2024 r., działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 33 ust. 4 pkt 1 oraz art. 33 ust. 4ca ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 475 ze zm., dalej: ustawa o promocji zatrudnienia) oraz art. 10 §1 i art.104 kpa, orzekł o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem 1 marca 2024 r.
Od powyższej decyzji skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł odwołanie do Wojewody. W uzasadnieniu wskazał, że ustalony stan faktyczny jest dowolny i niezgodny z rzeczywistością oraz wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy (decyzja nr [...]) tj. złożonego odwołania oraz kopii przelewu - zwrot nienależnej kwoty. Odwołujący ponownie podniósł, że nie podpisał umowy, nie pobrał wynagrodzenia i nie wykonywał żadnych czynności. Strona zarzuciła organowi I instancji brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny, która narusza przepisy art. 107 i 108 k.p.a., a zwłaszcza zasady współżycia społecznego. Ponadto pełnomocnik strony podniósł, że organ I instancji nie zechciał poinformować o toczącym się (kontynuowanym) postępowaniu ustanowionego do reprezentowania pełnomocnika skarżącego.
Zaskarżoną decyzją Nr [...] z 12 marca 2025 r. Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia, orzekł o utrzymaniu decyzji organu I instancji w mocy.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia osoba bezrobotna oznacza osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, lit. i, j oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (...). Art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy o promocji zatrudnienia stanowi natomiast, że pod pojęciem innej pracy zarobkowej należy rozumieć wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych.
Organ odwoławczy przywołał również treść art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia, który stanowi, że starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3 ustawy, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2. Wojewoda zaznaczył, że powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący.
Następnie organ II instancji wyjaśnił, że definicja osoby bezrobotnej zawarta w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudniania skonstruowana jest w istocie z dwóch części. W pierwszej z nich wskazuje się na przesłanki pozytywne, a więc na warunki które musza być spełnione, by można było uzyskać lub też zachować status bezrobotnego. Druga część zawiera zespół przesłanek negatywnych, a więc okoliczności, które uniemożliwiają nabycie lub zachowanie tego statusu. Powyższy zapis ustawowy oznacza, że status osoby bezrobotnej jest w pełni zdefiniowaną instytucją prawną, a nie stanem faktycznym wynikającym z braku wykonywania pracy zarobkowej. Podjęcie zaś zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w czasie zarejestrowania w urzędzie pracy, bez względu na czas jej trwania, czy wysokość wynagrodzenia, skutkuje utratą statusu osoby bezrobotnej. Nie jest bowiem dopuszczalne prawnie równoległe posiadanie statusu osoby bezrobotnej i wykonywanie pracy zarobkowej. Wojewoda wyjaśnił, że w ustawie o promocji nie zostało zawarte pojęcie "zatrudnienia incydentalnego". Każde bowiem zatrudnienie lub podjęcie innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy o promocji zatrudnienia, przerywa w sposób nieodwracalny stan bezrobocia, a ponowne pozostawanie bez pracy i rejestracja w urzędzie pracy, powodują powstanie nowego stanu bezrobocia.
Wskazał, że wykładnia systemowa art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji prowadzi do wniosku, że osoba bezrobotna jest pozbawiana statusu bezrobotnego na czas nieokreślony z dniem, z którym przestała spełniać warunki, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, bez możliwości pozbawienia statusu bezrobotnego tylko za okres zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zawodowej. Zatem wykonywanie przez skarżącego w czasie posiadania statusu bezrobotnego innej pracy zarobkowej, skutkowało wydaniem decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż nie wykonywał on żadnej pracy, nie podpisał umowy zlecenia, nie podpisywał żadnego dokumentu inwentaryzacyjnego i nie pobrał jakiegokolwiek wynagrodzenia wskazał, że skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających jego twierdzenia. Z dokumentacji sprawy wynika, że skarżący zawarł 28 lutego 2024 r. umowę zlecenia ze spółką, której kopię w dniu 3 września 2024 r. przedłożył w Urzędzie Pracy. Umowa opatrzona jest podpisem zleceniodawcy i ma charakter ramowy. Określa zasady współpracy Stron i wskazuje, że wykonywanie usług w zakresie inwentaryzacji następować będzie na podstawie zawartych przez Strony umów zlecenia na Platformie Rekrutacyjnej Zleceniodawcy, które będą określały szczegółowy zakres i opis zleconych usług, wynagrodzenie, miejsce oraz harmonogram realizacji usług oraz inne warunki realizacji umowy zlecenie. W tym samym dniu skarżący przedłożył również Pouczenie Zleceniobiorcy o zaznajomieniu z przepisami BHP, przepisami Ppoż i regulaminami obowiązującymi w miejscu świadczenia usług oraz Kartę Szkolenia Wstępnego w dziedzinie Bezpieczeństwa i Higieny Pracy, które zostały opatrzone podpisem strony w dniu 28 lutego 2024 r. złożonym za pomocą indywidualnego loginu i hasła. Dokumenty te potwierdzają, że skarżący podjął działania zmierzające do świadczenia usług na rzecz spółki Z wygenerowanych w dniach 30 sierpnia 2024 r., 10 września 2024 r., a następnie z 3 grudnia 2024 r. przez urząd pracy raportach ZUS-U2 wynika, że od dnia 1 marca 2024 r. skarżący został zgłoszony do ubezpieczeń przez płatnika składek NIP [...] jako osoba wykonująca umowę agencyjną, umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług. Zauważył, że skarżący do odwołania załączył zaświadczenie od spółki z 3 września 2024 r., że świadczył usługi na jej rzecz. Zatem również dokument przedłożony przez stronę potwierdzał świadczenie przez nią usług. Wprawdzie w zaświadczeniu wskazany był okres 11-12.03.2024 r. przez 3 godziny, jednak kwestia ta została wyjaśniona przez organ I instancji ze zleceniodawcą.
Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że pismem z 15 listopada 2024 r. zleceniodawca potwierdził okres świadczenia przez skarżącego usług od 1 marca 2024 r. do 31 marca 2024 r. na podstawie umowy zlecenia na rzecz spółki oraz poinformował, że w kwietniu zostało wypłacone na konto zleceniobiorcy wynagrodzenie. Zatem zleceniodawca potwierdził okres świadczenia usług taki sam, jaki został wykazany był w raporcie ZUS-U2 tj. od 1 marca 2024 r. do 31 marca 2024 r.
Następnie Wojewoda podniósł, że zleceniodawca zawierając ze zleceniobiorcą umowę zlecenia, ma obowiązek zgłoszenia go do ubezpieczeń w ZUS. Zleceniobiorca podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym od dnia rozpoczęcia wykonywania umowy zlecenie do dnia jej wygaśnięcia bądź rozwiązania. Natomiast przedsiębiorca ma obowiązek zgłoszenia zleceniobiorcy do ubezpieczeń w terminie 7 dni od dnia oznaczonego w umowie zlecenia jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania. Zatem zgłoszenie skarżącego do ubezpieczeń społecznych od dnia 1 marca 2024 r. oraz wypłacenie mu wynagrodzenia w ocenie organu II instancji potwierdzają świadczenie umowy zlecenia przez skarżącego na rzecz spółki. Co zaś tyczy się kwestii zwrotu wypłaconego skarżącemu wynagrodzenia przez zleceniodawcę za świadczoną usługę zauważył, że przedłożony dokument nie potwierdza, że skarżący zwrotu dokonał, a jedynie że operacja taka był w toku. Nadmienił, że zwrotu nie dokonano bezzwłocznie, a dopiero 6 wrzesnia2024 r., czyli po upływie niemal 5 miesięcy. Znaczenia nie ma wysokość osiągniętego wynagrodzenia z tytułu świadczenia usług na podstawie umowy zlecenia i czas ich świadczenia, ale samo podjęcie i świadczenie usług na podstawie umowy cywilnoprawnej.
Wojewoda odniósł się również do kwestii podniesionej przez skarżącego, iż płatnik nie udzielił Wojewodzie odpowiedzi na pismo z 22 stycznia 2025 r., ponieważ zaświadczenie I. S. T. sp. z o.o. nie odpowiada faktom i jest niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy i dowolne wprowadzające w błąd oraz nie ma oparcia w dokumentach. Wyjaśnił, że nie ma do dyspozycji żadnych narzędzi pozwalających na wyegzekwowanie odpowiedzi na pisma kierowane do pracodawców/zleceniodawców. Dlatego też z uwagi na brak odpowiedzi płatnika na wystosowane przez Wojewodę pismo, organ II instancji zwrócił się do strony o udział w postępowaniu w celu wyjaśnienia stanu faktycznego w związku z podnoszonymi przez nią okolicznościami. Zauważył, że to w interesie skarżącego leżało aktywne współdziałanie z organem administracji w celu ustalenia stanu faktycznego. Wprawdzie to organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednakże strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych
Skarżący wprawdzie oświadczył, że nie podpisywał żadnej umowy ze zleceniodawcą, nie świadczył pracy i nie osiągnął żadnego wynagrodzenia, jednak według organu odwoławczego pozostaje to w sprzeczności z dowodami zgromadzonymi w sprawie. Po pisemnym wezwaniu przez urząd pracy z 30 sierpnia 2024 r. skarżący przedłożył w urzędzie pracy kserokopię umowę zawartej ze spółką. Zatem nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy twierdzenie pełnomocnika strony, że nie był on pisemnie wezwany do złożenia jakichkolwiek wyjaśnień, a przedłożenie przez niego umowy zlecenia nastąpiło wskutek presji i tym samym umowa nigdy nie została Urzędowi Pracy doręczona. Wojewoda podkreślił, że skarżący o podjęciu pracy sam powinien zawiadomić urząd pracy, nawet bez wcześniejszego wezwania. Skarżący podczas rejestracji w Urzędzie Pracy oświadczył, że jest osobą niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej oraz został pouczony o przysługujących mu prawach i nałożonych na niego obowiązkach, czyli m.in. o konieczności powiadomienia urzędu pracy w ciągu 7 dni o wszelkich zmianach w danych przekazanych w trakcie rejestracji oraz w złożonych oświadczeniach oraz o definicji osoby bezrobotnej, czego dowodem jest jego własnoręczny podpis na dokumencie Karta Rejestracyjna Bezrobotnego Część "C.
Odnosząc się do okoliczności, że organ I instancji nie poinformował o toczącym się (kontynuowanym) postępowaniu pełnomocnika skarżącego, organ II instancji zauważył, że faktycznie Starosta nieprawidłowo skierował zawiadomienie z 22 listopada 2024 r. o możliwości wypowiedzenia się przez stronę na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. co do zebranych dowodów i materiałów do Strony zamiast pełnomocnika. Zauważył jednak, że w orzecznictwie administracyjnym podkreśla się, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może odnieść skutek tylko wówczas, gdy doszło do uchybienia, a strona wykaże, że zarzucane organowi uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, najczęściej w zakresie postępowania dowodowego. Strona nie wykazała, jakich czynności procesowych nie dokonała z powodu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez organ I instancji, zatem naruszenie to pozostaje bez wpływu na wynik postępowania.
Od powyższej decyzji Wojewody skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej: Sąd) wniósł skarżący zarzucając:
1.naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 2 ust.1 pkt 11, art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia, poprzez przekroczenie przez Starostę i Wojewodę zasady swobodnego uznania w postępowaniu administracyjnym i przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów oraz uznanie - wbrew oczywistym faktom - że skarżący zawarł umowę zlecenie, podjął zatrudnienie i otrzymał za to rzekome zlecenie słuszne wynagrodzenie i w związku z tym utracił status osoby bezrobotnej;
2.naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie i niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy;
3.naruszenie przepisów k.p.a., w szczególności:
a/art. 6, 7, 7a i art. 8 k.p.a. tj. naruszenie zasady praworządności i pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej poprzez dowolną interpretację przepisów ustawy o promocji zatrudnienia;
b/art. 7, art. 75 § 1 to jest istotne naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, pominięcie dowodów zebranych w sprawie i dowolną ocenę dowodów;
c/art. 77 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie zebrania koniecznego materiału dowodowego i nie przeprowadzenie wymaganych czynności dowodowych oraz obciążenie skarżącego konsekwencjami powyższych uchybień;
d/art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak udowodnienia okoliczności na których została oparta decyzja;
e/art. 107 § 1 k.p.a. przez wydanie rozstrzygnięcia decyzji o treści nie odpowiadającej stanowi prawnemu i faktycznemu sprawy i przekroczenie granic swobodnej oceny, brak wskazania w uzasadnieniu faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody z 12 marca 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty z 3 grudnia 2024 r. orzekającą o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem 1 marca 2024 r.
Powodem takiego rozstrzygnięcia było uznanie, iż skarżący podjął z dniem 1 marca 2024 r. inną pracą zarobkową w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy o promocji zatrudnienia. Podkreślenia wymaga, że niekwestionowaną okolicznością jest to, iż z wygenerowanych w dniu 30 sierpnia 2024 r. i 10 września 2024 r. przez organ I instancji Raportów ZUS-U2 wynika, że skarżący od 1 marca 2024 r. do 31 marca 2024 r. podlegał ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług. Dodatkowo pismem z 15 listopada 2024 r. I. S. T. Sp. z o.o. potwierdził świadczenie przez skarżącego usługi na podstawie umowy zlecenia na jego rzecz w okresie od 1 do 31 marca 2024 r. Za wykonywanie pracy na podstawie umowy zlecenia skarżącemu zostało wypłacone wynagrodzenie, które otrzymał przelewem na konto bankowe.
Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, i, j, l oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły oraz uczącej się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nadto, spełnia pozostałe warunki przewidziane w tym przepisie.
Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 1 pkt 11 ww. ustawy przez inną pracę zarobkową należy rozumieć wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło lub umowy o pomocy przy zbiorach w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników albo wykonywanie pracy w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych.
Jak słusznie zauważył Wojewoda, sformułowana w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia definicja osoby bezrobotnej jest skonstruowana z dwóch części. W pierwszej z nich, wskazuje się na swego rodzaju przesłanki pozytywne, a więc na warunki, które muszą być spełnione, by można było uzyskać (zachować) status bezrobotnego. Druga część, zawiera zespół przesłanek negatywnych, w więc okoliczności, które uniemożliwiają nabycie (zachowanie) tego statusu. Z ich zestawienia jednoznacznie wynika, że nie każda osoba rejestrująca się w urzędzie pracy może być uznana za osobę bezrobotną. Wszystkie niezbędne wymogi muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak któregokolwiek z nich wyklucza nabycie czy zachowanie omawianego statusu osoby bezrobotnej. Nie jest możliwe odstąpienie od tych wymogów nawet ze względu na szczególne uwarunkowania konkretnej sprawy. Status bezrobotnego, nie zależy bowiem od uznania organów orzekających, gdyż brzmienie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia jest kategoryczne.
Bezrobotnym może być więc jedynie osoba niepozostającą w stosunku pracy, czy stosunku służbowym oraz niewykonująca innej pracy zarobkowej w rozumieniu przywołanego wyżej art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy i to niezależnie od wysokości uzyskiwanego z tego tytułu przychodu. Inna praca zawodowa to natomiast m. in. wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, czy umowy o dzieło. Przy czym wyliczenie rodzajów umów cywilnoprawnych ma charakter jedynie przykładowy. Pod pojęciem innej pracy zarobkowej mieszczą również inne umowy cywilnoprawne nie wymienione w tym przepisie, w tym np. umowa o świadczenie usług. Z powyższego wynika, że osoba, która wykonuje pracę lub świadczy usługi na podstawie umowy cywilnoprawnej nie może zostać zarejestrowana jako osoba bezrobotna.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego m.in. raportów ZUS-U2 wygenerowanych przez Urząd Pracy w dniu 30 sierpnia 2024 r. i 10 września 2024 r. oraz pisma spółki z 15 listopada 2024 r. wynika, że skarżący od 1 marca 2024 r. do 31 marca 2024 r. wykonywał inną pracę zarobkową w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy o promocji zatrudnienia – na podstawie umowy cywilnoprawnej tj. umowy zlecenie na rzecz spółki. Za wykonaną pracę skarżącemu zostało wypłacone wynagrodzenie, które otrzymał przelewem na konto.
Decyzja o pozbawieniu statusu osoby bezrobotnej wydawana na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia wiąże skutek prawny utraty statusu osoby bezrobotnej z niespełnianiem warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, który to przepis zawiera definicję ustawową "bezrobotnego". Brak spełnienia któregoś z warunków określonych w tej definicji oznacza, że dana osoba przestaje być osobą bezrobotną i to z chwilą zaistnienia tego stanu prawnego. Decyzja potwierdza ten stan prawny, a organ zmierzając do jej wydania ustala moment niespełnienia warunku. Termin utraty statusu osoby bezrobotnej w razie wydania decyzji na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia określony został zatem poprzez odesłanie do momentu niespełniania warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, a pozbawianie statusu bezrobotnego następuje na czas nieokreślony z dniem zaprzestania spełniania tych warunków, bez możliwości pozbawienia statusu bezrobotnego tylko za dni pozostawania w zatrudnieniu lub wykonywania innej pracy zawodowej.
Argumentem przemawiającym za powyższą koncepcją jest treść art. 74 ustawy o promocji zatrudnienia, zgodnie z którym bezrobotny jest obowiązany zawiadomić w ciągu 7 dni powiatowy urząd pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub o złożeniu wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego. Należy przyjąć, że ustawodawca założył, że decyzja pozbawiająca statusu osoby bezrobotnej będzie określała termin utraty statusu bezrobotnego z mocą wsteczną, skoro dał termin 7-dniowy na poinformowanie o zaistniałym stanie prawnym. Inaczej rzecz ujmując, z przepisu tego wynika, że ustawodawca założył późniejsze potwierdzenie utraty statusu osoby bezrobotnej przez wydanie decyzji, a jak wskazano wcześniej utrata statusu bezrobotnego wiąże się z zaistnieniem określonych okoliczności, tj. niespełnianiem warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy skarżący od 1 marca 2024 r. do 31 marca 2024 r. nie spełniał warunków określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, z uwagi na zawartą w dniu w tym dniu opisaną wyżej umowę cywilnoprawną, w ramach której świadczyć miał pracę zarobkową. Stąd też prawidłowo organ orzekł o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem 1 marca 2023 r.
Bezrobotnym może być jedynie osoba niepozostającą w stosunku pracy czy stosunku służbowym oraz niewykonująca innej pracy zarobkowej w rozumieniu przywołanego art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy i to niezależnie od wysokości uzyskiwanego z tego tytułu przychodu. Status bezrobotnego, nie zależy od uznania organów orzekających, bowiem brzmienie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy jest kategoryczne. Żadne inne okoliczności, poza wymienionymi w ustawie, nie mogą mieć zatem znaczenia przy rozstrzyganiu sprawy tego statusu. Status osoby bezrobotnej jest w pełni zdefiniowaną instytucją prawną, a nie stanem faktycznym wynikającym z braku wykonywania pracy zarobkowej. Dla uzyskania statusu osoby bezrobotnej konieczne jest nie tylko niezatrudnienie, ale także niewykonywanie innej pracy zarobkowej, czy też nieuzyskiwanie miesięcznie przychodu z innych źródeł niż praca zarobkowa. Jeżeli ktokolwiek aktywizuje swoją sytuację zawodową, to nie może zarazem pozostawać osobą o statusie bezrobotnego i korzystać z zasiłku dla bezrobotnych wypłacanych ze środków przeznaczonych na łagodzenie skutków bezrobocia.
Odnosząc się do podnoszonych przez skarżącego zarzutów, iż zaskarżona decyzja została wydana bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i oparta o okoliczności, które nie zostały udowodnione to wyjaśnić należy, że podnoszone przez stronę okoliczności nie miały miejsca w przedmiotowej sprawie Skarżący swoje twierdzenia, iż nie wykonywał on umowy zlecenia oraz nie otrzymał żadnego wynagrodzenia opiera jedynie na swoim oświadczeniu, które pozostaje w sprzeczności z dokumentami zebranymi w sprawie. Zauważyć należy, iż skarżący sam przedłożył zaświadczenie z 3 września 2024 r. potwierdzające, że świadczył usługi na rzecz spółki, którego treść następnie kwestionuje. W sytuacji gdy skarżący nie zgadza się z zaświadczeniem, uzyskanym z jego inicjatywy, to powinien zwrócić się do ww. firmy o jego skorygowanie, wyrejestrowanie go z ubezpieczeń społecznych i wyjaśnienie stanu faktycznego, a w przypadku braku działań ze strony płatnika, mógł on zwrócić się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie nieprawidłowości zgłoszenia go do ubezpieczeń. Natomiast skarżący nie przedłożył do przedmiotowej sprawy żadnych dokumentów potwierdzających, że chociażby podejmował jakiekolwiek próby wyjaśnienia zaistniałej sytuacji. Nie jest jasne czy przesłana po prawie 5 miesiącach kwota ew. wynagrodzenia odpowiada tej przekazanej z tytułu wypłaty wynagrodzenia. Aczkolwiek w aktach znajduje się umowa z 28 lutego 2024 r. podpisana jedynie przez jedną stronę (zleceniodawcę), to z całokształtu okoliczności tj. Pouczenia Zleceniobiorcy o zaznajomieniu z przepisami BHP, przepisami Ppoż i regulaminami obowiązującymi w miejscu świadczenia usług oraz Karty Szkolenia Wstępnego w dziedzinie Bezpieczeństwa i Higieny Pracy, które zostały opatrzone podpisem strony w dniu 28 lutego 2024 r. złożonym za pomocą indywidualnego loginu i hasła, raportów ZUS-U2, zaświadczenia spółki z 3 września o świadczeniu usług i wypłaty wynagrodzenia skarżącemu wynika, że skarżący był stroną w/w umowy.
Z zawartej umowy wynika m.in., że zawarta została na czas nieokreślony (§ 7 pkt 1), może być rozwiązana przez którąkolwiek ze stron (§ 7 pkt 5 umowy). Zatem skarżący mógł podjąć działania zmierzające do rozwiązania stosunku pracy wynikającego z umowy z 28 lutego 2024 r., czy wypowiedzenia umowy. Mógł też zwrócić się do sądu powszechnego - Sądu Rejonowego z powództwem o ustalenie istnienia bądź nieistnienia stosunku prawnego – umowy zlecenia, czego nie uczynił. Jak stanowi § 9 umowy z 28 lutego 2024 r. zawarcie zlecenia przez osobę zarejestrowana w PUP jako bezrobotny skutkuje koniecznością zawiadomienia właściwego urzędu pracy o podjęciu innej pracy zarobkowej w terminie 7 dni od dnia podjęcia pracy. I z tego zapisu umowy wynika, że skarżący podejmując współpracę ze I. S. T. sp. z o.o. winien zawiadomić właściwy PUP, bowiem ma to wpływ na jego status osoby bezrobotnej. To w interesie skarżącego powinno być aktywne współdziałanie z organem administracyjnym w celu ustalenia stanu faktycznego. Wprawdzie to organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednakże strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych.
W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Starosty odpowiadają prawu. Organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w niniejszej sprawie.
Za niezasadne, w ocenie Sądu, należy uznać także zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego. Zarzuty te nie znajdują oparcia w aktach sprawy bowiem w przeprowadzonym postępowaniu ustalono okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, przeprowadzono dowody dotyczące tych okoliczności, a w uzasadnieniu decyzji wskazano, na jakich dowodach się oparto wydając rozstrzygnięcie.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło