VIII SA/Wa 385/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku [...] sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy [...] sp. z o.o. (dalej: "skarżąca" lub "spółka"), złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że aktualnie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, prowadzi jedynie działalność rolniczą. Przed sądem toczy się kilkanaście spraw w sprawie dopłat, których spółka nie otrzymała bądź musi je zwrócić za poprzednie lata. Posiadane środki spółka wykorzystuje do produkcji rolnej. Ponadto skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych "0" zł, zaś strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wynosi [...] zł. Do wniosku załączyła CIT-8 za 2014 i 2015 r., bilans, rachunek zysków i strat za 2015 r., wyciągi z rachunku bankowego z saldem na dzień 7 lipca 2016 r. w wysokości [...] zł, postanowienie komornika sądowego o zakończeniu postepowania egzekucyjnego w związku z uregulowaniem należności oraz decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2016 r. o odroczeniu terminu płatności zobowiązań z tytułu nienależnie pobranych płatności. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zauważyć należy, że na obecnym etapie postępowania do kosztów sądowych należy zaliczyć wpis od skargi w wysokości [...] zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a." obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Sąd może zwolnić osobę prawną z kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie skarżąca powyższej przesłanki nie spełnia. Przede wszystkim zauważyć należy, że pozostaje ona w obrocie prawnym jako przedsiębiorca i prowadzi działalność rolniczą, w tej sytuacji argumentem nie może być powołanie się na fakt nieotrzymywania dopłat do posiadanych gruntów i sporów na tym tle z organami administracji. Dopłaty unijne nie stanowią bowiem jedynego źródła przychodów z gospodarstwa rolnego, co potwierdza skarżąca deklarując we wniosku, że utrzymuje się z rolnictwa. Jakkolwiek na rachunku bankowym skarżącej istotnie brak jest operacji związanych ściśle z prowadzoną działalnością, to zauważyć należy, że w okresie ostatnich dwunastu miesięcy kilkakrotnie otrzymała ona od organu zwrot kosztów postępowania sądowego, przy czym saldo na dzień 7 lipca 2016 r. wynosiło [...] zł, zaś ustalony wpis od skargi [...] zł. Brak jest przy tym wyjaśnienia, co stało na przeszkodzie w przeznaczeniu tych środków na pokrycie kosztów postępowania wywołanych wniesieniem kolejnej skargi. Sytuacja spółki nie wydaje się być aż tak trudna skoro zakończyło się prowadzone przeciwko niej postępowanie egzekucyjne z uwagi na uregulowanie całej należności (postanowienie komornika sądowego k. 70). Z załączonej do akt decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2016 r. (k. 72) wynika ponadto, że spółka prowadzi negocjacje zmierzające do połączenia z innymi podmiotami prawa handlowego, co spowoduje jej dokapitalizowanie i poprawę sytuacji majątkowej. Planowane jest również podjęcie przez walne zgromadzenie wspólników uchwały o dopłatach przez wspólników na rzecz spółki – celem jej dokapitalizowania. Za okoliczność niemającą przesądzającego znaczenia w sprawie uznano także wynik finansowy spółki - poniesioną stratę, gdyż w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie świadczy o braku środków finansowych. Tym samym, jeżeli osoba prawna, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, wykazuje w swojej działalności stratę, nie stanowi to wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z: 1 sierpnia 2013r. sygn. akt I FZ 327/13; 22 marca 2011r. sygn. akt II GZ 112/11; 19 listopada 2004r. sygn. akt I FZ 436/04, dostępne na www.nsa.gov.pl). Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że przeniesienie obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na Skarb Państwa byłoby w niniejszej sprawie niezasadne. W związku z tym, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.