VIII SA/Wa 388/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda (sprawozdawca) Sędzia WSA Leszek Kobylski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 3 lipca 2024 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 5 kwietnia 2024 r. znak: [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Przedmiotem skargi M. J. (dalej: Skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z 5 kwietnia 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. z 2.02.2024r. nr [...] r. przyznającą M. J. zasiłek pielęgnacyjny na córkę H.J. w wysokości 215,84 zł miesięcznie, na okres od 1.01.2024r. do 31.07.2024r. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. z 2.02.2024r. nr [...] r. przyznano M. J. zasiłek pielęgnacyjny na córkę H. J. w wysokości 215,84 zł miesięcznie, na okres od 1.01.2024r. do 31.07.2024r. Od decyzji powyższej Skarżąca w ustawowym terminie wniosła odwołanie, kwestionując początkową datę przyznania zasiłku. Wskazała bowiem, że wniosek o ustalenie niepełnosprawności córki złożyła w dniu 31.05.2022r. (uwaga Kolegium: chyba dotyczy to daty złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności córki), jednakże postępowanie w tej sprawie zakończone zostało ostatecznie wyrokiem Sądu Rejonowego w R. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22.12.2023r., który orzekł, iż H. J. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Zdaniem Skarżącej, upływ takiego czasu nie może działać na jej niekorzyść, gdyż składając wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami dopełniła wszystkich obowiązków umożliwiających ubieganie się o przedmiotowe świadczenie. Rozpoznając sprawę w wyniku odwołania SKO wskazało, iż Skarżąca w dniu 24.01.2024r. złożyła w organie I instancji wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na córkę H.J. (ur. [...]. 2019r.) Do wniosku dołączyła: - orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia 18.07.2022r. znak: [...], wydane do 31.07.2024r., zaliczające córkę H. do osób niepełnosprawnych i jednocześnie w punkcie 7 wskazane zostało, iż córka nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, zaś w punkcie 8 wskazano, iż dziecko wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji; - orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia 13.10.2022r. znak: [...]uchylające wskazane wyżej orzeczenie Powiatowego Zespołu w części dotyczącej ustaleń zawartych w punkcie 11 i orzekające o symbolu przyczyny niepełnosprawności - 12-C; - wyrok Sądu Rejonowego w R. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 grudnia 2023r. sygn. akt IV [...], którym zmienione zostało orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu w ten sposób, iż H.J. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Kolegium wskazało, iż zasady ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego określa ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz.390, ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z art.16 ust.1 ustawy - zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek ten, w myśl art.16 ust.2 pkt 1 ustawy, przysługuje niepełnosprawnemu dziecku. Według art.3 pkt 9 ustawy - ilekroć w ustawie jest mowa o niepełnosprawnym dziecku - oznacza to dziecko w wieku do ukończenia 16 roku życia legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Z powyższego zdaniem Kolegium wynika, że w sytuacji gdy osobą uprawnioną do zasiłku pielęgnacyjnego jest niepełnosprawne dziecko, to już sam fakt zaliczenia go do osób niepełnosprawnych otwiera drogę do skutecznego ubiegania się o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Skoro bowiem orzeczeniem wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia 18.07.2022r. dziecko – H. J. zaliczone zostało do osób niepełnosprawnych, to Skarżąca mogła już wówczas po wydaniu tego orzeczenia złożyć wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. SKO zauważyło, że dla ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego nie było wymagane zawarcie w punkcie 7 orzeczenia wskazania o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej Osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Taki wymóg niewątpliwie istnieje przy ubieganiu się o świadczenie pielęgnacyjne, a nie jest wymagany przy ustalaniu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Skarżąca po otrzymaniu orzeczenia Powiatowego Zespołu z dnia 18.07.2022r. nie zgodziła się natomiast jedynie z punktem 7 tegoż orzeczenia, a mianowicie zakwestionowała wskazanie iż córka nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. A skoro tak - to zdaniem SKO, w pozostałej części powyższe orzeczenie stało się ostateczne i Skarżąca dysponując wówczas orzeczeniem Powiatowego Zespołu z dnia 18.07.2022r. mogła złożyć wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, który mógł zostać przyznany zgodnie z zasadą wskazaną w art.24 ust.2 ustawy od miesiąca złożenia wniosku (wniosek złożony w dniu 24.01.2024r.) to jest od 1.01.2024r. - do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, czyli do 31.07.2024r. (zgodnie z zasadą wskazaną w art.24 ust.4 ustawy). Z tych względów Kolegium uznało, że decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem i dlatego utrzymało ja w mocy. W skardze Skarżąca wnosząc o uchylenie obu decyzji zarzuciła naruszenie: -art. 138 § 1 pkt. 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji; -obrazę art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego błędną wykładnię i w rezultacie przyjęcie, iż zasiłek pielęgnacyjny mógł zostać przyznany od miesiąca złożenia wniosku o jego wypłatę, podczas gdy z literalnego brzmienia tego przepisu wynika bowiem, że tego typu świadczenia, w tym zasiłek pielęgnacyjny powinny zostać przyznane - wyrównane od miesiąca złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności, o ile były spełnione w tym czasie pozostałe przesłanki do .uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego; -obrazę art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie prawa wolności obywatela przez instytucje państwowe do swobodnego nie utrudnionego życia. - sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych organu II instancji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, poprzez niezasadne przyjęcie, że brak od strony skarżącej wniosku o wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego ma powodować niemożność zmiany daty początkowej przyznania tegoż świadczenia, podczas gdy zasiłek pielęgnacyjny powinien zostać wyrównany od miesiąca złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności, o ile były spełnione w tym czasie pozostałe przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z czym przyjąć należy, że prawidłowe ustalenia prowadzą do wniosków zupełnie przeciwnych aniżeli te wyciągnięte podczas postępowania odwoławczego przez SKO. W uzasadnieniu wskazała, że decyzja nie jest zasadna, bowiem zasiłek pielęgnacyjny winien zostać wyrównany od miesiąca złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności, o ile były spełnione w tym czasie pozostałe przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Niewątpliwie dziecko skarżącej od złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności spełniało przesłanki do uzyskania przez jej matkę opiekuna świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ zostało uznane za osobę niepełnosprawną. Podniosła, że Sąd Rejonowy zmienił orzeczenie o niepełnosprawności uznając dodatkowo, iż małoletnia wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie jego leczenia rehabilitacji i edukacji, a Skarżąca wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności córki złożyła 31 maja 2022 roku, w związku z czym już wtedy nabrała praw do przyznania jej świadczeń. Wskazała, że decyzja Powiatowego Zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności w R. zapadła 18 lipca 2022 roku. W decyzji tej organ uznał H. J. za osobę niepełnosprawną, wskazując jednocześnie w punkcie 7 orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, że nie wymaga ona konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Od wyżej wymienionej decyzji Skarżąca złożyła odwołanie, a Sąd Rejonowy w R., IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 22 grudnia 2023 r. l\/ [...] zmienił zaskarżone orzeczenie i orzekł iż H. J. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Zdaniem Skarżącej wobec treści art. 24 ustęp 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu zasiłkowego, przyjąć należy, że wniosek taki złożony już 31 maja 2022 roku. Od tego więc dnia powinny być przyznane przysługujące skarżącej świadczenia. Z literalnego brzmienia cytowanego przepisu bez znaczenia dla ustalania daty początkowej okresu, za który świadczenie przysługuje jest okres jaki upłynął na czynnościach odwoławczych, które w przedmiotowej sprawie końcowo doprowadziły do zmiany pierwotnie wydanej przez organ I instancji błędnej decyzji w zakresie punktu 7 orzeczenia o niepełnosprawności, na korzyść skarżącej. Co więcej upływ takiego okresu nie może działać na niekorzyść wnioskodawcy, który już 31 maja 2022 roku składając wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności z prawidłowo wypełnionymi dokumentami dopełnił wszystkich obowiązków umożliwiających ubieganie się o przedmiotowe świadczenia, tym samym nabierając do niego prawa. Dlatego też zdaniem Skarżącej SKO dokonało rażąco błędnej interpretacji art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem z treści tego przepisu nie wynika, aby ustawodawca miał na myśli wniosek o wypłatę danego świadczenia, a nie wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności, w oparciu o który strona nabiera prawa do wypłaty przedmiotowych świadczeń. Podniosła, że wielokrotnie zamierzała złożyć wniosek o przyznanie jej przedmiotowych świadczeń, jednakże pracownicy GOPS w S. notorycznie twierdzili, iż jej takowe świadczenia na tamtą chwilę nie przysługują z uwagi na niekorzystny punkt 7 orzeczenia o niepełnosprawności córki. Wskazała, że skarżącej zostało wyrównane świadczenie pielęgnacyjne w oparciu o te same podstawy, które mają być niewystarczające dla wyrównania świadczenia, o którym mowa w niniejszej skardze. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej jest przepis art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W myśl ust. 1 tego przepisu zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje m. in. niepełnosprawnemu dziecku (ust. 2 pkt 1 cyt. art.). Ilekroć w przywołanej ustawie jest mowa o niepełnosprawnym dziecku - oznacza to dziecko w wieku do ukończenia 16 roku życia legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art. 3 pkt 9). W sprawie niniejszej, jak prawidłowo ustaliły organy obu instancji, skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego w dniu 24 stycznia 2024 r., przy czym wniosek składany był na rzecz córki H.J. urodzonej [...] 2019 r. Do wniosku skarżąca załączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia 18.07.2022r. postanawiające zaliczyć do osób niepełnosprawnych – H. J. – pkt I orzeczenia. Orzeczenie powyższe zostało uchylone, na skutek odwołania skarżącej, w części dotyczącej ustaleń zawartych w pkt II dotyczącym symbolu przyczyny niepełnosprawności orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z 13.10.2022 r. Orzeczenie z 13.10.2022 r. zmienione zostało, na skutek odwołania skarżącej, wyrokiem Sądu Rejonowego w R. z 22.12.2023 r. (IV [...]) w ten sposób, że orzeczono, iż H. J. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Analizując powyższe wskazać należy, iż orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z 18.07.2022 r. postanawiające w pkt I orzeczenia zaliczyć H. J. do osób niepełnosprawnych nie było przedmiotem odwołania skarżącej, zatem stało się ostateczne i brak było przeszkód do skutecznego ubiegania się o wnioskowane świadczenie z chwilą uzyskania w/w orzeczenia. Przesłanką do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego jest bowiem w przypadku dziecka poniżej 16 roku życia jedynie orzeczenie o jego niepełnosprawności, która to przesłanka ziściła się w dacie wydania orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. W tej sytuacji skarżąca mogła skutecznie złożyć wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, który mógł zostać przyznany zgodnie z zasadą wskazaną w art. 24 ust.2 ustawy tj. od miesiąca złożenia wniosku. Skoro przedmiotowy wniosek złożony został przez skarżącą w dniu 24.01.2024r. zasadnym było, tak jak ustaliły organy obu instancji, przyznanie prawa do zasiłku od 1.01.2024r. do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, czyli do 31.07.2024r. (zgodnie z zasadą wskazaną w art.24 ust.4 ustawy). Odnosząc się do zarzutów ze skargi, w ocenie Sądu, w sprawie nie ma zastosowania zasada wskazana w art. 24 ust. 2a ustawy, bowiem orzeczenie o niepełnosprawności wydane zostało 18.07.2022 r. i uzyskało walor ostateczności w tej części nie będąc przedmiotem odwołania skarżącej, zatem od dnia jego wydania do dnia złożenia wniosku o ustalenie prawa do tego zasiłku upłynął okres powyżej trzech miesięcy, o którym mowa w tym przepisie. Wskazać też należy, że akcentowany w skardze zamiar wystąpienia z wnioskiem o przedmiotowe świadczenie i pouczenia pracowników GOPS w tym przedmiocie nie znajdują odzwierciedlenia w aktach sprawy, nie mogą zatem mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ustalona wyrokiem Sądu konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością do samodzielnej egzystencji na wpływ na skuteczność ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, jest natomiast irrelewantna przy ustaleniu istnienia przesłanek do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę – art. 151 p.p.s.a.