VIII SA/Wa 392/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata P. S. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi B. i S. Z. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata P. S. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług w wysokości 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych 20/100). Postanowieniem z dnia 16 maja 2014 r. ustanowiono dla skarżących B. i S. Z. w ramach prawa pomocy adwokata z urzędu. Wyrokiem z dnia 26 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę w przedmiotowej sprawie. Na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku działający z upoważnienia pełnomocnika skarżących aplikant adwokacki wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego świadczonego z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Przepis art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwana dalej p.p.s.a. ) stanowi, że wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Podkreślenia wymaga, że wprowadzenie odesłania do odrębnych przepisów oznacza, że art. 250 p.p.s.a. nie stanowi uregulowania pełnego. Stąd konieczne jest sięgnięcie do przepisów zawartych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013, poz. 461). Zgodnie z jego § 19 zamieszczonym w rozdziale 6 "Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, ponoszone przez Skarb Państwa", koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 - 5, oraz 2) niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. Pojęcie opłat nie zostało zdefiniowane w powołanym rozporządzeniu, jednak z jego § 2 ust. 2 wynika, iż podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa w ust. 1, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3 - 5. Jedna z zasad, do których odsyła art. 250 p.p.s.a., zawarta została w § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 września 2002r. W przepisie tym stanowi się, iż zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądów administracyjnych i literaturze przedmiotu z treści ww. przepisów wywodzi się, że pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93; postanowienie NSA z 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 835/07 oraz S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek: Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 316-317). Podzielając powyższy pogląd należy zwrócić uwagę, że postanowienie o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to w praktyce obowiązek referendarza sądowego bądź Sądu ustalenia nie tylko czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona, ale też dokonania oceny włożonego nakładu pracy, zgodnie z brzmieniem § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż regulacje zawarte w powoływanym rozporządzeniu dotyczą nakładu pracy, charakteru sprawy i wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia sprawy i jej rozstrzygnięcia w odniesieniu do merytorycznego rozpoznania sprawy. Tym samym dla oceny powyższych okoliczności istotne jest nie tylko na jakim etapie postępowania adwokat z urzędu udzielał pomocy prawnej, ale również w jakim zakresie pomoc ta została udzielona. Przechodząc zatem do oceny zasadności złożonego wniosku i biorąc pod uwagę zaistniałe w niniejszej sprawie okoliczności faktyczne uznano, że pełnomocnikowi należy przyznać za udzieloną pomoc prawną w niniejszej sprawie wynagrodzenie w kwocie 240 zł, powiększone o stawkę podatku od towarów i usług wynoszącą 55,40 zł co łącznie stanowi kwotę 295,20 zł. W niniejszej sprawie rola pełnomocnika skarżącego ograniczyła się wyłącznie do przejrzenia akt sprawy w dniu 21 listopada 2014 r. Dlatego też – w ocenie referendarza – przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia według stawek ustalonych w stosunku do wartości przedmiotu sporu (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r.) tj. kwoty 2.952 zł (z należnym podatkiem od towarów i usług) bez stosownego miarkowania pozostaje w sprzeczności z treścią § 2 ust. 1 obligującym sąd do badania niezbędnego nakładu pracy adwokata, jak i charakteru sprawy oraz wkładu adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Dokonując stosownego miarkowania nakładu pracy adwokata występującego w sprawie, referendarz nie znalazł podstaw do zastosowania stawki w wysokości określonej w § 19 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. Niniejsza sprawa nie miała charakteru zawiłego, a wykonane przez pełnomocnika czynności nie były działaniami, których dokonanie wymagałoby znacznego nakładu pracy. W tym stanie rzeczy w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.