VIII SA/Wa 393/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz- Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi E. B. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja Rektora Uniwersytetu [...] im. [...] w [...] (dalej: "Rektor") z dnia [...]marca 2018 r. [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2017 r. odmawiającą przyznania E. B. (dalej: "skarżąca") stypendium doktoranckiego i zwiększenia tego stypendium w roku akademickim 2017/2018. Począwszy od roku akademickiego 2014/2015 skarżąca jest uczestnikiem studiów doktoranckich w dyscyplinie [...] na Wydziale [...] Uniwersytetu [...]im. [...]w [...]. Skarżąca w przeszłości odbywała również studia doktoranckie w dyscyplinie [...], które to zakończyła w 2014 roku. W dniu 14 października 2017 roku skarżąca złożyła wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego oraz wniosek o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w roku akademickim 2017/2018. Prorektor Uniwersytetu, działający z upoważnienia Rektora w dniu [...]grudnia 2017 roku wydał decyzję o odmowie przyznania skarżącej stypendium doktoranckiego oraz zwiększenia tego stypendium z dotacji podmiotowej na finansowanie zadań projakościowych w roku akademickim 2017/2018. W treści uzasadnienia ww. decyzji organ administracji wskazał, że skarżąca nie uzyskała rekomendacji Wydziałowej Komisji Doktoranckiej do przyznania stypendium doktoranckiego ani do przyznania zwiększenia stypendium z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych. Ponadto organ administracji wskazał, że skarżąca nie spełnia wymogów określonych w warunkach i trybie przyznawania stypendiów doktoranckich i regulaminie ich zwiększenia z dotacji projakościowej na studiach doktoranckich w Uniwersytecie [...] im. [...] w [...](§ 4, punkt 1. Zarządzenia [...]). Skarżąca w dniu 18 lutego 2018 roku złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podniosła, że w dniu złożenia przez nią wniosku o przyznanie stypendium, czyli w dniu 14 października 2017 roku zarządzenie [...] "nie istniało", ponieważ jest z dnia 30 października 2017 roku. Skarżąca wskazała również, że w dniu 14.12.2017 r. Rada Wydziału [...]w [...] wyznaczyła termin złożenia przez nią rozprawy doktorskiej na kierunku [...] do dnia 30 czerwca 2018 r. Rektor [...] w [...], decyzją z dnia [...]marca 2018 roku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...]grudnia 2017 roku. Organ w treści uzasadnienia decyzji wskazał, że w opinii Wydziałowej Komisji Doktoranckiej Skarżąca w niewystarczającym stopniu spełniła warunek wykazania się postępami w przygotowaniu rozprawy doktorskiej, ponieważ ani w trakcie trzeciego roku studiów, ani w trakcie czwartego roku studiów nie nastąpiło wszczęcie przewodu doktorskiego w dyscyplinie [...]. Organ dalej poniósł, że nie można uznać za postęp w dyscyplinie [...] wszczęcia w 2013 roku przewodu doktorskiego w innej dyscyplinie - [...]. Organ wskazał także, że Rada Wydziału [...][...]w [...]wyznaczyła skarżącej termin złożenia rozprawy doktorskiej do dnia 30.06.2018 r., ale z dyscypliny [...], które to studia zakończyła skarżąca w roku 2014. Wobec powyższego Komisja uznała, że nie można uwzględnić skarżącej w rankingu najlepszych doktorantów na potrzeby przyznania stypendium doktoranckiego i jego zwiększenia z dotacji podmiotowej na dofinansowanie działań projakościowych. Dlatego nie uzyskała rekomendacji Wydziałowej Komisji Doktoranckiej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 kwietnia 2018 r. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie podano żadnej podstawy prawnej na podstawie której odmówiono jej przyznania przedmiotowych stypendiów. Podkreśliła, że zarządzenie Rektora [...]z dnia [...]października 2017 r. nie obowiązywało w dniu składania wniosków. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1842), zgodnie z którym uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie. Decyzja w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego jest tzw. decyzją uznaniową, o czym świadczy brzmienie tego przepisu: "może otrzymywać". Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma w sprawie prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, jednakże wybór taki nie może być dowolny, a więc musi być poparty zebranym w sprawie materiałem dowodowym, a także zostać właściwie uzasadniony. Przepis art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym obliguje organy uczelni, aby do podejmowanych decyzji w indywidualnych sprawach doktorantów, stosować odpowiednio przepisy k.p.a. Przyznanie stypendium uczestnikom studiów doktoranckich należy niewątpliwie do kategorii spraw, o których mowa w tym przepisie. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. Chociaż w świetle wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych decyzje organów uczelni nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzje organów administracji publicznej, to jednak, skoro zostały poddane kontroli prowadzonej przez sądy administracyjne pod względem zgodności z prawem (art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym), muszą one spełniać wymogi umożliwiające przeprowadzenie takiej kontroli. Oznacza to, że organy uczelni w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego winny przestrzegać ogólnych zasad postępowania administracyjnego i respektować podstawowe założenia procedury administracyjnej. Powinny zatem poczynić ustalenia w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a następnie podjęte rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania stypendium doktoranckiego uzasadnić zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Natomiast kontrola sądowa rozstrzygnięć podejmowanych w ramach uznania administracyjnego ogranicza się do tego, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. Ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie ustalenia, czy organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, albowiem podejmowanie decyzji uznaniowej nie może oznaczać dowolności i arbitralności. W § 12 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz.U. z 2017 r., poz. 1696 dalej rozporządzenie) określony został tryb przyznawania stypendiów doktoranckich. Przyznaje je rektor uczelni albo dyrektor jednostki naukowej, po zaopiniowaniu wniosków o przyznanie stypendium przez doktorancką komisję stypendialną jednostki organizacyjnej uczelni albo jednostki naukowej. W § 13 ust. 2 rozporządzenia określono, że stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który: 1) terminowo realizuje program studiów doktoranckich, 2) wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni albo jednostkę naukową, 3) w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej. Wskazany wyżej przepis rozporządzenia ściśle wiąże przyznanie stypendium doktoranckiego z wynikami pracy naukowej i dydaktycznej. Sposób ustalania wysokości stypendium wskazuje na powiązanie tego stypendium z wykonywaną przez doktoranta pracą naukową i dydaktyczną na uczelni bądź w jednostce naukowej. Zgodnie bowiem z art. 200 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym minimalne stypendium doktoranckie nie może być niższe niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta ustalonego w przepisach o wynagradzaniu nauczycieli akademickich. Stypendium doktoranckie stanowi rodzaj wynagrodzenia dla doktoranta za wykonywana pracę i jest przyznawane niezależnie od otrzymywanych przez doktoranta środków pomocy materialnej, stypendiów naukowych i za wybitne osiągnięcia. Doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej przysługuje ponadto zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, o której mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5 (art. 200a ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym). Warunki przyznawania stypendium doktoranckiego określone w § 13 ust. 2 rozporządzenia zostały powtórzone w § 4 załącznika do aktu prawa wewnętrznego, tj. w Zarządzeniu [...]Rektora w sprawie określenia warunków i trybu przyznawania stypendiów doktoranckich [...]. Stypendium doktoranckie na pierwszym roku studiów może być przyznane uczestnikowi studiów, który osiągnie bardzo dobre wyniki w postępowaniu rekrutacyjnym. Stypendium doktoranckie może być przyznane doktorantowi, który: 1) terminowo realizuje program studiów doktoranckich, 2) wykazuje się zaangażowaniem w realizacji badań naukowych prowadzonych przez wydział i prowadzeniu zajęć dydaktycznych w obowiązującym wymiarze w ramach praktyk, 3) w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się znaczącymi postępami w pracy naukowej i przygotowywaniu rozprawy doktorskiej. Rektor w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2018 r. wyjaśnił, że w opinii Wydziałowej Komisji Doktoranckiej w niewystarczającym stopniu skarżąca spełnia warunek wykazania się postępami w przygotowaniu rozprawy doktorskiej, ponieważ ani w trakcie trzeciego roku studiów, ani też w roku bieżącym (czwarty rok studiów) do dnia dzisiejszego nie nastąpiło wszczęcie przewodu doktorskiego w dyscyplinie [...]. Na tym etapie studiów doktoranckich wszczęcie przewodu doktorskiego Komisja traktuje jako warunek niezbędny do przyznania stypendium doktoranckiego. Nie można z oczywistych względów uznać za postęp w dyscyplinie [...] (studia rozpoczęte przez skarżącą w 2014 roku) - wszczęcia w 2013 roku przewodu doktorskiego w innej dyscyplinie – [...]- studia zakończone w roku 2014. Oceniając proceduralną poprawność przeprowadzonego postępowania, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie odpowiadające wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., w którym wyjaśnione zostały podstawy i powody podjętego rozstrzygnięcia. Organ przeanalizował sytuację skarżącej i wyjaśnił, dlaczego w sprawie nie zachodzi przypadek uprawniający do przyznania stypendium doktoranckiego. Za wystarczające Sąd uznał zawarte w kontrolowanej decyzji wyjaśnienia dotyczące zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Wskazano bowiem, na jakiej podstawie odmówiono przyznania wnioskowanego stypendium. Z zaskarżonej decyzji wyraźnie wynika, jakie kryteria uwzględniono w postępowaniu kwalifikacyjnym dotyczącym przyznawania stypendiów doktoranckich: 1) terminowość realizacji programu studiów oraz wykazywanie się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych albo realizacji badań naukowych, 2) wykazanie się znaczącymi postępami w pracy naukowej i przygotowanie pracy doktorskiej. Nieotwarcie przez skarżącą przewodu doktorskiego do końca trzeciego i w czwartym roku studiów doktoranckich spowodowało niespełnienie przez skarżącą przesłanki pierwszej, tj. terminowości realizacji programu studiów. Przy wydaniu decyzji organ nie przekroczył też granic uznania administracyjnego, skoro wyjaśnił przesłanki, które miały wpływ na odmowę przyznania stypendium. Nie trafne są zarzuty nie wskazania podstawy prawnej wydanej decyzji oraz nieobowiązywania zarządzenia [...]z dnia [...]października 2017 r. Podstawa prawna została wskazana w sentencji decyzji i dokładnie omówiona w jej uzasadnieniu. Wskazane zostało zarządzenie [...]Rektora z [...]października 2017 r. zgodne z przepisami wyższego rzędu w postaci również wskazanej, ustawy o szkolnictwie wyższym i rozporządzeń wykonawczych MNiSW z 13 kwietnia 2016 r. Natomiast zgodnie z § 4 Zarządzenia Rektora [...]z [...]października 2017 r. wchodzi ono w życie z dniem podpisania z mocą obowiązującą od roku akademickiego 2017/2018. Nie stwierdzając zatem uchybień postępowania mających wpływ na jego wynik, ani nieprawidłowej interpretacji norm prawa materialnego, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), Sąd skargę oddalił.