VIII SA/Wa 395/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Kania, Asesor WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Protokolant Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi Sołtys Wsi S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2008 roku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu wniosku Sołtysa wsi S., działającego w imieniu mieszkańców wsi S., o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr [...] z dnia [...] marca 2008 roku odmawiającą wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2006 roku, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] marca 2008 roku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wszczęcia na wniosek sołtysa wsi S. działającego w imieniu mieszkańców wsi S. postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2006 roku Nr [...], stwierdzającej nabycie przez Gminę i Miasto M., z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jednostce ewidencyjnej M. obręb S. jako działki nr: [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...]o powierzchni [...] ha, i nr [...] o powierzchni [...] ha stanowiącej własność Skarbu Państwa, dla której Sąd Rejonowy V Wydział Ksiąg Wieczystych w G. prowadzi księgę wieczystą Nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. W uzasadnieniu decyzji odmownej organ nadzoru wyjaśnił, że wnioskodawca nie przedstawił dowodów świadczących o posiadaniu tytułu prawnego do skomunalizowanej nieruchomości, a zatem nie jest on legitymowany do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Pismem z dnia [...] kwietnia 2008 roku Sołtys wsi S. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa. We wniosku podniesiono, że decyzja "Ministra odmawia mieszkańcom wsi S. udziału w obronie swoich ważnych spraw", ponieważ przy jej wydawaniu nie uwzględniono, że skomunalizowana nieruchomość powstała ze scalonych gruntów będących własnością rolników, faktu przeznaczenia działek o nr [...] i [...] dla Spółki Wodnej w S. oraz faktu, że Społeczny Komitet Budowy Świetlicy w S poniósł nakłady na działkę nr [...]. Rozpoznając sprawę ponownie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, iż prawo żądania wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej przysługuje stronie, co wynika z treści art. 157 § 2 kpa. Jak wynika z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest nie tylko strona postępowania zwykłego, lecz również każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji. W sprawie niniejszej z żądaniem stwierdzenia nieważności wystąpił Sołtys wsi S. podnosząc, że działa w imieniu mieszkańców tej wsi, a zatem należało ustalić czy jest on legitymowany do zgłoszenia takiego żądania. W dniu komunalizacji mieszkańcy wsi S. korzystali z nieruchomości objętej decyzją Wojewody [...] z [...] listopada 2006 roku, co pozwala na przyjęcie, że mieszkańcy wsi S. nie posiadają legitymacji do wystąpienia z żądaniem stwierdzenia nieważności w/w decyzji. Ich interes jako użytkowników nieruchomości jest interesem faktycznym w odróżnieniu od interesu prawnego i nie jest wystarczający do uruchomienia postępowania nadzorczego wobec ostatecznej decyzji deklaratoryjnej. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy nie zawiera nowych argumentów mogących mieć wpływ na uchylenie czy zmianę decyzji będącej przedmiotem wniosku. Powoływane okoliczności związane z utworzeniem i przeznaczeniem gruntów wsi S. na cele użyteczności publicznej były już przedmiotem analizy, zaś kwestie dotyczące spółki wodnej i nakładów na nieruchomość nie mają wpływu na ocenę statusu wnioskodawcy. Prowadzone w trybie ustawy z dnia 10 maja 1990 roku Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych postępowanie komunalizacyjne nie dotyczy interesu prawnego podmiotów będących użytkownikami, najemcami, użytkownikami wieczystymi lub posiadaczami nieruchomości, bowiem komunalizacja nie ma wpływu na zmianę zakresu ich uprawnień. Ze skargą na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wystąpił Sołtys wsi S. działający w imieniu mieszkańców wsi S. zarzucając błędne przyjęcie, że rolnicy wsi S. nie posiadają interesu prawnego w przedmiotowej sprawie nadto, iż grunty pochodzące z gruntów rolników podlegają komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 roku. Podniesiono także, iż nastąpiło zbycie części gruntów w siedlisku wsi S. bez konsultacji z rolnikami tej wsi mimo, że z gruntów własnych rolników utworzono te działki w postępowaniu scaleniowym zatwierdzonym orzeczeniem Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z [...].09.1960 r. w sprawie zatwierdzenia projektu scalenia wsi S., gromada M. powiatu [...] co oznacza, że mają oni interes prawny w sprawie. W siedlisku powstałym po scaleniu wydzielono działki na cele publiczne to jest działkę nr [...] na żwirownię z przeznaczeniem dla celów budowlanych wsi, nr [...] na budowę świetlicy, nr [...] i [...] na boisko sportowe i plac zabaw dla dzieci, działkę nr [...] i [...] dla spółki wodnej wsi S. na zbiorniki wodne przeciwpożarowe, która to spółka nadal funkcjonuje. Wszystkie te działki są użytkowane przez rolników wsi S. od 1960 r. Na działce nr [...], którą sprzedano, Społeczny Komitet Budowy Świetlicy poniósł nakłady na budowę fundamentów, doprowadzenie gazu ziemnego i inne, których to kosztów nie rozliczono. Powyższe działki stwarzają dla wsi niezbędne warunki jej dalszego rozwoju. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując zaprezentowaną wcześniej argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, iż skarga nie mogła być uwzględniona ponieważ zaskarżona decyzja i decyzja poprzedzająca nie naruszają prawa. W sprawie niniejszej przedmiotem skargi jest odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Podstawowym zagadnieniem dla rozstrzygnięcia sprawy jest ocena, czy wniosek złożony [...] sierpnia 2007 r. przez mieszkańców wsi S. o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...].11.2006 r. dotyczącej działek oznaczonych w ewidencji gruntów jednostce ewidencyjnej M. obręb S. jako działki nr: [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, i nr [...] o powierzchni [...] ha pochodzi od strony w rozumieniu art.28 kpa, bowiem złożenie wniosku przez osobę nieuprawnioną winno spowodować wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji – art. 157 § 3 kpa. Prawidłowo organ uznał, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej może być wszczęte na żądanie strony lub z urzędu. Zgodnie z art. 28 kpa stroną postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, a stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji. Stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa, który jest właścicielem nieruchomości oraz właściwa gmina, która w wyniku decyzji komunalizacyjnej stanie się właścicielem nieruchomości. Inny podmiot może być stroną postępowania komunalizacyjnego jeżeli wykaże, że przysługuje mu prawnorzeczowy tytuł do komunalizowanego mienia. W świetle przepisów ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz. U. Nr 32, poz.191 ze zm.) dla komunalizacji mienia ogólnonarodowego z mocy prawa decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny dotyczący tego mienia istniejący w dniu 27 maja 1990 roku, to jest w dniu wejścia w życie powołanej ustawy. Nie budzi wątpliwości w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie niniejszej – a strona skarżąca temu nie zaprzecza, że nieruchomość położona w S. stanowiąca przedmiotowe działki była w dniu 27 maja 1990 roku, to jest dacie, z którą cytowana ustawa z 10 maja 1990 r. wiąże powstanie określonego skutku prawnego z mocy prawa, własnością Skarbu Państwa. Skoro władanie przedmiotowymi działkami przez mieszkańców wsi S. miało charakter faktyczny, co wynika wprost z treści skargi złożonej do Sądu, to skarżący nie mają interesu prawnego. Ich interes jest jedynie interesem faktycznym, który nie jest wystarczający do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącym komunalizacji mienia ogólnonarodowego z mocy prawa utrwalił się pogląd, że stronami postępowania administracyjnego, które ma potwierdzić przejście z mocy ustawy własności mienia ze Skarbu Państwa na gminę, są tylko Skarb Państwa i właściwa miejscowo gmina. Użytkownik nieruchomości nawet prawnie nią władający nie jest stroną tego postępowania, bowiem wynik postępowania komunalizacyjnego nie dotyczy bezpośrednio jego praw. Wynikiem postępowania o którym mowa, będzie stwierdzenie bądź odmowa stwierdzenia decyzją o charakterze deklaratoryjnym przejścia z mocy prawa własności określonego mienia ogólnonarodowego ze Skarbu Państwa na gminę, przy czym nie narusza to praw do korzystania z komunalizowanego mienia przysługujących osobom trzecim (wyrok NSA z 12.10.1998 r. I SA 352/98; por. wyrok NSA z 24 .01.2003 I SA 1440/01). Skarżący nie wylegitymowali się także dokumentem świadczącym o tym, że to im, a nie Skarbowi Państwa przysługiwało przed dniem 27.05.1990 r. prawo własności do skomunalizowanego mienia, zaś w aktach sprawy znajdują się tytuły własności na rzecz Skarbu Państwa dla przedmiotowych działek. Podnoszone w skardze okoliczności dotyczące poniesienia i nie rozliczenia nakładów na jedną z działek, faktycznego użytkowania działek przez mieszkańców wsi na świetlicę, boisko, plac zabaw, żwirownię czy zbiorniki wodne nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia, bowiem jak podniesiono wyżej postępowanie komunalizacyjne nie dotyczy interesu prawnego osób posiadających przedmiot komunalizacji pod tytułem użytkownika wobec faktu, iż komunalizacja nie wpływa na zmianę zakresu uprawnień tych osób. Wobec powyższego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł, jak w wyroku. ----------------------- 1