VIII SA/Wa 397/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda (sprawozdawca), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z dnia [...] marca 2017 r., znak [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r, poz. 23 ze zm.: dalej: "k.p.a.") po rozpatrzeniu odwołania E. B. (dalej: "skarżąca") uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] lutego 2017 r., znak: [...] , którą przyznano skarżącej: 1. zasiłek rodzinny na dziecko w wieku 18-24 lat, A. B., w kwocie [...] zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. 2. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, przyznany na listopad 2016, na rzecz A. B., w kwocie [...] zł jednorazowo, przy czym, na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w związku z przekroczeniem kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku rodzinnego wynoszącego [...] zł na osobę w rodzinie, zgodnie z art. 5 ust. 3a ustalono do wypłaty, łączną kwotę zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w decyzji, w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie w okresie od 2016-11-01 do 2017-10-31. Organ I instancji wskazał, ze świadczenia z pkt 1 i 2 orzeczenia będą wypłacone za miesiąc wrzesień i październik 2017 r. o ile zostanie dostarczone do organu zaświadczenie lub oświadczenie, w terminie do 31.10.2017 r., o uczęszczaniu dziecka do szkoły w roku szkolnym 2017/2018. Organ II instancji uchylając zaskarżoną decyzję w całości przyznał skarżącej łączną kwotę zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkoInego 2017/2018 na dziecko A. B., w wysokości [...] zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. Decyzja zapadła na tle następującego stanu faktycznego i prawnego: Skarżąca w dniu 26 października 2016 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę A. B., urodzoną [...] sierpnia 1998 r. Decyzją z [...] lutego 2017 r. Prezydent Miasta R. orzekł jak na wstępie. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że skarżąca osiągnęła w 2015 r. następujące dochody: 1. z tytułu pobranych świadczeń w postaci funduszu alimentacyjnego, w okresie od 1 stycznia 2015 r, do 31 grudnia 2015 r. w ogólnej kwocie [...] zł zgodnie z zaświadczeniem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia 23.01.2017 r.; 2. z tytułu przyznanego, na podstawie art. 200 i 200a ustawy z dnia 27.07.2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, stypendium doktoranckiego oraz jego zwiększenia z dotacji projakościowej w łącznej wysokość [...] zł - zgodnie z decyzją Rektora Uniwersytetu [...] w R. z dnia 30.12.2015 r. przyznającą na okres od 01.10.2015 r. do 30.09.2016 r. stypendium doktoranckie w wysokości [...] zł miesięcznie oraz jego zwiększenie z dotacji projakościowej w wysokości [...] zł miesięcznie, a także zgodnie z pisemną informacją z Uniwersytetu [...] z dnia [...] .12.2016 r. o wypłaconych w 2015 r. ww. stypendiach; 3. z tytułu przyznanego, w ramach projektu pt: "Dostosowanie oferty dydaktycznej U[...] do wymagań rynku pracy", współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, Priorytet IV "Szkolnictwo wyższe i nauka" w ramach Działania 4.3 "Wzmocnienie potencjału dydaktycznego uczelni w obszarach kluczowych w kontekście celów Strategii Europa 2020" Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki [...], stypendium doktoranckiego zaliczanego do świadczeń w ramach środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej, w łącznej wysokości [...] zł - zgodnie z decyzją Rektora Uniwersytetu [...] w R. z dnia [...] .01.2015 r. przyznającą na okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. stypendium doktoranckie w wysokości [...] zł miesięcznie, a także zgodnie z pisemną informacją z Uniwersytetu [...] z dnia [...] .01.2017 r. o wypłaconym w 2015 r. stypendium. Organ stwierdził, że kwotę dochodu z pkt. 3 ([...] zł) należy zaliczyć do dochodu osiągniętego przez skarżącą w 2015 r. na podstawie art. 3 ust. 1 litera c ustawy jako środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej, niepodlegające opodatkowaniu podatkiem od osób fizycznych. Jednocześnie dochód wskazany w pkt. 2 ([...] zł) należy uznać w okolicznościach niniejszej sprawy za utracony w oparciu o art. 3 pkt 23 lit. 1 ustawy. Natomiast dochód wskazany w pkt. 3 nie mieści się (nie jest wymieniony) w powyższym katalogu dochodów utraconych, zatem należy uwzględnić go, wraz z dochodem z pkt. 1, w dochodzie rodziny. Zatem łączny dochód rodziny w 2015 r. wyniósł [...] zł ([...] zł + [...] zł). Miesięczny dochód rodziny stanowi kwotę [...] zł ([...] zł : 12 miesięcy), zaś dochód na osobę wynosi [...] zł ([...] zł: 2 osoby) i przekracza kryterium dochodowe ([...] zł) o kwotę 51 zł. W przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a (art. 5 ust. 3 ustawy. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca podnosząc, że nie zgadza się z decyzją, jako sporządzonej niezgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Wskazała, że była informowana o pismach MOPS-u do U[...] o przesłanie informacji na temat pobieranych przez nią stypendiów, ale nie otrzymała odpowiedzi na te pisma i nie zna treści pism, na które powołuje się organ w uzasadnieniu. Podniosła, że w uzasadnieniu nie wyjaśniono czym różnią się środki finansowe otrzymane w ramach Kapitału Ludzkiego od środków uzyskiwanych z Kapitału Ludzkiego, które nie są wliczone do dochodu ustalonego przez MOPS w R.. Decyzją z dnia [...] marca 2017 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przyznało skarżącej łączną kwotę zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkoInego 2017/2018 na dziecko A. B., w wysokości [...] zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podtrzymał ustalenia organu I instancji, co do uzyskanego dochodu wskazał, że łączna kwota zasiłku wraz z dodatkiem (średnia miesięczna), które przysługiwałyby rodzinie w niniejszej sprawie (okres zasiłkowy 2016/2017) wynosi: [...] zł + [...] zł ([...] zł : 12 miesięcy) - [...] zł. Dochód rodziny wynosi [...] zł, a kwota, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy pomnożona przez liczbę członków rodziny wynosi [...] zł ([...] zł x 2 osoby). Różnica między dochodem rodziny, a kwotą, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy pomnożoną przez liczbę członków rodziny wynosi [...] zł ([...] zł - [...] zł). Zatem skarżącej, w okresie zasiłkowym 2016/2017, na córkę A. B. przysługuje zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie ([...] zł - [...] zł). Ponadto organ wskazał, że forma rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji zawarta w sentencji zaskarżonej decyzji nie znajduje oparcia w przepisach ustawy, dlatego Kolegium orzekło jak w niniejszej decyzji. W ocenie SKO, mając na uwadze powołane powyżej przepisy ustawy, błędne jest orzeczenie o przyznaniu zasiłku rodzinnego w kwocie [...] zł miesięcznie i dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie [...] zł jednorazowo, a następnie ustalenie do wypłaty łącznej kwoty zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w decyzji, w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. Trzeba także zauważyć, iż elementy decyzji administracyjnej określa przepis art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 107 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzje administracyjne mogą zawierać również inne składniki, o ile wynika to z przepisów szczególnych. Zatem w ocenie Kolegium brak było podstaw do zamieszczenia w sentencji zaskarżonej decyzji, że: "Świadczenia określone w punkcie 1 orzeczenia w podpunktach 1 i 2 będą wypłacone za miesiące wrzesień i październik 2017 o ile zostanie dostarczone do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., w terminie do dnia 31 października 2017 roku, zaświadczenie lub oświadczenie o uczęszczaniu dziecka do szkoły w roku szkolnym 2017/2018." Zdaniem Kolegium, także rozstrzygnięcia z pkt. 2 i 3 nie powinny być zamieszczone w sentencji zaskarżonej decyzji - mają one charakter informacyjny i mogą ewentualnie zostać zamieszczone w pouczeniach. Od tej decyzji skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, której zarzuciła brak wskazania podstawy prawnej zakwalifikowania przedmiotowego stypendium przyznanego w ramach projektu pt: "Dostosowanie oferty dydaktycznej U[...] do wymagań rynku pracy", współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, Priorytet IV "Szkolnictwo wyższe i nauka" w ramach Działania 4.3 "Wzmocnienie potencjału dydaktycznego uczelni w obszarach kluczowych w kontekście celów Strategii Europa 2020" Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki do dochodu, czym organ naruszył przepisy art. 7, akt 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz prawa procesowego, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 4 ust. 2 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.; dalej: "u.ś.r."), prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu i faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 674 zł. Z uwagi na fakt, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego w dniu 26 października 2016 r., organ I instancji ustalił dochód rodziny przy uwzględnieniu przeciętnego miesięcznego dochodu członka rodziny, osiągniętego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy 2016/2017, tj. w roku 2015. W świetle ww. ustawy, dochodem są przychody, podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 ust. 1 lit. a u.ś.r.), a także inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 3 ust. 1 lit. c u.ś.r.), które zostały wymienione w tym przepisie, w tym: - świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów (tiret 27 cyt. przepisu), - środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej otrzymywane od rządów państw obcych organizacji lub międzynarodowych instytucji finansowych, pochodzące ze środków bezzwrotnej pomocy przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra lub agencje rządowe, w tym również w przypadkach, gdy przekazanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej na rzecz podmiotów, którym służyć ma ta pomoc (tiret 9), - stypendia doktoranckie i habilitacyjne przyznane na podstawie ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2014 r. poz. 1852), stypendia doktoranckie określone w art. 200 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, z późn. zm.), stypendia sportowe przyznane na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. z 2014 r. poz. 715) oraz inne stypendia o charakterze socjalnym przyznane uczniom lub studentom (tiret 15). Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że na dochód rodziny skarżącej w 2015 r. złożyły się: świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł oraz środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej, przyznane decyzją Rektora U[...] z dnia [...] stycznia 2015 r. po [...] zł miesięcznie, tj. w łącznej kwocie rocznej [...] zł. Niewątpliwie rację mają organy, że po zsumowaniu ww. kwot przeciętny miesięczny dochód członka rodziny (osiągnięty w dwuosobowej rodzinie skarżącej) w 2015 r. wyniósł [...] zł ([...] zł : 12 = [...] zł : 2 osoby = [...] zł). Skarżąca kwestionuje zasadność wliczenia przez organy do łącznego dochodu za 2015 r. stypendium doktoranckiego, przyznanego na jej rzecz przez Rektora U[...] w R. decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. w kwocie po [...] zł miesięcznie. Podstawą przyznania tego stypendium jest Regulamin przyznawania stypendium doktoranckiego w ramach projektu pt. "Dostosowywanie oferty dydaktycznej U[...] do wymagań rynku pracy", współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego, Priorytet IV "Szkolnictwo wyższe i nauka", w ramach Działania 4.3 "Wzmocnienie potencjału dydaktycznego uczelni w obszarach kluczowych w kontekście celów Strategii Europa 2020" Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Jak wynika z pisma [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., stypendium w ramach ww. projektu jest zaliczone do świadczeń w ramach bezzwrotnej pomocy zagranicznej. W ocenie Sądu, prawidłowa jest zatem wykładnia organów administracji orzekających w tej sprawie co do zaliczenia w/w spornej kwoty do dochodu uzyskanego przez skarżącą w 2015 r. na podstawie art. 3 ust. 1 litera c tiret 9 u.ś.r. jako środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej, niepodlegające opodatkowaniu podatkiem od osób fizycznych. Ocena charakteru tej pomocy jest również zgodna z interpretacją rektora [...] w R., zawartą w piśmie z dnia 31 stycznia 2017 r. Organy administracji nie mogły więc pominąć tego składnika dochodu przy wyliczaniu kryterium dochodowego dla rodziny skarżącej w 2015 r. Sąd nie dopatrzył się zarzucanych przez skarżącą uchybień procesowych w zbieraniu i ocenie materiału dowodowego przez organy. Kolegium w zaskarżonej decyzji rozważyło też przesłanki do uzyskania przedmiotowych świadczeń, pomimo przekroczenia kryterium dochodowego, wynikające z art. 5 ust. 3 i ust. 3a w związku z ust. 3b u.ś.r. Z treści art. 5 ust. 3 u.ś.r. wynika, że w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę kryterium dochodowego, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a. Natomiast w przypadku przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w ust. 3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny (art. 5 ust. 3a u.ś.r., dodany do ustawy z dniem 1 stycznia 2016 r.). Jak wynika z art. 5 ust. 3b u.ś.r., łączną kwotę zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, stanowi suma przysługujących danej rodzinie w danym okresie zasiłkowym: 1) zasiłków rodzinnych podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych zasiłków; 2) dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 10, art. 11a, art. 12a i art. 13, podzielonych przez liczbę miesięcy, na które danej rodzinie jest ustalane prawo do tych dodatków; 3) dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 9, art. 14 i art. 15, podzielonych przez 12. W przedmiotowej sprawie łączna kwota miesięcznych dochodów skarżącej w 2015 r. wynosiła [...] zł i była większa od kryterium dochodowego, wynikającego z art. 5 ust. 1 u.ś.r., tj. kwoty [...] zł, pomnożonej przez liczbę członków rodziny ([...] zł x 2 = [...] zł). Dlatego nie ma w tym przypadku zastosowania art. 5 ust. 3 u.ś.r. Ustalając, czy zachodzą okoliczności do zastosowania art. 5 ust. 3a u.ś.r. (dodanego do ustawy z dniem 1 stycznia 2016 r.), należy wyliczyć łączną kwotę ewentualnie przysługujących zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, według art. 5 ust. 3b u.ś.r. Z treści art. 6 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. wynika, że wysokość zasiłku rodzinnego na dziecko w wieku powyżej 18 lat wynosi [...] zł miesięcznie. Natomiast dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości [...] zł na dziecko przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na częściowe pokrycie wydatków związanych z rozpoczęciem w szkole nowego roku szkolnego (art. 14 ust. 1 i ust. 2 u.ś.r.). Mając na uwadze powyższe przepisy, Sąd podziela ustalenia organu odwoławczego, że łączna kwota zasiłku wraz z dodatkiem (średnia miesięczna), które przysługiwałyby rodzinie w niniejszej sprawie (okres zasiłkowy 2016/2017) wynosi: [...] zł [...] zł ([...] zł : 12 miesięcy) - [...] zł. Dochód rodziny wynosi [...] zł, a kwota, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy pomnożona przez liczbę członków rodziny wynosi [...] zł ([...] zł x 2 osoby). Różnica między dochodem rodziny, a kwotą, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy pomnożoną przez liczbę członków rodziny wynosi [...] zł ([...] zł - [...] zł). Zatem skarżącej, w okresie zasiłkowym 2016/2017, na córkę A. B. przysługuje zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie ([...] zł - [...] zł). Zatem organ odwoławczy, zdaniem Sądu, w uzasadnieniu swojej decyzji wyjaśnił w sposób przekonywujący zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Organy właściwie ustaliły stan faktyczny i rozpoznały wniosek skarżącej o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatku do tego zasiłku w kontekście obowiązujących przepisów, zarówno procesowych jak i prawa materialnego. Nie jest zasadny zarzut skargi, iż organ odwoławczy nie wskazał podstawy prawnej zaliczenia do dochodu za 2014 r. kwoty stypendium doktoranckiego, ponieważ ta podstawą prawną jest wskazany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepis art. 3 punkt 1 lit. c u.ś.r. Odnosząc się do zarzutu z odwołania, który sprowadza się do naruszenia art. 10 § 1 kpa, stanowiącego o obowiązku organu administracji publicznej zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, zauważyć należy że organ naruszył wskazany przepis. Naruszenie to w ocenie Sądu pozostaje bez wpływu na wynik postępowania, tj nie prowadzi do uchylenia decyzji. Aby zarzut taki okazał się skuteczny, strona musi bowiem wykazać, że naruszenie w/w przepisu uniemożliwiło jej wykonanie konkretnych czynności procesowych, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.