VIII SA/Wa 401/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (sprawozdawca), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marlena Stolarczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi "[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie pomocy finansowej ze środków unijnych, po wznowieniu postępowania uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...]. Przedmiotem skargi spółki z o.o. [...]z siedzibą w [...] (dalej: "Skarżący" lub "Strona") jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR") z [...]kwietnia 2019 r. Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego ARiMR w [...]nr [...] z dnia [...]stycznia 2019 r. o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Skarżący złożył w dniu [...]lipca 2018 r. do [...]Oddziału Regionalnego ARiMR wniosek o przyznanie wsparcia (bezpłatna dystrybucja/inne przeznaczenie). Skarżący zadeklarował swój udział w mechanizmie, jako uznana organizacja producentów owoców i warzyw, realizująca program operacyjny, co oznacza że mógł on realizować działania w ramach mechanizmu wsparcia. W dniu [...].01.2018 r. skarżący złożył do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR powiadomienie (bezpłatna dystrybucja/inne przeznaczenie), na podstawie którego realizował w ramach mechanizmu Dalsze wsparcie kryzysowe producentów owoców, dalej "mechanizm embargo", dostawy jabłek w ramach bezpłatnej dystrybucji do uprawnionych odbiorców. Decyzją z [...]września 2018 r. nr [...] Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego ARiMR w [...]przyznał Skarżącemu wsparcie finansowe w części. Decyzję doręczono stronie [...]września 2018 r. Skarżący nie skorzystał z prawa do wniesienia odwołania w terminie 14 dni od dnia doręczenia w/w decyzji, o którym został powiadomiony. Decyzja z dnia [...]września 2018 r. została podpisana przez pełniącego funkcję zastępcy Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego – K. M. działającego z upoważnienia Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego ARiMR. W dniu [...]października skarżący złożył do [...]Oddziału Regionalnego ARiMR wniosek o wznowienie postepowania, w którym zarzucił organowi, iż nie zapewnił mu prawa do aktywnego udziału w czynnościach postępowania tj. wydał decyzję z [...].09.2018 r. przed upływem 7 dniowego terminu na zgłoszenie umotywowanych uwag do ustaleń w raporcie z czynności kontrolnych z [...].09.2018 r., nadto przedstawiciel spółki nie uczestniczył w czynnościach kontrolnych w dniach [...].08.2018 r. – [...].09.2018 r., a Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego ARiMR przed wydaniem decyzji z [...].09.2018 r. nie umożliwił spółce wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie. We wniosku o wznowienie postępowania strona jako podstawę wznowienia wskazała art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Postanowieniem z dnia [...]listopada 2018 r. Dyrektor ARiMR wznowił przedmiotowe postępowanie na wniosek strony. W wyniku wznowionego postępowania administracyjnego, Dyrektor [...]OR ARiMR w Warszawie decyzją z [...]stycznia 2019 r. odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej, uznając, ze w sprawie nie zachodzą przyczyny wznowienia postępowania, a zatem brak podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej. Decyzję z dnia [...]stycznia 2019 r. podpisał zastępca Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego - K. M. działający z upoważnienia Dyrektora [...] OR ARiMR. Po rozpoznaniu odwołania, Prezes ARiMR decyzją z [...] kwietnia 2019 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1kpa utrzymał w mocy decyzję z [...]stycznia 2019 r. o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. W skardze na decyzję z [...] kwietnia 2019 r. Strona zarzuciła organom rozpoznającym sprawę: - naruszenie przepisów postępowania tj. art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2018 r., 2096 dalej: kpa) poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie decyzji organu I instancji, mimo że decyzja wydana została z rażącym naruszeniem przepisów postępowania tj. przez pracownika organu podlegającego wyłączeniu na podstawie przepisów kpa; - obrazę przepisów postępowania tj. art. 15 kpa poprzez jego niezastosowanie i poddanie analizie całości ustalonego w sprawie materiału dowodowego; - obrazę przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 4 kpa poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że strona nie była pozbawiona możliwości obrony swych praw; - naruszenie przepisów postępowania tj. art. 80 kpa poprzez dokonanie oceny zebranych w toku postępowania dowodów z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów; - naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 10a ust. 1 pkt 6 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj. Dz. U. z 2017 r., 2137 ze zm. dalej: ustawa o ARiMR) poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie ma zastosowania art. 10 kpa; - błędne przyjęcie, ze w czynnościach kontroli uczestniczył przedstawiciel spółki, gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, ze podpisał on tylko protokół kontroli, co nie jest równoznaczne z obecnością przy czynnościach kontroli. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2017 r., poz. 2188 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.); zwanej dalej: "p.p.s.a." sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego krajowego i wspólnotowego. Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem – m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga zasługuje na uwzględnienie. O uwzględnieniu skargi przesądził zarzut naruszenia w toku postępowania administracyjnego art. 24 § 1 pkt 5 kpa. Stwierdzić należy, że decyzja z [...]stycznia 2019 r. została podpisana przez zastępcę Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego ARiMR K. M. działającego z upoważnienia Dyrektora, który to pracownik podlegał wyłączeniu od udziału w sprawie z uwagi na to, że brał udział w wydaniu decyzji Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego ARiMR w [...]z [...]września 2018 r., a więc w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, której dotyczył wniosek o wznowienie postępowania. Wskazać należy, że przedmiotem skargi jest wydana w trybie nadzwyczajnym postępowania administracyjnego decyzja Prezesa ARiMR z [...]kwietnia 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję z [...]stycznia 2019 r. odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej z [...]września 2018 r. wydanej w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie przyznania Skarżącemu wsparcia finansowego w części, wydaną w ramach mechanizmu Dalsze wsparcie kryzysowe producentów owoców. Zarówno decyzja ostateczna wydana w trybie zwykłego postępowania administracyjnego, jak i decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym w pierwszej instancji zostały podpisane przez Pana K. M. – Zastępcę Dyrektora Oddziału Regionalnego działającego z upoważnienia Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego ARiMR w [...]. W ocenie Sądu wykładnia przepisu art. 24 § 1 pkt 5 kpa prowadzi do wniosku, że K. M. biorąc udział w wydaniu decyzji w sprawie przyznania wsparcia finansowego w ramach mechanizmu Dalsze wsparcie kryzysowe producentów owoców niewątpliwie podlegał wyłączeniu od udziału w postępowaniu o wznowienie postępowania zakończonego tą właśnie decyzją wydaną w postępowaniu "zwykłym". Pod pojęciem: "w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" należy rozumieć również sytuacje, w których pracownik organu kontroluje w trybie nadzwyczajnym, prawidłowość decyzji wydanej z jego udziałem w trybie zwykłym, pomimo że kontrola decyzji przeprowadzana w trybach nadzwyczajnych ograniczona jest tylko do określonych przesłanek. Stwierdzić należy, że kontrola decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, jak i nadzwyczajnym ma swoje źródło w tym samym stanie faktycznym, a więc wymaga oceny tych samych okoliczności i dowodów, a czasami nawet ustosunkowania się do tych samych zarzutów, choć stawianych w innych celach. Konsekwentnie przesłanki obligatoryjnego wyłączenia pracownika mają zastosowanie także we wszystkich nadzwyczajnych trybach postępowania administracyjnego. Celem przepisu art. 24 § 1 pkt 5 kpa jest bowiem uniknięcie sytuacji, w której ten sam pracownik orzekałby w sprawie i rozpoznawał środek zaskarżenia od decyzji, w wydaniu której brał udział, nawet jeśli zarzut wyłączenia dotyczy decyzji wydanych w dwóch różnych trybach postępowania administracyjnego. Instytucja uregulowane w art. 24 kpa ma stwarzać warunki do bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu administracji, a także sam organ oraz eliminowania jakichkolwiek wątpliwości tym zakresie wśród uczestników postępowania. Przepisy prawa procesowego o wyłączeniu pełnią zatem funkcję gwarancyjną. Z założenia mają chronić bezstronność i obiektywizm orzekania, zapewniając warunki "uczciwego procesowania" (W. Chróścielewski, Organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Dom Wydawniczy ABC, s.12, oraz glosa do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007 sygn. akt lI GPS 2/08, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2007, nr 3, s. 137). W świetle przedstawionej argumentacji Sąd podzielił stanowisko Skarżącego co do konieczności uchylenia decyzji z [...]kwietnia 2019 r. (utrzymującą w mocy decyzję wydaną z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 3 kpa) oraz poprzedzającej ją decyzji z [...]stycznia 2019 r. wobec naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 kpa, gdyż zarówno decyzja ostateczna z [...]września 2019 r. wydana w trybie zwykłym, jak i decyzja z [...]stycznia 2019 r. wydana w sprawie niniejszej, to jest w postępowaniu wznowieniowym, zostały podpisane przez tego samego pracownika K. M. działającego z upoważnienia Dyrektora [...]OR ARiMR. Stanowi to naruszenie prawa z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. W świetle powyższego odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi Sąd uznał za przedwczesne. Ponownie rozpoznając sprawę organ ustrzeże się uchybienia skutkującego uchyleniem kontrolowanych decyzji. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w wyroku.