VIII SA/Wa 404/13

WyrokWSA w Warszawie2013-09-04

Skład orzekający: Cezary Kosterna, Iwona Szymanowicz-Nowak, Leszek Kobylski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich może zostać wydana, jeśli organ nie udowodnił, że rolnik został pisemnie poinformowany o nieprawidłowościach przed wycofaniem przez niego części wniosku?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy administracji błędnie uznały wycofanie części wniosku o płatności bezpośrednie za nieskuteczne. Brak pisemnego zawiadomienia rolnika o nieprawidłowościach przed wycofaniem wniosku uniemożliwia stwierdzenie rażącego naruszenia prawa, które jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji. W związku z tym, decyzja stwierdzająca nieważność była wadliwa.
Stan faktyczny
Skarżący K.S. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2010. Następnie wycofał część wniosku dotyczącą konkretnych działek ewidencyjnych. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję przyznającą płatności, a następnie Dyrektor ARiMR stwierdził jej nieważność, uznając wycofanie wniosku za nieskuteczne z powodu rzekomego wcześniejszego poinformowania skarżącego o nieprawidłowościach. Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję Dyrektora. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając m.in. stwierdzenie nieważności nieistniejącej decyzji i naruszenie zasad postępowania.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ARiMR oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora ARiMR. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądził zwrot kosztów postępowania od Prezesa ARiMR na rzecz skarżącego oraz przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Protokolant Referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2013 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności bezpośrednich 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego K. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4) przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego Z. P. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K. S. (dalej: "skarżący"), Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2013 r. Nr [...] Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor ARiMR" lub "organ I instancji"). Przedmiotem tych rozstrzygnięć było stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...] Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. dotyczącej "odmowy przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010". Jako podstawę materialnoprawną decyzji Dyrektor ARiMR podał art. 156 § 1 pkt 2-3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a."). Uzasadniając decyzję organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Wyjaśnił, że w dniu [...] marca 2010 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w B. wniosek o przyznanie płatności na rok 2010, w którym zadeklarował do płatności dwadzieścia pięć działek rolnych oznaczonych literami: A, A1, B, B1, C, C1, D, D1, E, E1, H, H1, I, I1, J, J1, L, L1, Ł, Ł1, M, M1, K, K1 i F, położonych na działkach ewidencyjnych oznaczonych numerami: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...], położonych w obrębie ewidencyjnym G., na terenie gminy R., powiat b., województwo [...]. W przedmiotowym wniosku skarżący zadeklarował do jednolitej płatności obszarowej działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha, do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha oraz do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha. Następnie w dniu [...] czerwca 2010 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w B. oświadczenie o wystąpieniu szkody spowodowanej wystąpieniem siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności na działce ewidencyjnej oznaczonej numerem [...]. Odpowiadając na wezwanie organu powiatowego, skarżący w dniu [...] sierpnia 2010 r. złożył korektę do wniosku w zakresie działek ewidencyjnych o numerach [...],[...] i [...] oraz w zakresie działek rolnych oznaczonych literami: D1, B1, E1, F i H. W dniu [...] października 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wezwał skarżącego w charakterze świadka w sprawie wniosków o pomoc finansową w ramach działania 1.2 "Ułatwianie startu młodym rolnikom" złożonych przez A. S. i M. S. w celu złożenia wyjaśnień dotyczących ustalenia faktycznego użytkownika w latach 2005-2010 działek ewidencyjnych o numerach [...],[...] i [...]. Z informacji zawartych w protokole sporządzonym na skutek przesłuchania w dniu [...] listopada 2010 r. m.in. skarżącego wynika, że faktycznymi użytkownikami działek ewidencyjnych o numerach: [...],[...] był A. S., a działki ewidencyjnej o numerze [...] M. S.. W związku z tym, skarżący w dniu [...] listopada 2010 r. wycofał część wniosku w zakresie działek ewidencyjnych o numerach: [...],[...] i [...]. Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010, w wysokości [...] zł w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej kwotę [...] zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych kwotę [...] zł oraz z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych kwotę [...] zł oraz umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności w części dotyczącej działek rolnych oznaczonych literami: C, C1, D i D1. Płatności zostały przyznane do powierzchni deklarowanej we wniosku. W dniu [...] stycznia 2013 r. Dyrektor ARiMR wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. w sprawie przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 oraz poinformował o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz złożenia wyjaśnień. Skarżący nie skorzystał z przysługującego mu w tym względzie prawa. Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. Dyrektor ARiMR stwierdził z urzędu nieważność wydanej w dniu [...] stycznia 2011 r. decyzji dotyczącej "odmowy przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego", wskazując jako podstawę art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 3 k.p.a. Organ I instancji podniósł, że wydanie przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. przedmiotowej decyzji nastąpiło z naruszeniem art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.; dalej: "ustawa o płatnościach") w powiązaniu z art. 22 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18 ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, ze zm.; dalej: "rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004"). Dyrektor ARiMR wyjaśnił, iż skarżący w dniu [...] listopada 2010 r. wycofał część wniosku dotyczącego działek ewidencyjnych nr [...],[...],[...]. Jednakże uznał, iż powyższe wycofanie nie powinno zostać zarejestrowane, gdyż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień odnośnie powyższych działek, natomiast skarżący nie wyjaśnił na swoją korzyść nieprawidłowości co do których został wezwany. Dlatego też stwierdził, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. błędnie uwzględnił wycofanie części wniosku, co do którego producent rolny został wcześniej poinformowany o nieprawidłowościach. W odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i odmowę stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzji organu I instancji z dnia [...] stycznia 2013 r. zarzucił naruszenie: - art. 156 k.p.a. poprzez stwierdzenie nieważności decyzji nieistniejącej; - art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. poprzez stwierdzenie nieważności decyzji pomimo braku zaistnienia przesłanek: wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa i wydania decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną – uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji; - art. 156 § 1 pkt 3 i art. 61 § 4 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. pomimo zaniechania wszczęcia postępowania na tej podstawie; - art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie stosowania podstawowych zasad postępowania administracyjnego, m.in. zaniechanie poinformowania skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na rozstrzygnięcie mojej sprawy, zaniechania obowiązkowi czuwania nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i zaniechanie udzielania mi niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w trakcie składania wyjaśnień, brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do przesłanek i dowodów jakimi kierował się organ wydając decyzję na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.; - art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez błędne uznanie, że doszło do rażącego naruszenia powołanego przepisu przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B.; - art. 22 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. poprzez błędne uznanie, że doszło do rażącego naruszenia powołanego przepisu przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B.. Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję Dyrektora ARiMR z dnia [...] stycznia 2013 r. stwierdził, iż skuteczne uznanie złożonego przez skarżącego w dniu [...] listopada 2010 r. wycofania części wniosku w zakresie działek ewidencyjnych o numerach: [...],[...] i [...], w sytuacji gdy skarżący został poinformowany o nieprawidłowościach przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. wezwaniem z dnia [...] października 2010 r., a następnie skarżący potwierdził, że nie był użytkownikiem spornych działek, stanowiło rażące naruszenie art. 7 ust. 4 ustawy o płatnościach w związku z art. 25 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. A zatem – w ocenie Prezesa ARiMR – również przyznanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. skarżącemu decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego stanowiło także rażące naruszenie art. 7 ust. 4 ustawy o płatnościach w związku z art. 25 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, ze względu na fakt, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydając przedmiotową decyzję nie uwzględnił faktu, że skarżący nie był faktycznym użytkownikiem działek ewidencyjnych o numerach: [...],[...] i [...], jedynie je zadeklarował we wniosku o przyznanie płatności z dnia [...] marca 2010 r., a następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. uznał wycofanie części wniosku w zakresie działek ewidencyjnych o numerach: [...],[...] i [...] jako skuteczne. Dlatego też Prezes ARiMR uznał, iż decyzja Nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 jako naruszająca w sposób rażący wskazane wyżej przepisy prawa podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego stosownie do przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, iż w decyzji z dnia 17 stycznia 2013 r. organ I instancji niewłaściwie powołał przepis art. 22 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 w odniesieniu do płatności w ramach kampanii 2010 r., zamiast art. 25 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Uznał jednak, iż niewłaściwe wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ww. przepisu nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia przedmiotowej decyzji. Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania Prezes ARiMR stwierdził, że brak jest podstaw do ich uwzględnienia, a rozstrzygnięcie podjęte w skarżonej decyzji jest prawidłowe zarówno z punktu widzenia zgodności z prawem, jak również pod względem celowości. Konkludując organ odwoławczy wskazał, iż w związku z utrzymaniem w mocy decyzji Dyrektora ARiMR Nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. będzie zobowiązany do wydania nowej decyzji rozstrzygającej o przyznaniu skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 w oparciu o stwierdzony stan faktyczny oraz przepisy prawa krajowego i unijnego. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący. Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. wniósł zatem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję Prezesa ARiMR. Wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji organu odwoławczego, ewentualnie o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie: - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo: wydania tej decyzji z naruszeniem prawa, w szczególności w postaci stwierdzenia nieważności decyzji nieistniejącej; przeprowadzenia postępowania administracyjnego z naruszeniem podstawowych zasad postępowania; braku przesłanek wskazanych przez organ, które uzasadniają stwierdzenie nieważności decyzji; - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji stwierdzającej nieważność decyzji dotyczącej odmowy przyznania płatności w ramach systemów wspierania bezpośredniego dla skarżącego wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] stycznia 2011 r. w sytuacji, gdy w dniu [...] stycznia 2011 r. wydana została jedynie decyzja przyznająca skarżącemu płatność na rok 2010 i umarzająca częściowo postępowanie, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji stwierdzającego nieważność decyzji nieistniejącej, co stanowi rażące naruszenie prawa; - naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji o stwierdzeniu nieważności decyzji dotyczącej odmowy przyznania płatności w ramach systemów wspierania bezpośredniego dla skarżącego wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] stycznia 2011 r. pomimo braku ku temu przesłanek tj. wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa i wydania decyzji która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną - uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji; - art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. i art. 61 § 4 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji o stwierdzeniu nieważności decyzji dotyczącej odmowy przyznania płatności w ramach systemów wspierania bezpośredniego dla skarżącego wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] stycznia 2011 r. wydanej na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. pomimo zaniechania wszczęcia postępowania na tej podstawie; - art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji o stwierdzeniu nieważności decyzji dotyczącej odmowy przyznania płatności w ramach systemów wspierania bezpośredniego dla skarżącego wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] stycznia 2011 r. w sytuacji, gdy postępowanie organu I instancji zostało wszczęte na innej podstawie niż decyzja końcowa wydana przez ten organ oraz w sytuacji, gdy skarżący nie został pouczony przy przesłuchaniu, kto jest właścicielem, a kto użytkownikiem gruntu, co miało decydujące znaczenie dla ustalenia, czy istniały "nieprawidłowości: we wniosku o przyznanie płatności"; - art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozważenia materiału dowodowego przez organ odwoławczy przejawiające się w pominięciu rozważenia zarzutu skarżącego, że organ I instancji dokonał stwierdzenia nieważności decyzji nieistniejącej; - art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania oceny całokształtu materiału dowodowego przez organ odwoławczy przejawiające się w uznaniu, że skarżący nie był użytkownikiem działek nr [...],[...] i [...] w sytuacji, gdy w trakcie przesłuchania skarżący nie został pouczony jak należy rozumieć określenie "właściciel" i "użytkownik"; - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie odniesienia się w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego do zarzutu naruszenia art. 156 k.p.a., co nie pozwala stronie na merytoryczną kontrolę stanowiska organu w zakresie tego zarzutu; - art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 25 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez niewłaściwe uznanie, że wycofanie wniosku o przyznanie płatności przez skarżącego nastąpiło po poinformowaniu skarżącego o nieprawidłowościach przez Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. w sytuacji, gdy nie istnieje dowód potwierdzający informowanie skarżącego o nieprawidłowościach, a także poprzez błędne uznanie, że doszło do rażącego naruszenia powołanego przepisu przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B.. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wystąpił o jej oddalenie. W ocenie Prezesa ARiMR zaskarżone decyzje zostały wydane zgodnie z prawem i nie istnieją podstawy do ich uchylenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: "p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę, w granicach kompetencji przysługujących na podstawie wskazanych ustaw sądowi administracyjnemu, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym jej uchylenie. Na wstępie należy zaznaczyć, że kontrolowane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów zapadły w ramach jednego z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, tj. w trybie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Jako podstawa prawna decyzji wydanej przez organ I instancji orzekający w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 14 stycznia 2011 r., wskazany został między innymi przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stanowiący, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Należy podkreślić, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji posiada swoja specyfikę. Celem tego rodzaju postępowania nie może być rozpoznawanie sprawy tak jak w postępowaniu zwykłym, w taki sposób jakby to była kolejna instancja. Fakt, że postępowanie nadzorcze jest odrębnym, nadzwyczajnym postępowaniem, mogącym ograniczać się wyłącznie do badania problemu tkwienia w decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym wadliwości kwalifikowanej, powoduje daleko idące konsekwencje w zakresie granic limitujących pole działania organu nadzoru i wyciągane w efekcie jego zakończenia wnioski. Nie można zapominać, iż stwierdzenie nieważności decyzji jest zabiegiem dozwolonym wprawdzie przez ustawodawcę, ale o charakterze wyjątkowym, co nakazuje ścisłe pojmowanie przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a., z zakazem wobec tego jakichkolwiek dążeń w kierunku ich rozszerzenia. Uwaga ta jest szczególnie ważna do uwzględnienia w aspekcie rozważanej na gruncie niniejszej sprawy wadliwości kwalifikowanej w postaci rażącego naruszenia prawa w ujęciu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zasady przyznawania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego określa m.in. art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm), zgodnie z którym rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009, jeżeli: 1) posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku VII do rozporządzenia Nr Komisji (WE) Nr 1122/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 4 ustawy o płatnościach wysokość płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, zwanych dalej "płatnościami obszarowymi", w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości oraz niezgodności. Na podstawie art. 25 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (z. Urz. L 316 z 02.12.2009 r., str. 65) wniosek o przyznanie pomocy można w każdej chwili wycofać w całości lub w części na piśmie. W myśl art. 25 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, jeśli organ poinformował już rolnika o nieprawidłowościach we wniosku o przyznanie pomocy lub jeśli powiadomił go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, jeśli ta kontrola ujawni nieprawidłowości, wycofanie nie jest dozwolone odnośnie do części wniosku, których dotyczą nieprawidłowości. Jako podstawę stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] stycznia 2011 r. organy orzekające wskazały nieprawidłowe uwzględnienie wycofania części wniosku (w zakresie działek ewidencyjnych o numerach [...],[...],[...] których skarżący nie był faktycznym użytkownikiem, a jedynie je zadeklarował we wniosku), co do którego producent rolny został wcześniej poinformowany o nieprawidłowościach. A zatem organy orzekające założyły, że w sprawie przyznania skarżącemu płatności za 2010 r. w ramach systemu wsparcia bezpośredniego doszło do rażącego naruszenia prawa procesowego tj. art. 7 ust. 4 ustawy o płatnościach w związku z art. 25 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, a nie jak błędnie wskazał Dyrektor ARiMR w związku z art. 22 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 796/2004. Jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych "Rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest również to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny" (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 września 2000 r., V SA 2998/99). "O rażącym (a nie jakimkolwiek) naruszeniu prawa można mówić, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą" (wyrok NSA w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2000 r. III SA 1935/99). Tak więc nie każde, nawet oczywiste naruszenie prawa może być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Badając zarzuty skargi w powyższym kontekście, Sąd podziela stanowisko skarżącego, iż organy orzekające błędnie uznały, iż doszło do rażącego naruszenia przepisów art. 7 ust. 4 ustawy o płatnościach w związku z art. 25 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 poprzez niewłaściwe uznanie, że wycofanie w dniu [...] listopada 2010 r. części wniosku o przyznanie płatności (w zakresie działek ewidencyjnych o numerach [...],[...] i [...]) nastąpiło po poinformowaniu skarżącego o nieprawidłowościach na tychże działkach przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B.. W ocenie Sądu z przekazanych akt administracyjnych sprawy nie wynika bowiem, aby Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. w formie pisemnej zawiadomił skarżącego o ww. nieprawidłowościach przed wycofaniem przez niego wniosku w tej części. Za niewystarczające, jako niespełniające wymogów takiego zawiadomienia dla potwierdzenia tej okoliczności należy zaś uznać znajdujące się w aktach sprawy wezwania Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] do złożenia wyjaśnień (k. [...] akt administracyjnych) oraz z dnia [...] października 2010 r. (k. [...] akt administracyjnych). Otóż we wskazanym wezwaniu z dnia [...] sierpnia 2010 r. organ powiatowy wskazał na szereg stwierdzonych nieprawidłowości w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010, jednakże nieprawidłowości te nie dotyczą faktycznego użytkowania działek ewidencyjnych o numerach [...],[...] i [...]. Natomiast pismem z dnia [...] października 2010 r. organ powiatowy wezwał skarżącego na przesłuchanie w charakterze świadka w celu złożenia wyjaśnień dotyczących co prawda ustalenia faktycznego użytkownika w latach 2005-2010 działek ewidencyjnych o nr [...],[...] i [...], jednakże w sprawie wszczętej na podstawie wniosków o pomoc finansową w ramach działania 1.2 "Ułatwianie startu młodym rolnikom" złożonych przez A. S. i M. S., a nie w sprawie z wniosku skarżącego o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010. Dlatego też – w ocenie Sądu – brak jest podstaw do przyjęcia, iż wycofanie przez skarżącego w dniu [...] listopada 2010 r. części wniosku o przyznanie przedmiotowej płatności (w zakresie działek ewidencyjnych o numerach [...],[...] i [...]) jest nieskuteczne, bowiem nastąpiło po poinformowaniu skarżącego przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. o nieprawidłowościach stwierdzonych na tychże działkach. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy orzekające winny uwzględnić powyższe wskazania i z poszanowaniem przepisów postępowania administracyjnego wydać rozstrzygnięcie odpowiadające prawu. Mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a, orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a. Na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163 poz. 1349 ze zm.) Sąd przyznał radcy prawnemu Z.P. kwotę 295,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło