VIII SA/Wa 405/09
PostanowienieWSA w Warszawie2009-07-21
Skład orzekający: Monika Kramek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego powinien zostać oddalony, jeśli ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej?Ratio decidendi
Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego podlega oddaleniu, ponieważ ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 239 pkt 1 lit. a) przewiduje ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych dla stron skarżących działania lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Skutek w postaci zwolnienia następuje z mocy prawa z chwilą wniesienia skargi, co czyni odrębne orzekanie w tym zakresie zbędnym. Natomiast wniosek o ustanowienie adwokata, w oparciu o art. 262 PPSA, może zostać uwzględniony, jeśli sytuacja materialna strony uzasadnia przyznanie prawa pomocy.Stan faktyczny
J. J. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. dotyczącą stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący argumentował swoją trudną sytuację materialną, wskazując na opiekę nad rodzicami-emerytami i brak własnych dochodów. Sąd rozpoznał wniosek w dwóch częściach.Rozstrzygnięcie
1. Oddalono wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych. 2. Przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. 3. Zwrócono się do Okręgowej Rady Adwokackiej w R. o wyznaczenie adwokata dla J. J. K.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego postanawia 1. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych 2. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, 3. zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w R. o wyznaczenie adwokata dla J. J. K. zam. J. [...],[...] P.
Wnioskiem załączonym do skargi J. J. K. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.
W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z rodzicami, nad którymi sprawuje opiekę z racji ich wieku i stanu zdrowia i jednocześnie jest na ich utrzymaniu. Rodzice wnioskodawcy pobierają emerytury w łącznej wysokości [...] zł (w załączeniu odcinki emerytur). Jako jedyny majątek skarżący wymienił dom o powierzchni [...] m², budynki gospodarcze oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, do której według oświadczenia nie otrzymuje dopłat bezpośrednich.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
W pierwszej kolejności należy rozpoznać wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Otóż, stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako ppsa), nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej . Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa skarżącego, ponieważ przedmiotem jego skargi jest decyzja stwierdzająca nieważność decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego przewidzianego w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) a więc akt administracyjny ściśle dotyczący praw z zakresu pomocy i opieki społecznej. Należy podkreślić, że zwolnienie to ma charakter ustawowy, co oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania zarówno przed sądem I instancji - wojewódzkim sądem administracyjnym - jak i przed sądem II instancji - Naczelnym Sądem Administracyjnym. Tym samym, w sytuacji ustawowego zwolnienia Sąd nie wydaje w tym zakresie odrębnego orzeczenia, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi, a w konsekwencji złożony w tym właśnie zakresie przez stronę wniosek podlega oddaleniu.
Dlatego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ppsa, postanowiono, jak w pkt 1 sentencji.
Odnośnie natomiast wniosku w zakresie ustanowienia adwokata stwierdzić należy, że, zgodnie z art. 262 ppsa przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Oceniając wniosek skarżącego stwierdzić należy, że przedmiot niniejszej sprawy dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad innym niż dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny. Skarżący w związku z powyższym nie osiąga żadnego dochodu i faktycznie jest na utrzymaniu rodziców (emerytów) nad którymi sprawuje opiekę. Wprawdzie rodzice skarżącego osiągają stały dochód jednak wobec konieczności ponoszenia bieżących opłat, a także wydatków na leczenie (ojciec wnioskodawcy jest zaliczony do I grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia, natomiast matka wymaga całodobowej opieki) nie są w stanie partycypować w kosztach ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika dla syna. Skarżący nie posiada żadnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych, nie ma zatem możliwości poczynienia niezbędnych oszczędności do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziców.
Mając na uwadze charakter sprawy oraz wyjaśnienia skarżącego znajdujące potwierdzenia w aktach sprawy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło