VIII SA/Wa 408/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako: "Sąd") postanowieniem z [...] marca 2016 r. nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej także jako "Dyrektor IS" lub "organ odwoławczy") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2016 r. poz. 23 tj., dalej: "k.p.a.") oraz art. 18 i art. 64c § 1, § 4 i § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") po rozpatrzeniu zażalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. (dalej także: "ZUS", "skarżący", "wierzyciel") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. (dalej: "Naczelnik US", "organ egzekucyjny", " organ I instancji") z [...] grudnia 2015 r. nr [...] w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Naczelnik US prowadził z wniosku ZUS postępowanie egzekucyjne wobec "L. – [...]" Sp. z o.o. z siedzibą w R. (dalej także: "Spółka"). W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego podejmowano czynności oraz stosowano środki egzekucyjne, które jednak nie doprowadziły do wyegzekwowania zaległości. Nie udało się ustalić majątku oraz źródeł dochodów, z których można by prowadzić dalsze skuteczne postępowanie egzekucyjne. Możliwe do podjęcia czynności z zakresu egzekucji administracyjnej, zmierzające do ich przymusowego ściągnięcia zostały w całości wykorzystane i obecnie pozostają trwale bezskuteczne. Jedynym znanym majątkiem Spółki była nieruchomość położona w R. przy ul. [...]. Egzekucję z majątku nieruchomego przeprowadził Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w R. J. K.. Uzyskana kwota nie wystarczyła jednak na pokrycie powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych. Postanowieniem z [...] listopada 2014 r. organ egzekucyjny na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego podejmował czynności egzekucyjne i stosował środki egzekucyjne, które nie doprowadziły do wyegzekwowania należności. Postanowienie to nie zostało zaskarżone przez wierzyciela. Naczelnik US postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. na podstawie art. 64c § 1, § 4 i § 7 u.p.e.a. obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny stwierdził, że w postanowieniu z dnia [...] listopada 2014 r. wyraźnie wskazano, iż mimo podejmowania czynności egzekucyjnych nie doprowadzono do wyegzekwowania całości dochodzonych należności, również kosztów egzekucyjnych. Wskazał, iż kwota kosztów egzekucyjnych zawiera opłaty naliczone zgodnie z art. 64 § 1 i § 6 oraz art. 64b u.p.e.a., a szczegółowe informacje na temat kwot powstałych kosztów zostały zawarte w dołączonym do postanowienia wykazie. Na postanowienie organu egzekucyjnego wierzyciel wniósł zażalenie, w którym zawarł wniosek o uchylenie postanowienia organu egzekucyjnego i nie obciążanie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. W uzasadnieniu zażalenia wyraził wątpliwość co do zasadności dokonywania zajęcia na wszystkie tytuły wykonawcze. Jeżeli bowiem zajęcie okazało się bezskuteczne i nie wpłynęły żadne kwoty na poczet egzekwowanych należności, naliczenie kosztów egzekucyjnych jest nieadekwatne do poniesionych wydatków. Wierzyciel zaś ponosi koszty niezbędne do celowego prowadzenia egzekucji. Dodał ponadto, iż koszty te mogły zostać zaspokojone z sumy uzyskanej z licytacji nieruchomości położonej przy ul. [...] , z której egzekucję prowadził Komornik Sądowy, albowiem korzystają one z pierwszeństwa zaspokojenia. Wskazanym na wstępie i zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem Dyrektor IS utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. umorzył postępowanie egzekucyjne, a wierzyciel nie kwestionował zasadności zakończenia egzekucji prowadzonej wobec Spółki i nie wniósł zażalenia. W związku z tym organ egzekucyjny naliczył za czynności dokonane w toku postępowania prowadzonego w oparciu o przedmiotowe tytuły wykonawcze wskazane w postanowieniu koszty egzekucyjne, którymi na podstawie art. 64c § 1, § 4 i § 7 u.p.e.a. obciążył wierzyciela. Dodał, iż w uzasadnieniu postanowienia Naczelnik US przedstawił w sposób wyczerpujący faktyczne koszty konkretnych czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku prowadzonej egzekucji, wyjaśnił też podstawy naliczenia kosztów egzekucyjnych z wyszczególnieniem za jakie czynności i w jakiej wysokości zostaje obciążony wierzyciel. Precyzyjnie określił kwotę kosztów egzekucyjnych oraz sposób jej naliczenia w odniesieniu do każdego z tytułów wykonawczych, a prawidłowości naliczenia kosztów egzekucyjnych wierzyciel w złożonym zażaleniu nie zakwestionował. Koszty zaś zostały naliczone zgodnie z art. 64c § 1, art. 64 § 1 i § 6 u.p.e.a. W przypadku zaś naliczenia opłat, które nie zostały pobrane w toku postępowania egzekucyjnego, i których nie można ściągnąć od zobowiązanego, zgodnie z art. 64c § 4 u.p.e.a. do ich poniesienia jest zobowiązany wierzyciel. Odnosząc się do wątpliwości wierzyciela, czy zasadne było, aby organ egzekucyjny dokonywał zajęcia rachunku bankowego na wszystkie tytuły wykonawcze, organ odwoławczy podniósł, iż w postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny prowadzi egzekucję na podstawie przesłanych przez wierzyciela tytułów wykonawczych i poprzez stosowanie środków egzekucyjnych ma doprowadzić do wyegzekwowania obowiązków objętych tymi tytułami. W niniejszej sprawie w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego skuteczne okazało się jedynie zajęcie rachunku, dokonane zawiadomieniem z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] , skierowanym do Banku [...] SA Oddział w R., która to czynność spowodowała naliczenie kosztów egzekucyjnych. Dodał, iż podejmując ww. czynność organ egzekucyjny nie posiadał informacji od dłużnika zajętej wierzytelności, np. o środkach zgromadzonych na rachunku zobowiązanej. Nie mógł tym samym dokonać oceny czy dokonane zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego przyniesie całkowite zaspokojenie wierzyciela. Dyrektor IS wyjaśnił też, iż z akt sprawy wynika, że koszty egzekucyjne nie mogły zostać zaspokojone z sumy uzyskanej z licytacji nieruchomości, gdyż nie były ujęte w planie podziału sporządzonym przez Komornika Sądowego. Wynika to z faktu, że organ egzekucyjny nie zgłosił do hipoteki wierzytelności z tytułu należnych kosztów egzekucyjnych, a ponadto nie doszło w prowadzonym postępowaniu na rzecz wierzyciela do zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową. Pierwszeństwo zaspokojenia kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w art. 115 § 1 u.p.e.a., pozostaje bez znaczenia dla obowiązku obciążenia wierzyciela kosztami, o którym mowa w art. 64c § 4 tej ustawy. Na postanowienie Dyrektora IS wierzyciel pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu skargi podniósł, że w dacie wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego tj. [...] grudnia 2014r. prowadzonego wobec zobowiązanego "L. [...]" sp. z o.o. z siedzibą w R., ZUS nie został poinformowany o wymagalnych już w tym czasie kosztach egzekucyjnych. Koszty te w ocenie wierzyciela były organowi egzekucyjnemu znane już w dacie zgłaszania należności do licytacji. W dniu sporządzenia planu podziału środków uzyskanych z licytacji nieruchomości, która stanowiła jedyny majątek dłużnika Naczelnik US dysponował tytułami wykonawczymi i mógł zgłosić do licytacji koszty egzekucyjne, które zgodnie z art. 1025 k.p.c. korzystały z pierwszeństwa zaspokojenia niezależnie od tego czy były zabezpieczone na nieruchomości. Kosztów tych nie mógł zgłosić ZUS, ponieważ nie były one jemu należne. Z powyższego w ocenie skarżącego wynika, że przedmiotowe koszty mogły zostać ściągnięte od zobowiązanego. Wierzyciel zaś nie może odpowiadać za brak dokonania czynności przez organ egzekucyjny, tym bardziej, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego był powiadomiony o toczącej się egzekucji z nieruchomości dłużnika. Organ egzekucyjny wydał zaś postanowienie w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi powstałymi w postępowaniu prowadzonym wobec dłużnika po ponad roku od wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia do Sądu było postanowienie w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, które nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego. Jak wynika z akt sprawy organ egzekucyjny prowadził na wniosek ZUS postępowanie egzekucyjne wobec majątku Sp. z o.o. "L. – [...]" w R., które nie doprowadziło do zaspokojenia wierzyciela. W postępowaniu egzekucyjnym powstały koszty określone przez organ egzekucyjny na kwotę [...] zł, które nie zostały przez dłużnika uiszczone, a postępowanie egzekucyjne wobec niego prowadzane zostało umorzone postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. (doręczonym wierzycielowi w dniu [...] grudnia 2014 r.) na podstawie art. 59 § 3 u.p.e.a. w zw. z art. 59 § 2 u.p.e.a. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, iż w toku dokonywanych czynności egzekucyjnych nie uzyskano żadnych środków. Jedynym majątkiem zaś okazała się nieruchomość z której egzekucję prowadził Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w R.. Nieruchomość ta w drodze licytacji została sprzedana i sporządzono plan podziału, przy czym uzyskana w wyniku sprzedaży w drodze licytacji kwota nie wystarczyła na pokrycie powstałych w toku postępowania egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych. Podstawą wydania zaskarżonego postanowienia jest art. 64c § 1 i § 4 u.p.e.a. Zgodnie z brzmieniem powyższych przepisów, opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne; koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego (art. 64c § 1 u.p.e.a.). W myśl § 4 art. 64c u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia) wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 4b oraz art. 64e § 4a. Jak wynika z wcześniejszych wywodów, w okolicznościach niniejszej sprawy występuje sytuacja, o której mowa w art. 64c § 4 u.p.e.a. Bezsporne i nie budzące wątpliwości jest, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki zostało umorzone na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Postanowienie z dnia [...] listopada 2014 r. w tym przedmiocie nie zostało przez wierzyciela zaskarżone i jest prawomocne. Ze skargi nie wynika także, aby kwestionowany był fakt nie uiszczenia kosztów egzekucyjnych, o których mowa w postanowieniu przez Spółkę. Tym samym nie budząca wątpliwości treść przepisów art. 64c § 1 i § 4 u.p.e.a. rodzi po stronie wierzyciela obowiązek pokrycia kosztów egzekucyjnych. Zauważyć jednocześnie wypada, iż w skardze podniesiono zarzuty w zakresie prawidłowości prowadzenia postępowania egzekucyjnego – w szczególności niezgłoszenia do licytacji nieruchomości kosztów egzekucyjnych, o których mowa w niniejszej sprawie, mimo, jak twierdzi skarżący, braku ku temu przeszkód. Odnosząc się do tych zarzutów wskazać należy, iż wobec tego, że w niniejszej sprawie doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego, to na obecnym etapie postępowania nie jest możliwe skuteczne podnoszenie zarzutów przeciwko sposobowi prowadzenia egzekucji. Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest postanowienie rozstrzygające o obowiązku poniesienia przez wierzyciela kosztów postępowania egzekucyjnego. Rozstrzygnięcie to jest konsekwencją zakończenia egzekucji w sposób niepozwalający na pokrycie kosztów egzekucyjnych z kwot uzyskanych w toku egzekucji. Zatem ma ono charakter odrębny od właściwego postępowania egzekucyjnego i nie może stanowić środka do wzruszania rozstrzygnięć zapadłych w tym postępowaniu. Zgodnie z treścią art. 64c § 4 u.p.e.a. wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 4b oraz art. 64e § 4a. Zastrzeżenia wskazywane w tym przepisie nie miały zastosowania w niniejszej sprawie. Wydanie, w niniejszej sprawie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego było spowodowane stwierdzeniem, że w wyniku egzekucji nie uzyska się kwot przewyższających wydatki egzekucyjne. W wyniku prowadzonej egzekucji organ nie uzyskał kwot pozwalających na pokrycie kosztów egzekucyjnych, zatem zgodnie z treścią art. 64c § 4 u.p.e.a. miał obowiązek obciążyć nimi wierzyciela. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a zarzuty skargi okazały się niezasadne. Tym samym, działając na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) Sąd oddalił skargę orzekając, jak w sentencji wyroku.