VIII SA/Wa 410/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 6 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku B. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. K. i B. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...]marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. postanowił: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 12 lipca 2016 r. odmawiające przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi B. K. (dalej: "skarżący") zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oświadczyła, że dochód rodziny w chwili obecnej nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych jak również nie posiada majątku. Jest osobą bezrobotną, natomiast żona utrzymuje się z działalności gospodarczej (dochód miesięczny [...]zł). W części wniosku obejmującej zobowiązania i stałe wydatki wymieniła ratę pożyczki w wysokości [...]zł, utrzymanie mieszkania – [...]zł, niespłacany kredyt obrotowy na sumę [...]zł oraz bieżące wydatki – [...]zł. Odpowiadając na wezwanie Sądu, wystosowane w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "uppsa") skarżący złożył: 1) zeznanie podatkowe za 2014 r. z wykazanym przychodem w wysokości [...]zł, przy kosztach uzyskania przychodów [...]zł i za 2015 r. przychód – [...]zł zaś koszty uzyskania przychodów wyniosły [...] zł, 2) decyzję z dnia [...]października 2011 r. o utracie statusu osoby bezrobotnej na wniosek, 3) umowę przeniesienia na rzecz córki własności lokalu mieszkalnego, 4) zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego oraz 5) wypowiedzenie umowy rachunku bankowego przez [...]. Dodatkowo wyjaśnił, że wobec zajęcia rachunku bankowego w kwietniu 2015 r. nie istniała możliwość dokonywania operacji na tym rachunku. Odnośnie zaciągniętej pożyczki, której rata wynosi [...]zł podała, że została przeznaczona na cele związane z zapewnieniem warunków życia codziennego oraz częściowo na działalność gospodarczą skarżącej. Postanowieniem z 12 lipca 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, gdyż skarżący nie wykazał ponad wszelką wątpliwość, aby partycypowanie w kosztach sądowych było dla niego barierą nie do pokonania. Skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego. Postawił zarzut naruszenia art. 246 § 1 pkt 1 uppsa. Podniósł, iż wbrew ocenie referendarza, jego obecna sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 uppsa, właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 uppsa, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 uppsa). Ciężar dowodu w tym przypadku spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się ona w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Stosownie do art. 259 § 1 uppsa od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 1 oraz § 3 uppsa). Zdaniem Sądu, starszy referendarz sądowy prawidłowo uznał, że skarżący w niniejszej sprawie nie wykazał, że w jego przypadku przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (wpis od skargi w wysokości [...]zł) jest obiektywnie zasadne. Zauważyć bowiem należy, że żona skarżącego nadal prowadzi działalność gospodarczą i osiąga z tego tytułu znaczne przychody. Brak jest zatem podstaw do wniosku, że pomimo wskazywanych trudności finansowych nie jest w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego, w tym uiścić wymagany wpis od skargi. Wskazywane przez skarżącego okoliczności utraty statusu osoby bezrobotnej na własny wniosek i brak wyjaśnienia jakie okoliczności uniemożliwiają mu podjęcie pracy. Zauważyć jednocześnie należy, że pismo uzupełniające wniosek z 24 czerwca 2016 r. wskazuje, że małżonkowie zamieszkują wraz z córką i zięciem, co oznacza, że koszty bieżącego utrzymania obciążają także pozostałych członków rodziny. Z pisma tego wynika również, że skarżący zgodnie z umową dożywocia znajduje się aktualnie na utrzymaniu córki. Zobowiązania z tytułu zaciągniętej pożyczki, której rata wynosi [...]zł starszy referendarz sądowy słusznie zauważył, że co do zasady zobowiązania cywilnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa przed obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych, które należy traktować na równi z innymi wydatkami w budżecie rodziny. Sąd, kierując się zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania podziela uzasadnione wątpliwości starszego referendarza sądowego, o których mowa w zaskarżonym rozstrzygnięciu co do rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego. Oświadczenia skarżącego są bowiem niewystarczające do spełniania przesłanek do przyznania jej prawa pomocy. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z treścią powołanego na wstępie art. 246 § 1 uppsa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności, o których mowa w pkt 1 i 2 tego przepisu. Zawarty zaś w jego treści zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to strona ma przekonać Sąd, że znajduje się w trudnej sytuacji, która umożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem Sądu taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 § 1 uppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, czyli utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego.