VIII SA/Wa 410/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu B. K. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 czerwca 2017 r. odmawiającego skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. K. i B. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. postanowił: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 19 czerwca 2017 r. odmawiające przyznania prawa pomocy. POSTANOWIENIE Dnia 1 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu sprzeciwu H. K. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 czerwca 2017 r. odmawiającego skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. K. i B. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. postanowił: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 19 czerwca 2017 r. odmawiające przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z 22 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej także jako: "Sąd") oddalił skargę H. K. (dalej: "skarżąca") i B.K. (dalej: "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej od wymienionego wyroku oboje skarżący zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oświadczyli, że utrzymują się ze świadczeń pomocy społecznej w wysokości [...] zł dla B. K., natomiast H. K. z zasiłku dla bezrobotnych [...] zł. Dochód małżonków nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych jak również nie posiada majątku. Odpowiadając na wezwanie Sądu, wystosowane w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "uppsa") skarżąca złożyła: 1) zeznanie podatkowe za 2016 r. z wykazanym przychodem w wysokości [...]zł, przy kosztach uzyskania przychodów [...]zł, 2) zaświadczenie o zarejestrowaniu w urzędzie pracy, 3) zaświadczenie MOPS o korzystaniu z zasiłku okresowego, 4) wyciągi z rachunków bankowych małżonków oraz 5) dowody opłaty za TV [...] ([...]zł, [...]zł) i energię ([...]zł). Postanowieniem z 19 czerwca 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, gdyż skarżący nie wykazał ponad wszelką wątpliwość, aby uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej przekroczyło jego możliwości finansowe. Skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego. Postawił zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanego rozstrzygnięcia oraz naruszenia art. 246 § 1 uppsa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że sytuacja finansowa skarżącego jest dobra i wystarczająca do uregulowania należności sądowych, podczas gdy aktualna sytuacja skarżącego - przy uwzględnieniu zakończenia okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych przez jego żonę - uległa ponownemu pogorszeniu i jako taka nie jest wystarczająca dla uiszczenia kosztów sądowych bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Jednocześnie wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości poprzez przyznanie skarżącemu prawa pomocy w całości lub w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 uppsa, właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 uppsa, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 uppsa). Ciężar dowodu w tym przypadku spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się ona w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Stosownie do art. 259 § 1 uppsa od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 1 oraz § 3 uppsa). Zdaniem Sądu, starszy referendarz sądowy prawidłowo uznał, że skarżący w niniejszej sprawie nie wykazał, że w jego przypadku przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (wpis od skargi kasacyjnej w wysokości [...] zł) jest obiektywnie zasadne. Zauważyć bowiem należy, że z treści pisma z 24 czerwca 2016 r. znajdującego się w aktach sprawy i składanego na potrzeby poprzedniego wniosku o prawo pomocy (pismo - k. 45) wynika, iż małżonkowie zamieszkują wraz z córką i zięciem, co oznacza, że koszty bieżącego utrzymania obciążają także pozostałych członków rodziny. Z pisma tego wynika również, że skarżący zgodnie z umową dożywocia znajduje się aktualnie na utrzymaniu córki. Starszy referendarz sądowy słusznie zauważył, że wątpliwości w zakresie sytuacji finansowej małżonków budzi także analiza wyciągów z rachunku bankowego. Nie regulują oni bowiem z rachunków tych żadnych bieżących zobowiązań, co powoduje, że nie sposób ustalić jaka jest relacja wpływu tych środków do ponoszonych wydatków. Całość operacji polega na wpływie świadczeń oraz dokonywaniu wypłat gotówkowych w wysokości wpłat, co więcej na rachunek skarżącego wpływały dodatkowo w dniach 28 lutego, 11 kwietnia i 27 kwietnia 2017 r. środki od osoby prywatnej w wysokości odpowiednio [...]zł, [...]zł, [...]zł. Wyjaśnienie zawarte w piśmie pełnomocnika strony z dnia 9 czerwca 2017 r., że są to płatności z tytułu "zwrotu należności" na rzecz skarżącego, nie przesądza o braku możliwości zaliczenia tych środków do budżetu rodziny. O trudnościach finansowych rodziny nie świadczy również wysokość ponoszonych opłat za telewizję kablową ([...] zł), nie wydaje się bowiem, by stanowiło to wydatek zaspokajający podstawowe potrzeby życiowe. Sąd, kierując się zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania podziela uzasadnione wątpliwości starszego referendarza sądowego, o których mowa w zaskarżonym rozstrzygnięciu co do rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego. Oświadczenia skarżącego są bowiem niewystarczające do spełniania przesłanek do przyznania jej prawa pomocy. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z treścią powołanego na wstępie art. 246 § 1 uppsa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności, o których mowa w pkt 1 i 2 tego przepisu. Zawarty zaś w jego treści zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to strona ma przekonać Sąd, że znajduje się w trudnej sytuacji, która umożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem Sądu taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu zaskarżone sprzeciwem postanowienie starszego referendarza sądowego z 19 czerwca 2017 r. wydane zostało prawidłowo, w poprawnie ustalonym stanie faktycznym. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 § 1 uppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, czyli utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego. U Z A S A D N I E N I E Wyrokiem z 22 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej także jako: "Sąd") oddalił skargę H. K. (dalej: "skarżąca") i B. K. (dalej: "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej od wymienionego wyroku skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oświadczyła, że utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych (650 zł) i pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym mąż jest osobą bezrobotną, korzystający ze świadczeń pomocy społecznej w wysokości 280 zł. Dochód małżonków nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych jak również nie posiada majątku. Odpowiadając na wezwanie Sądu, wystosowane w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "uppsa") skarżąca złożyła: 1) zeznanie podatkowe za 2016 r. z wykazanym przychodem w wysokości [...]zł, przy kosztach uzyskania przychodów [...]zł, 2) zaświadczenie o zarejestrowaniu w urzędzie pracy, 3) zaświadczenie MOPS o korzystaniu z zasiłku okresowego, 4) wyciągi z rachunków bankowych małżonków oraz 5) dowody opłaty za TV [...] ([...]zł, [...]zł) i energię ([...]zł). Postanowieniem z 19 czerwca 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, gdyż skarżąca nie wykazała ponad wszelką wątpliwość, aby uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej przekroczyło jej możliwości finansowe. Skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego. Postawiła zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanego rozstrzygnięcia oraz naruszenia art. 246 § 1 uppsa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że sytuacja finansowa skarżącej jest dobra i wystarczająca do uregulowania należności sądowych, podczas gdy aktualna sytuacja skarżącej - przy uwzględnieniu zakończenia okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych - uległa ponownemu pogorszeniu i jako taka nie jest wystarczająca dla uiszczenia kosztów sądowych bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Jednocześnie wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości poprzez przyznanie skarżącej prawa pomocy w całości lub w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 uppsa, właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 uppsa, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 uppsa). Ciężar dowodu w tym przypadku spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się ona w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Stosownie do art. 259 § 1 uppsa od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 1 oraz § 3 uppsa). Zdaniem Sądu, starszy referendarz sądowy prawidłowo uznał, że skarżąca w niniejszej sprawie nie wykazała, że w jej przypadku przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 1.000 zł) jest obiektywnie zasadne. Zauważyć bowiem należy, że z treści pisma z 24 czerwca 2016 r. znajdującego się w aktach sprawy i składanego na potrzeby poprzedniego wniosku o prawo pomocy (pismo - k. 45) wynika, iż małżonkowie zamieszkują wraz z córką i zięciem, co oznacza, że koszty bieżącego utrzymania obciążają także pozostałych członków rodziny. Z pisma tego wynika również, że mąż skarżącej zgodnie z umową dożywocia znajduje się aktualnie na utrzymaniu córki. Starszy referendarz sądowy słusznie zauważył, że wątpliwości w zakresie sytuacji finansowej małżonków budzi także analiza wyciągów z rachunku bankowego. Nie regulują oni bowiem z rachunków tych żadnych bieżących zobowiązań, co powoduje, że nie sposób ustalić jaka jest relacja wpływu tych środków do ponoszonych wydatków. Całość operacji polega na wpływie świadczeń oraz dokonywaniu wypłat gotówkowych w wysokości wpłat, co więcej na rachunek skarżącego wpływały dodatkowo w dniach 28 lutego, 11 kwietnia i 27 kwietnia 2017 r. środki od osoby prywatnej w wysokości odpowiednio [...]zł, [...]zł, [...]zł. Wyjaśnienie zawarte w piśmie pełnomocnika strony z dnia 9 czerwca 2017 r., że są to płatności z tytułu "zwrotu należności" na rzecz skarżącego, nie przesądza o braku możliwości zaliczenia tych środków do budżetu rodziny. O trudnościach finansowych rodziny nie świadczy również wysokość ponoszonych opłat za telewizję kablową (150 zł), nie wydaje się bowiem, by stanowiło to wydatek zaspokajający podstawowe potrzeby życiowe. Sąd, kierując się zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania podziela uzasadnione wątpliwości starszego referendarza sądowego, o których mowa w zaskarżonym rozstrzygnięciu co do rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącej. Oświadczenia skarżącej są bowiem niewystarczające do spełniania przesłanek do przyznania jej prawa pomocy. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z treścią powołanego na wstępie art. 246 § 1 uppsa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności, o których mowa w pkt 1 i 2 tego przepisu. Zawarty zaś w jego treści zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to strona ma przekonać Sąd, że znajduje się w trudnej sytuacji, która umożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem Sądu taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu zaskarżone sprzeciwem postanowienie starszego referendarza sądowego z 19 czerwca 2017 r. wydane zostało prawidłowo, w poprawnie ustalonym stanie faktycznym. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 § 1 uppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, czyli utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego.