VIII SA/Wa 413/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kobylski po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ze skargi A. Z. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2010r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy Postanowieniem z dnia 18 lipca 2011 r. odmówiono A. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na skutek zażalenia Naczelny Sad Administracyjny postanowieniem z dnia 13 października 2011r., sygn. akt II OZ 913/11 uchylił ww. postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia NSA stwierdził, że stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, niepociągające za sobą żadnych wniosków co do potrzeby dalszego wyjaśnienia źródła utrzymania i wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym skarżącego, nie powinno powodować kategorycznej odmowy uwzględnienia wniosku. Zwłaszcza, że w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, poza autorytatywnym stwierdzeniem, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, brak jest uzasadnienia takiego stanowiska. Nadto NSA wskazał, że rozpatrując sprawę ponownie Sąd I instancji dokona ponownej analizy dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i ponoszonych przez niego wydatków, a swoje stanowisko należycie uzasadni. Pismem z dnia [...] listopada 2011 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych i lokat skarżącego i jego żony za ostatnie trzy miesiące; 2. wskazanie wysokości wydatków na bieżące utrzymanie skarżącego i rodziny (dowody opłat za energię, gaz, wodę, leki itp.). Skarżący uzupełnił wniosek i wyjaśnił, że z żoną nie posiadają rachunków bankowych i lokat. Wskazał wydatki na bieżące utrzymanie siebie i żony: energia elektryczna za listopada [...] zł, telefon [...] zł, telefon komórkowy [...] zł, leki i leczenie [...] zł, opał [...] zł, gaz [...] zł, dojazd do poradni [...] zł, opłata od apelacji w sprawie cywilnej [...] zł, woda [...] zł, opłata za pomoc opiekuńczą [...] zł. Do pisma skarżący dołączył kopię faktury za energię elektryczną, kopię rachunku za wodę, kopię fragmentu rachunku telefonicznego, kopię zlecenia na zabiegi i kopię recepty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a). Stosownie do treści art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawną dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z zaleceniami NSA wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku, co skarżący uczynił. Odnosząc się do pisma skarżącego wskazać należy, że skarżący nie wykazał, by na leki i leczenie wydatkował miesięcznie [...] zł – brak jakichkolwiek rachunków. Skarżący nie przedstawił również żadnego rachunku za opał, gaz, dojazd do poradni, opłatę za pomoc opiekuńczą, czy potwierdzenie zapłaty opłaty od apelacji. Ponadto wskazać należy, że opłata za energię elektryczną dotyczy okresu od [...] lipca 2011 r. do [...] listopada 2011 r. Wniosek skarżącego dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od zażalenia w kwocie [...] zł. Dokonując zestawienia dochodów skarżącego i jego żony ([...] zł) z jego udokumentowanymi wydatkami oraz wysokością wpisu Sąd doszedł do przekonania, że skarżący będzie w stanie uiścić wpis sądowy od zażalenia w wysokości [...] zł. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od uregulowanej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Ma ona na celu zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Dlatego też każdorazowo decyzja o przyznaniu prawa pomocy wnioskującemu powinna być poprzedzona wnikliwą analizą jego kondycji finansowej w aspekcie kosztów jakie musi ponieść w związku ze swoim udziałem w sprawie, tak aby instytucja ta stosowana była wyłącznie w odniesieniu do osób, które obiektywnie nie są w stanie ponieść ciężaru finansowego związanego z postępowaniem. Jednocześnie podkreślić należy, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, iż sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym miejscu podkreślić należy, iż wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. ( por. postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2011 r., I FZ 26/11, LEX nr 783620). Sąd akceptuje w całej rozciągłości wyrażony pogląd prawny. Na marginesie wypada przypomnieć, iż zgodnie z art. 199 p.p.s.a. podmiot wnoszący skargę do sądu administracyjnego powinien partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania, instytucja prawa pomocy ma natomiast charakter wyjątkowy - jest ono przyznawane osobom będącym w trudnej sytuacji materialnej. W ocenie Sądu zatem, ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, to odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie narusza prawa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.