VIII SA/Wa 415/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2019 r. w Radomiu sprawy ze skargi G. G. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie potwierdzenia statusu działacza opozycji lub osoby represjonowanej 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]kwietnia 2018 r. nr [...]; 2) zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego G. G. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...]kwietnia 2019 r. nr [...] odmawiające G.G. (dalej: "skarżący") wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]maja 2018 r. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Decyzją z dnia [...]maja 2018 r. Nr [...]odmówiono stronie przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej bądź osoby represjonowanej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 690). W ustawowo przewidzianym terminie skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pismem z dnia 22 czerwca 2018 r. wycofał swój wniosek i wniósł o odstąpienie od dalszego prowadzenia tej sprawy. W związku z powyższym decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. organ umorzył postępowanie w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzja z [...]maja 2018 r. stała się ostateczna i prawomocna. Pismem z dnia 4 marca 2019 r. skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego dotyczącego decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2018 r. o odmowie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Pismem z dnia 18 marca 2019 r. organ zwrócił się do wnioskodawcy o wskazanie przesłanki w oparciu o którą żąda wznowienia postepowania w sprawie. W odpowiedzi (pismo z dnia 28 marca 2019 r.) skarżący powołał się na przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 pkt 1, 2 oraz 6 kpa. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił wznowienia postępowania w sprawie z uwagi na złożenie wniosku z uchybieniem terminu określonego w art. 148 kpa. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy postanowienie z [...] kwietnia 2019 r. o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzja ostateczną organu orzekającego z dnia [...] maja 2018 r. w uzasadnieniu podniósł, że wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, że zarzuty zawarte w zażaleniu na postanowienie z [...] kwietnia 2019 r. nie dotyczą postanowienia, tylko prawomocnej decyzji z dnia [...] lipca 2018 r. W ocenie organu brak jest podstaw do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 kpa. Pismem z 28 maja 2019 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] maja 2019 r. W skardze zarzucił naruszenie dyspozycji art. 154 § 1 i § 2 kpa oraz przyjęcie błędnej interpretacji oświadczenia wnioskodawcy z [...] czerwca 2018 r., ingerującej w jego prawa i wolności zagwarantowane w Konstytucji. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wznowienie postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zaskarżone postanowienie Szefa Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, jak również postanowienie je poprzedzające z dnia 18 kwietnia 2019 r. narusza bowiem przepisy postępowania, to jest art. 148 i art. 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej: "kpa") w zw. z art. 7, 77 § 1 kpa oraz art. 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazuje, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w której ją wydano, dotknięte było kwalifikowaną wadą określoną w art. 145 § 1 kpa albo też zachodzi przesłanka z art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 kpa. Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na wniosek strony, a jego podstawę co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy stanowi stosownie do art. 149 § 2 kpa postanowienie o wznowieniu postępowania. Postanowienie to rozpoczyna postępowanie, w którym właściwy organ rozpatruje ponownie sprawę zakończoną decyzją ostateczną badając, czy przyczyny wznowienia, określone w art. 145 § 1, art. 145a, art. 145b kpa, nie wpłynęły na treść decyzji. Wszelkie czynności i rozważania merytoryczne na etapie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania są niedopuszczalne. Podanie o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, które powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 kpa, a więc wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie jego wznowienia. Na tym etapie organ bada m.in. czy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 kpa. Jak stanowi przepis art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postepowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postepowania. Termin do złożenia podania o wznowienie postepowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia w którym strona dowiedziała się o decyzji – art. 148 § 2 kpa. Wydanie postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania następuje, gdy wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu, określonego w art. 148 § 1 i § 2 kpa. Oznacza to, że organ mógł wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, jeżeli uznałby, iż wniosek złożony został przez podmiot nie będący stroną, ewentualnie, że wniosek nie jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia. Wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania byłoby możliwe również w razie stwierdzenia, że wniosek nie został złożony z zachowaniem terminów wynikających z kpa. W związku z tym, że niniejsze postępowanie służyć miało zbadaniu w pierwszej kolejności, czy skarżący zachował ustawowy termin do złożenia podania o wznowienia postępowania, to należało ten termin sprecyzować. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy istotne znaczenie dla określenia chwili początkowej biegu jednomiesięcznego terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania miało ustalenie dnia, w którym strona dowiedziała się faktycznie o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, czego organ nie uczynił. W niniejszej sprawie skarżący we wniosku o wznowienie postępowania powołał się na podstawy wznowieniowe z art. 145 § 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 6 kpa, czyli na przesłanki ustawowe - pismo skarżącego z prezentatą z dnia 29 marca 2019 r. (k. 182 akt administracyjnych). Organ zobowiązany był więc do ustalenia, czy wniosek o wznowienia postępowania złożony został w terminie wskazanym w art. 148 § 1 kpa. W przypadku ustalenia, że wniosek złożony został w terminie, organ zobowiązany był do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania. Dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania organ mógł przeprowadzić postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, organ może badać, czy powołane przez stronę we wniosku przyczyny wznowienia rzeczywiście istnieją oraz czy mają wpływ na treść decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania. We wstępnej fazie postępowania, to jest w fazie zakończonej wydaniem postanowienia o wznowieniu lub o odmowie wznowienia postępowania nie jest dopuszczalna ocena podanych przez stronę przyczyn wznowienia. W niniejszej sprawie Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy postanowienie własne o odmowie wznowienia postępowania uznając, że nie istnieją podstawy do wznowienia postępowania. Innymi słowy organ dokonał oceny przyczyn wznowienia we wstępnej fazie postępowania, w której mógł badać jedynie, czy wniosek jest oparty o ustawowe przesłanki wznowienia oraz czy został wniesiony przez stronę w terminie wynikającym z przepisów kpa. Oznacza to, że organ naruszył przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Analiza, czy powołane przez stronę przyczyny uzasadniające wznowienie postępowania rzeczywiście istnieją może bowiem być dokonana dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu i przeprowadzeniu postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Jeśli chodzi zaś o postanowienie organu z dnia [...] kwietnia 2019 r., Sąd stwierdza, że również przy wydawaniu tego postanowienia doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Wprawdzie organ w postanowieniu tym nie wyszedł poza wstępną fazę badania dopuszczalności wznowienia postępowania uznając, że wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony z uchybieniem ustawowego terminu, jednak z uzasadnienia postanowienia nie wynika w jaki sposób organ ustalił, że doszło do uchybienia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, nie ustalając uprzednio kiedy strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawy do wznowienia postępowania. Z wniosku o wznowienie postępowania powyższe nie wynika, nie sposób zatem zweryfikować prawidłowości ustaleń organu w tym zakresie (t.j. od jakiej daty liczony był upływ miesięcznego terminu z art. 148 § 1 kpa). W tej sytuacji obowiązkiem organu było wezwanie skarżącego do podania, kiedy dowiedział się o podstawach do wznowienia postępowania administracyjnego ewentualnie także do wskazania o jakie konkretnie dowody, czy przestępstwo chodzi, kiedy powziął informację o ich sfałszowaniu i czy dysponuje dokumentami potwierdzającymi te twierdzenia. Podsumowując Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jak i postanowienie je poprzedzające naruszają przepisy postępowania, to jest art. 149 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania i zbada, czy wniosek o wznowienie postępowania wniesiony został w terminie. W przypadku ustalenia, że wniosek złożony został w terminie, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa organ wyda postanowienie o wznowieniu postępowania, a następnie dokona badania wystąpienia wskazanych przesłanek wznowienia. W przypadku ustalenia, że wniosek został złożony z uchybieniem ustawowego terminu organ wyda postanowienie o odmowie wznowienia, uzasadniając je zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa. Ponadto należy zauważyć, że zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, zaś zgodnie z art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oczywistym jest, że organ stanowisko w kwestii niedochowania przez stronę terminu winien oprzeć na kompletnym materiale dowodowym dotyczącym tej okoliczności, zaś działania zmierzające do jego uzupełnienia winien podejmować także z urzędu. W myśl art. 126 kpa poczynione ustalenia oraz ich ocenę prawną organ winien zaprezentować w uzasadnieniu postanowienia odpowiadającemu wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa, którym to wymogom uzasadnienie zaskarżonego postanowienia (lakoniczne bez mała jednozdaniowe) z przyczyn opisanych powyżej nie sprostało. Tym samym należało uznać, że organ naruszył również art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 w zw. z art. 126 kpa. Na marginesie wskazać należy, że pismo organu z dnia 4.04.2019 r. (k. 183 akt administracyjnych), z którego wynika, że nie jest możliwe, aby postępowanie zakończone decyzją ostateczną zostało wznowione na podstawie podanych trzech przesłanek wznowienia, a wskazać należy jedną z przesłanek wznowienia postępowania nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa. W przypadku wskazania przez stronę, tak jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie, trzech przesłanek wznowieniowych, organ winien ustalić czy strona występując z podaniem o wznowienie postępowania dotrzymała miesięcznego terminu z art. 148 § 1 kpa dla każdej z w/w podstaw do wznowienia postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 tej ustawy. Na zasądzoną kwotę 200 zł składa się wpis uiszczony przez skarżącego.