VIII SA/Wa 418/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędzia WSA Sławomir Fularski, Protokolant Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2010 r. sprawy ze skargi M. sp. z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. – wspólnika spółki cywilnej P. z siedziba w S. na pismo Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" oddala skargę. W dniu [...] maja 2009 r. do M. Oddziału Regionalnego w Warszawie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) wpłynął złożony na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) wniosek podmiotu o nazwie "P. A." spółka cywilna o przyznanie pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw". Z wniosku wynika, że wspólnikami wnioskującej spółki cywilnej są: "A. E. M." spółka z o.o. z siedzibą w B., "A. E. P." spółka z o.o. z siedzibą w B. i R. M.. Pismem z dnia [...] lipca 2009 r. Dyrektor M. Oddziału Regionalnego w W. ARMIR, powołując się na § 16 ust. 1 rozporządzenia z dnia 17 lipca 2008 r. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2008 r., Nr 139, poz. 883 ze zm.), zwane dalej rozporządzeniem przekazał powyższy wniosek według właściwości do rozpoznania W. Oddziałowi Regionalnemu w P. ARMiR (data wpływu – [...] lipca 2009 r.) Pismem z dnia [...] lutego 2010 r. W. Oddział Regionalny w Poznaniu ARMiR (zwany w dalszej części uzasadnienia także "Agencją") odmówił przyznania ww. spółce cywilnej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazano, że powyższe nastąpiło z powodu zaistnienia okoliczności określonych w § 18 ust. 1 wskazanego rozporządzenia z dnia 17 lipca 2008 r. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Agencja wskazała, że z § 15 ust. 1 ww. rozporządzenia wynika, iż w jednym roku można złożyć jeden wniosek o przyznanie pomocy. Ze złożonego wniosku wynika zaś, że wspólnik spółki cywilnej "P. A." – R. M. występuje również jako wspólnik innych spółek cywilnych, które złożyły w 2009 r. wnioski w ramach działania 312 "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw". W piśmie tym powołano się także na treść § 16 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym wniosek o przyznanie pomocy składa się osobiście albo przez upoważnioną osobę, bezpośrednio w oddziale regionalnym Agencji właściwym ze względu na miejsce realizacji operacji. Agencja podniosła, iż z posiadanej dokumentacji wynika, że część operacji objętej wnioskiem, tj. przebudowa budynku, zagospodarowanie terenu, zakup wyposażenia będzie realizowana zgodnie z informacjami zawartymi w pkt III. A "Informacja o powierzchni działek związanych z operacją" w województwie W., miejscowość S. D.– działki nr [...] i [...]. Adres ten został wskazany również w Ekonomicznym Planie Operacji Sekcja C pkt 4 jako miejsce realizacji inwestycji. W związku z tym, oddziałem właściwym do złożenia wniosku był W. Oddział Regionalny ARiMR. Fakt przesłania wniosku w ostatnim dniu naboru, tj. [...]-05-2009r. do M. Oddziału Regionalnego ARiMR skutkował zarazem brakiem wpływu wniosku w wyznaczonym terminie do właściwego miejscowo oddziału. W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa (pismo z dnia [...] lutego 2010 r.) wskazano na naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W uzasadnieniu wezwania podniesiono, że jedyną podstawą prawną do odmowy przyznania pomocy przed wezwaniem do usunięcia nieprawidłowości lub braków we wniosku stanowi § 18 ust. 1 rozporządzenia. W niniejszej sprawie, w żaden sposób nie naruszono dyspozycji ww. przepisu, dlatego też Agencja odmówiła przyznania pomocy bez podstawy prawnej. Nadto, wzywający do usunięcia naruszenia prawa podniósł, iż to spółka cywilna jako przedsiębiorstwo, a nie jej wspólnik, jest podmiotem wnioskującym o pomoc i beneficjentem tej pomocy. Dodał również, że nie można twierdzić, iż został naruszony § 15 ust. 1 rozporządzenia z uwagi na wyłączenie wynikające z ust. 2 § 15 rozporządzenia. W konkluzji wskazał, że nie jest zabronione, a wręcz dozwolone, składanie wniosków przez osobę prawną i wspólników spółki cywilnej. Osoba prawna składa wniosek we własnym imieniu, natomiast wspólnicy spółek cywilnych składają wniosek w imieniu przedsiębiorstwa prowadzonego wspólnie w ramach spółki cywilnej. Z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynika, iż organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (złożono ją do Sądu dopiero przy piśmie organu z dnia [...] września 2010 r.). Na rozstrzygnięcie z [...] lutego 2010 r. została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez wspólnika spółki cywilnej "P. A." z siedzibą w B., tj. przez "A. E. M." spółka z o.o. z siedzibą w B.. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego aktu w całości oraz o stwierdzenie uprawnienia do ubiegania się przez wspólników spółki cywilnej o przyznanie wnioskowanej pomocy finansowej. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca powtórzyła argumentację prezentowaną w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Wskazała także, że jedyną podstawą do odmowy przyznania pomocy przed wezwaniem do usunięcia nieprawidłowości lub braków we wniosku stanowi § 18 ust. 1 rozporządzenia, nie stanowi zaś samoistnej takiej podstawy § 18 ust. 6 rozporządzenia, gdyż uregulowanie to dotyczy odstąpienia od wezwań, jeśli zachodzą przesłanki z § 18 ust. 1 rozporządzenia. Nie naruszono zaś § 18 ust. 1 rozporządzenia, dlatego odmowa nastąpiła bez podstawy prawnej. Skarżący podkreślił, że beneficjentem pomocy może być spółka cywilna. Zdaniem skarżącego nie można twierdzić, że został naruszony § 15 ust. 1 rozporządzenia ze względu na wyłączenie wynikające z § 15 ust. 2 rozporządzenia. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Sąd zauważa, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, Sąd uznał, że rozstrzygnięcie to jest prawidłowe - wydane w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny i prawidłowo zastosowane przepisy prawa. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że kwestie przyznawania pomocy finansowej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 w zakresie działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" mają swoje źródło w stosownych regulacjach podjętych przez Unię Europejską, natomiast w zakresie przepisów krajowych kwestie te określa ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) zwana "ustawą o wspieraniu" oraz wydane na jej podstawie przywoływane już wyżej, rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2008 r. Nr 139, poz. 883 ze zm.), zwane "rozporządzenie z dnia 17 lipca 2008 r.". W rozstrzyganej sprawie przedmiotem skargi jest akt z zakresu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Przedmiotowy akt dotyczy odmowy przyznania pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw", o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 18 ustawy o wspieraniu, zgodnie z którym program (Program Rozwoju Obszarów Wiejskich) jest realizowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i obejmuje, między innymi tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw. Należy wskazać, że zaskarżony akt wymaga uzasadnienia zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy o wspieraniu, w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy, podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę w formie pisemnej o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy. W myśl art. 22 ust. 2 powołanej ustawy, do postępowań w sprawach przyznania pomocy na podstawie umowy (czyli m.in. na mocy art. 5 ust. 1 pkt 18 ustawy o wspieraniu - postępowań w ramach programu tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw) prowadzonych przez podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników, organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, a także skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast ustęp 3 art. 22 ustawy o wspieraniu określa sposób załatwienia sprawy. Mianowicie, w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania prawa pomocy, podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej o odmowie jej przyznania. Na negatywne rozstrzygnięcie zgodnie z art. 22 ust. 4 wnioskodawcy przysługuje prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że Agencja odmówiła przyznania pomocy powołując się m.in. na zaistnienie okoliczności o których mowa w § 18 ust. 1 rozporządzenia z dnia 17 lipca 2008 r., zgodnie z którym, w przypadku gdy wniosek o przyznanie pomocy nie został złożony w terminie, pomocy nie przyznaje się. Wskazała także na uregulowania zawarte w § 16 ust. 1 rozporządzenia z dnia 17 lipca 2008 r., który stanowi, iż wniosek o przyznanie pomocy składa się osobiście albo przez upoważnioną osobę, bezpośrednio w oddziale regionalnym Agencji właściwym ze względu na miejsce realizacji operacji (podkreślenie Sądu). W niniejszej sprawie, prawidłowo Agencja ustaliła, iż część operacji objętej wnioskiem z dnia [...] maja 2010 r., tj. przebudowa budynku, zagospodarowanie terenu, zakup wyposażenia będzie realizowana w woj. W., miejscowość S. D. - działki nr [...] i [...] (co znajduje potwierdzenie z informacjami zawartymi w pkt III. A, Informacja o powierzchni działek związanych z operacją"). Adres ten – jak podaje Agencja – został również wskazany w Ekonomicznym Planie Operacji Sekcja C pkt 4 jako miejsce realizacji inwestycji. Nastąpiła też zmiana umowy spółki cywilnej, w związku z czym § 5 umowy otrzymał brzmienie, iż głównym miejscem działalności spółki jest miejscowość S. D.. Inne miejsce działalności spółki to: S., R. K., P., K. oraz teren całego kraju. Jak wynika z art. 2 zmiana umowy spółki weszła w życie z dniem 9 maja 2009 r. - zmiana umowy spółki k. 88 akt administracyjnych. W związku z powyższym, oddziałem właściwym do złożenia wniosku był W. Oddział Regionalny ARiMR (podkreślenie Sądu). A zatem przesłanie przedmiotowego wniosku w ostatnim dniu naboru, tj. [...] maja 2009 r. do M. Oddziału Regionalnego ARiMR skutkowało brakiem wpływu wniosku w wyznaczonym terminie do właściwego miejscowo oddziału. Taka sytuacja miała miejsce w odniesieniu do wniosku skarżącej. Stwierdzenie tej okoliczności podczas wstępnej weryfikacji wniosku wyklucza prawo do innego potraktowania wniosku niż odmowa udzielenia pomocy, ponieważ w kwestii przyznania pomocy nie może być dowolności i uznaniowości. Podnieść także należy, iż jak stwierdzono już wyżej rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju z dnia 17 lipca 2008 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania ,,Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw’’ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz .U. nr 139, poz. 883 ze zm.) określa szczegółowe warunki i tryb przyznawania oraz wypłaty pomocy w ramach tego działania. I tak, o pomoc w ramach tego działania mogą ubiegać się różne podmioty – między innymi, zgodnie z § 7 wspólnicy spółki cywilnej jeżeli: 1) warunki, o których mowa w zaleceniu nr 2003/361/WE, są spełnione w odniesieniu do działalności wykonywanej w ramach spółki cywilnej; 2) każdy ze wspólników wykonuje we własnym imieniu działalność gospodarczą jako mikroprzedsiębiorca; 3) każdy ze wspólników spełnia warunki określone w § 4 pkt 1 lit.b-g i pkt 2 – w przypadku gdy wspólnik jest osobą fizyczną; 4) każdy ze wspólników spełnia warunki wymienione w § 4 pkt 1 lit. e i pkt 2 oraz § 6 pkt 4, a jego siedziba lub oddział znajduje się w miejscowości, o której mowa w § 6 pkt 3 – w przypadku gdy wspólnik jest osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej; 5) siedziba lub oddział każdego ze wspólników w ramach prowadzonej spółki cywilnej oraz w przypadku operacji związanych z budową, przebudową, remontem połączonym z modernizacją, wyposażeniem lub zagospodarowaniem nieruchomości objętej operacją – miejsce położenia nieruchomości znajdują się w miejscowości, o której mowa w § 5. Zgodnie z § 15 ust.1 w jednym roku można złożyć jeden wniosek o przyznanie pomocy. W sytuacji gdy wnioskodawca złożył w jednym okresie składnia wniosków więcej niż jeden wniosek, Agencja nie przyznaje pomocy. Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że wnioskodawcą nie może być spółka cywilna jako podmiot uczestniczący w ramach procedury przyznawania pomocy w ramach działania – tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw. Kwestia statusu spółki cywilnej w ramach postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministarcyjnego była przedmiotem wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 28. 10. 2008, syg. akt GPS 5/08- ONSAiWSA 2009/1/3). W wyżej wskazanym wyroku Sąd wskazał, że : ,,Spółka cywilna do żadnej z grup podmiotów wymienionych w art. 25 p.p.s.a. nie należy. W tym stanie rzeczy spółki cywilne nie mają zdolności sądowej w postępowaniu sądowoadministarcyjnym. Ponieważ przedsiębiorcami, zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej są wspólnicy spółki cywilnej, to oni jako przedsiębiorcy związani umową spółki cywilnej, mogą występować jako strona postępowania administracyjnego, a następnie jako strona postępowania sądowego’’. Z powyższego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, które Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela wynika, że wniosek wspólników spółki cywilnej należy traktować jako wniosek kilku mikroprzedsiębiorców, którzy będą realizować wskazaną we wniosku operację w ramach spółki cywilnej. Nie można zaakceptować stanowiska skarżącego, iż jest to wniosek "w imieniu przedsiębiorstwa prowadzonego w ramach spółki cywilnej’’. Z pojęciem "przedsiębiorstwa" złączone jest pojęcie przedsiębiorcy, którym w świetle zapisu art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 roku, nr 155, poz. 1095 ze zm. dalej jako ustawa o swobodzie działalności gospodarczej) jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Tak więc, każdy ze wspólników spółki cywilnej prowadzi własne przedsiębiorstwo i łączy ich tylko stosunek obligacyjny. Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z § 10 rozporządzenia pomoc jest przyznawana na operację i wspólnicy spółki cywilnej składają jeden wniosek pomocowy. Organ w sytuacji gdy ustalił, że R. M. jako wspólnik spółki cywilnej " P. A." - w okresie naboru w dniach od [...] do [...] maja 2009 roku, będąc wspólnikiem tej, jak również kilku innych spółek cywilnych, które złożyły wnioski pomocowe w 2009 r. w ramach przedmiotowego działania – pismem z dnia [...] lutego 2010 roku, odmówił przyznania pomocy co do wniosku złożonego przez wspólników spółki cywilnej – "P. A.’’ – R. M., "A. E. M." Sp. z o.o. i "A. E. P." Sp. z o.o. powołując się na przepisy § 15 ust.1 i § 18 ust.1 rozporządzenia. Zdaniem organu wnioskodawca złożył więcej niż jeden wniosek w danym okresie składania wniosków. W ocenie Sądu pogląd ten należy podzielić. Należy zauważyć, że prawodawca wprowadzając ograniczenie podmiotowe, iż jeden wnioskodawca może złożyć tylko jeden wniosek w ciągu roku, miał na celu aby jak najwięcej podmiotów mogło skorzystać z pomocy w ramach działania ,,Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw’’. Pomoc w świetle przepisu § 9 ust.1 pkt 4 rozporządzenia jest przyznawana wspólnikom spółki cywilnej, jeżeli są spełnione warunki określone w § 7, oraz jednemu ze wspólników, co do którego pozostali wspólnicy wyrazili zgodę na nadanie numeru identyfikacyjnego, został nadany numer identyfikacyjny. W przedmiotowej sprawie R. M., jako wspólnik innych spółek cywilnych, ubiegała się o przyznanie takiej pomocy w każdej z nich – okoliczność niesporna. Organ rozpoznając złożony wniosek winien bowiem również mieć na uwadze dyspozycję art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 roku, który wskazuje organom badanie wniosków pomocowych i odmawianie płatności na rzecz beneficjentów w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane w odniesieniu do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami sytemu wsparcia. Należy uznać za trafne stanowisko organu, że wnioski pomocowe złożone przez wspólników spółek cywilnych gdzie występuje ten sam wspólnik winny być na podstawie § 18 ust.1 w związku z § 15 ust.1 rozporządzenia załatwione odmownie jako złożone przez tego samego wnioskodawcę. W myśl bowiem § 18 ust. 1 rozporządzenia jeżeli wniosek o przyznanie pomocy nie został wypełniony we wszystkich wymaganych pozycjach lub nie dołączono do niego co najmniej jednego z dokumentów, których niedołączenie skutkuje nieprzyznaniem pomocy, lub wniosek nie został złożony w terminie, o którym mowa w § 14 ust. 2, lub w danym okresie składania wniosków jeden wnioskodawca złożył więcej niż jeden wniosek, Agencja nie przyznaje pomocy. Za takim stanowiskiem organu przemawia również analiza przepisu § 10 ust.1 rozporządzenia, który stanowi, że pomoc w ramach tego działania przyznawana jest na realizowaną operację. Tak więc, wniosek pomocowy mimo, że w przypadku wspólników spółki cywilnej realizowany przez nich wszystkich stanowi jedną całość. Wbrew zarzutom skargi zauważyć należy, iż wskazany w niej § 18 ust. 6 cyt. wyżej rozporządzenia nie był podstawą wydania zaskarżonego pisma. Za niezasadny należy uznać również zarzut, że nie został naruszony § 15 ust.1 rozporządzenia ze względu na wyłączenie wynikające z ust. 2 tego przepisu. O uprzednio złożonym wniosku w rozumieniu tego przepisu można bowiem byłoby mówić, gdyby uprzednio złożony wniosek został już rozpoznany. W niniejszej zaś sprawie skarżący wszystkie wnioski złożył równocześnie w tym samym naborze. Mając na uwadze całokształt powyższych okoliczności na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku. ----------------------- 8