VIII SA/Wa 419/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Referent-stażysta Dorota Jaworska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2012 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "organ odwoławczy" lub "Kolegium") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a."), po rozpoznaniu odwołania J. K. (dalej: skarżący") od decyzji Wójta Gminy K. (dalej: "organ I instancji" lub "Wójt") z dnia [...] stycznia 2012 r. znak: [...], przyznającej zasiłek okresowy w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od stycznia 2012 r. do kwietnia 2012 r. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. organ I instancji przyznał skarżącemu zasiłek okresowy w kwocie [...] zł miesięcznic na okres od stycznia 2012 r. do kwietnia 2012 r. Organ I instancji podniósł, iż w drodze wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżący nie uzyskuje żadnego dochodu, nadto jest osobą bezrobotną. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji powołując się na brzmienie art. 38 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.; dalej: "u.p.s.") podał sposób ustalenia zasiłku okresowego. We wniesionym odwołaniu skarżący zakwestionował wysokość przyznanego mu zasiłku okresowego. Podniósł, iż przyznano mu kwotę [...] zł zasiłku okresowego mimo nie posiadania żadnych dochodów. Rozpoznając sprawę ponownie, organ odwoławczy wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia [...] marca 2012 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Uzasadniając, przywołał treść art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4 oraz ust. 6 u.p.s. Wskazał, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo, z żoną pozostaje w nieformalnej separacji. Nadto jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, nie posiadającą żadnego źródła dochodu. Utrzymuje się jedynie ze świadczeń z pomocy społecznej. Leczony jest z powodu [...],[...]. W ocenie Kolegium powyższe dowodzi, iż skarżący spełnia ustawowe wymogi uprawniające go do przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. Jednocześnie organ odwoławczy podniósł, iż organ I instancji prawidłowo ustalił wysokość świadczenia, a z uwagi na wielkość posiadanych środków finansowych mógł przyznać zaskarżoną decyzją minimalną wysokość zasiłku okresowego. Odnosząc się do kwestii wysokości przyznanego zasiłku okresowego Kolegium powtórzyło, iż przyznana skarżącemu wysokość świadczenia jest adekwatna do możliwości finansowych organu I instancji. Wyjaśnił, iż z budżetu gminy na 2012 r. ośrodek otrzymał kwotę [...] zł, zaś z budżetu wojewody [...] zł z przeznaczeniem na zasiłki okresowe. Miesięcznie z tej formy pomocy korzysta około 30 osób i rodzin, natomiast średnia miesięczna kwota pomocy jaka może być wydatkowana na pomoc w formie zasiłków wynosi [...] zł, czyli około [...] zł na rodzinę. Konkludując wskazał, iż przyznanie skarżącemu zasiłku okresowego w wysokości [...] zł wynika z istniejących możliwości finansowych Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. i mieści się w granicach zakreślonych w ustawie, a jego kwota została ustalona według zasad i kryteriów opisanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i dodatkowo wyjaśnionych w piśmie z dnia [...] marca 2012 r. W skardze na decyzję z dnia [...] marca 2012 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący przedstawił swoją trudną sytuację życiową. Wskazał, iż jest osobą bezrobotną, nie posiadającą żadnego źródła dochodu. Podał, iż leczy się z powodu [...],[...] oraz schorzeń [...]. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2012 r. zaliczony został do [...] stopnia niepełnosprawności. Zdaniem skarżącego przyznana kwota zasiłku pozwala mu jedynie na opłacenie kosztów leczenia i opłacenie bieżących wydatków. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymując dotychczasowe stanowisko w przedmiotowej sprawie wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "p.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy - nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przy czym sąd administracyjny nie jest kolejną instancją administracyjną, orzekającą merytorycznie w zakresie przyznania w określonej wysokości zasiłku w indywidualnej sprawie. Ocena kontrolowanych decyzji w postępowaniu sądowym dokonywana jest wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd bada jedynie, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga nie może być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne zarówno z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Sąd administracyjny jest zaś władny uchylić zaskarżoną decyzję tylko wówczas, gdy narusza ona obowiązujące prawo. Podstawę prawną przyznawania pomocy społecznej stanowi ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Ustawa ta w art. 36 wymienia szereg świadczeń o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym, które mogą być przyznane osobom potrzebującym. Do świadczeń pieniężnych zalicza się m.in. zasiłek okresowy. Zgodnie z treścią art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s., zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Z kolei zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł miesięcznie. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż skarżący jest osobą bezrobotną (bez prawa do zasiłku), pozostającą bez żadnego źródła dochodu. Bezspornym zatem jest, że spełniał on kryteria podmiotowe dające podstawę do uwzględnienia wniosku i przyznania zasiłku okresowego. Skarżący spełnia również kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania omawianej formy pomocy. Jak wskazały organy, skarżący nie uzyskuje żadnego dochodu. Sąd odnosząc się zaś do kwoty przyznanego skarżącemu zasiłku okresowego wskazuje, iż szczegółowe zasady ustalenia wysokości tego zasiłku zostały określone w art. 38 ust. 2-5 u.p.s. Zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie (art. 38 ust. 2 pkt 1 u.p.s.). Jednocześnie w ust. 3 pkt 1 i ust. 4 omawianego przepisu ustawodawca zastrzegł, iż kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, a zarazem nie mniejsza niż 20 zł miesięcznie. Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (art. 38 ust. 5 u.p.s.). Uwzględniając powyższą regulację prawną oraz stan faktyczny sprawy uznać należało, iż skoro kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł, a dochód skarżącego 0 zł, to z analizy treści ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 art. 38 u.p.s. wynika, że wysokość zasiłku okresowego, jaki skarżący mógł otrzymać, mieściła się w przedziale między 238,50 zł, a 418 zł (tj. 50% x 418 zł). Skoro zatem organ I instancji przyznał skarżącemu zasiłek okresowy w wysokości [...] zł, to uczynił to zgodnie z wyżej omawianymi przepisami ustawy o pomocy społecznej. Przyznana kwota stanowi bowiem wymagane 50% różnicy pomiędzy dochodem skarżącego, a dotyczącym go kryterium dochodowym. Jakkolwiek wysokość zasiłku okresowego została określona na poziomie minimalnej ustawowej jego wysokości, jednak w okolicznościach niniejszej sprawy nie stanowi to naruszenia prawa. Przede wszystkim należy podnieść, iż decyzja w tym zakresie, a więc co do wysokości przyznanego zasiłku ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że Sąd nie będąc uprawnionym do badania merytorycznej zasadności (celowości) takiej decyzji bada jej zgodność z przepisami postępowania. Jak to bowiem wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale podjętej w składzie 7 sędziów w dniu 25 października 1984 r. w sprawie II AZW 8/83 (OSN 1985/5-6/63), ostateczna decyzja wydana przez organ administracyjny w granicach przysługującego mu z mocy konkretnego przepisu uznania, może być uchylona przez Sąd w razie stwierdzenia naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, które miały wpływ na wynik sprawy. Od uznania organu administracyjnego zależy więc wysokość zasiłku okresowego (w granicach określonych w ustawie o pomocy społecznej), co nie oznacza, że organ administracyjny może o tym decydować w sposób dowolny. Trzeba jednak pamiętać, iż organy pomocy społecznej, często dysponują ograniczonymi środkami finansowymi i z tego względu muszą w sposób racjonalny dzielić przyznane im środki finansowe na wszystkie rodziny i osoby wymagające pomocy. Z tego też między innymi względu przepisy cytowanej ustawy o pomocy społecznej dopuszczają możliwość przyznania zasiłku okresowego w minimalnej wysokości, a ma to miejsce wtedy, gdy wielkość posiadanych przez ośrodek pomocy społecznej środków finansowych nie pozwala na przyznanie go w większej wysokości i to nawet jeżeli przemawia za tym sytuacja danej osoby. Jedynie taka wykładnia przepisów ustawy o pomocy społecznej jest prawidłowa. Przy ustalaniu konkretnej wysokości zasiłku okresowego organ zobligowany jest, w ramach ustawowej wysokości określonej w ust. 2-4 art. 38 u.p.s., brać pod uwagę nie tylko potrzeby zainteresowanego, ale również możliwości pomocy społecznej, o czym stanowi art. 3 u.p.s. Przyznane świadczenie musi bowiem znaleźć pokrycie w środkach finansowych danego ośrodka, aby zostało zrealizowane (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2009 r., sygn. akt I OSK 336/08, niepubl.). W ocenie Sądu powyższe oznacza to, iż nie można zarzucić wydanym rozstrzygnięciom niezgodności z prawem, gdyż organ pomocy społecznej oceniając z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby skarżącego, z drugiej zaś strony własne możliwości finansowe i cele jakie stawia ustawa o pomocy społecznej uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącemu pomocy finansowej w większej wysokości. Dane na podstawie których przyznano świadczenie zostały należycie udokumentowane, nie budzą wątpliwości i nie były kwestionowane przez skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.