VIII SA/Wa 429/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Protokolant Katarzyna Filipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi S.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Na podstawie art. 3, art. 4, art. 5, art. 6, art. 7, art. 8, art. 14, art. 17, art. 39, art. 101, art. 106, art. 109 i art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64 poz. 593) oraz na podstawie art. 104 k.p.a. Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] lipca 2008 roku, znak: [...] odmówił przyznania S. W., dalej skarżącemu, zasiłku celowego na dofinansowanie części potrzeb zgłoszonych do protokołu z dnia 3 czerwca 2008r., tj. opłat za energię elektryczną, wodę i czynsz, drobne naprawy domowe, naprawy obuwia i krawieckie, dojazdy autobusem, zakup pościeli, zakup przyborów biurowych, prasy, książki, biletu do kina, opłaty za radio i telewizję, poczty, fryzjera, zakupu leków, zniczy, kwiatów oraz innych wydatków. Organ wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżący mieszka wspólnie z żoną. Osoby te prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Opłaty za czynsz, energię i wodę są systematycznie regulowane przez żonę skarżącego. Ponadto skarżący korzysta z dodatku mieszkaniowego w kwocie [...] zł, który stanowi dodatkową pomoc w regulowaniu bieżących opłat mieszkaniowych. Zgłoszona potrzeba drobnych napraw domowych została zabezpieczona w kwocie [...] zł, potrzeba napraw obuwia i krawieckich w kwocie [...] zł, potrzeba zakupu pościeli w kwocie [...] zł na podstawie decyzji z dnia [...] maja 2008 r. Z kolei potrzeba zakupu biletu autobusowego nie należy do najpilniejszych potrzeb bytowych. Pracownik socjalny zaproponował wydanie biletu komunikacji miejskiej uprawniającego do bezpłatnych przejazdów celem aktywnego poszukiwania pracy, na co skarżący nie wyraził zgody. Odnosząc się do wniosku o przyznanie pomocy na usługi fryzjerskie, zostały one uwzględnione w kwocie przyznanego zasiłku celowego na dofinansowanie środków czystości. Potrzeba zakupu leków nie znajduje potwierdzenia, gdyż skarżący nie przedstawił nie zrealizowanych recept, które należałoby wykupić. Pozostałe potrzeby i inne nieokreślone wydatki nie są niezbędne i uzasadniające przyznania wsparcia finansowego z pomocy społecznej. Zgodnie z artykułem 39 ustawy zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Do takich zaliczono żywność, leki, środki czystości. Natomiast wymieniona pula innych wydatków nie mieści się w katalogu niezbędnych potrzeb i nie stanowi najważniejszych potrzeb bytowych. Ustawa o pomocy społecznej przewiduje udzielenie osobom wsparcia, jednak nie przewiduje zaspokajania wszelkich zgłoszonych oczekiwań. Zdaniem organu, wniosek wykracza poza ramy tzw. wsparcia i ma na celu całkowite i bezpośrednie zaspokojenie potrzeb. Świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej. Ponadto organ podniósł, że skarżący systematycznie otrzymuje pomoc zgodnie ze swoimi wnioskami, przy uwzględnianiu możliwości finansowych tutejszego ośrodka w formie zasiłków celowych, a także objęty jest pomocą w formie zasiłku okresowego oraz pomocą w formie zasiłku celowego na zakup gorącego posiłku. Organ również dokładnie omówił budżet jakim dysponuje w roku 2008 w kontekście osób i rodzin uprawnionych do korzystania z pomocy. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie twierdząc, że została ona wydana z naruszeniem art. 67 Konstytucji RP. Decyzją z dnia [...] lipca 2008 roku, znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R., trafnym było odmówienie przez organ I instancji przyznania pomocy w zakresie dofinansowania opłat bieżących za energię elektryczną, wodę i czynsz oraz drobnych napraw domowych, naprawy obuwia i krawieckich, dojazdy autobusem, zakup pościeli, zakup przyborów biurowych, prasy, książki, biletu do kina, opłaty za radio i telewizję, poczty, fryzjera, zakupu leków, zniczy, kwiatów oraz innych wydatków. W ocenie organu odwoławczego, z treści przepisu art. 39 ustawy wynika, że pomoc w formie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Oznacza, to że organ pomocy społecznej samodzielnie decyduje o rodzaju i zakresie takiej pomocy. Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Wyznacznikami przyznania lub odmowy przyznania zasiłku celowego są sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany oraz możliwości finansowe organu pomocy społecznej i potrzeby innych osób. Organ odwoławczy wyjaśnił również, iż odmowa pomocy w przedmiotowej sprawie nie spowodowała, że wnioskodawca został pozbawiony pomocy w zupełności, bowiem decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. organ I instancji przyznał wnioskodawcy zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu żywności, środków czystości, bielizny i odzieży oraz w łącznej kwocie [...] zł, a nadto decyzją z tej samej daty przyznał wnioskodawcy zasiłek okresowy w kwocie [...] zł na okres dwóch miesięcy. Odnosząc się zaś do zawartego zarzutu naruszenia art. 67 Konstytucji RP w ocenie organu jest on bezzasadny. Powołany przepis stanowi, że obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy tylko ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Konsekwencją takiego rozstrzygnięcia było wniesienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi, w której skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja nie rekompensuje mu krzywdy powstałej w wyniku nie przyznania mu odpowiedniej pomocy, co jest niezgodne z art. 67 Konstytucji RP. Wniósł również, aby Sąd w trybie art. 191 Konstytucji zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem, czy przyznawana pomoc w miesiącu lipcu stanowi zabezpieczenie społeczne. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje; Skarga S. W., analizowana stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej decyzji administracyjnych, podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i prawną jego ocenę w świetle mających zastosowanie przepisów. Zgodnie z dyspozycją art. 39 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu, co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Natomiast art. 2 ust.1 i art. 3 ust.1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że jest to instytucja mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, ale również do możliwości finansowych organu udzielającego pomocy. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywanej przez sąd ogranicza się do zbadania zgodności z prawem decyzji uznaniowej, ale nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową, organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 k.p.a., jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych. Organy orzekające w omawianej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Należy w tym miejscu podkreślić, iż skarżący otrzymuje wsparcie w formie zasiłku celowego, czy okresowego, co oznacza, iż nie pozostał on bez wsparcia finansowego udzielonego ze strony organu do tego uprawnionego. Sąd podziela stanowisko organu, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, która bez wątpienia jest uwarunkowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Jak wskazuje organ w uzasadnieniu, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w R. nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób pozostających w trudnej sytuacji materialnej. Ośrodek zabezpiecza wyłącznie potrzeby podstawowe, w tym również potrzeby podstawowe skarżącego. Sąd uznał, że stanowisko organu odmawiające przyznania wnioskowanych świadczeń jest zasadne i nie narusza prawa w sytuacji, gdy bezspornym jest, że opłaty za czynsz, energię i wodę są systematycznie regulowane przez żonę skarżącego, a skarżący korzysta z dodatku mieszkaniowego w kwocie [...] zł, który stanowi dodatkową pomoc w regulowaniu bieżących opłat mieszkaniowych, a wskazane inne wydatki i pozostałe potrzeby nie mieszczą się w kategorii niezbędnych potrzeb. Odnosząc się zaś do oceny odmowy uwzględniania dofinansowania na pozostałe potrzeb wnioskodawcy, a mianowicie zakup leków, bielizny oraz usług fryzjerskich, stwierdzić należy, iż decyzja organu w tym zakresie również znajduje oparcie w przepisach obowiązującego prawa. Część wskazanych potrzeb została bowiem zaspokojona (zakup bielizny, odzieży, środki czystości), natomiast konieczność zakupu leków nie została potwierdzona, bowiem wnioskodawca nie przedstawił recept, ewentualnie zaświadczeń lekarskich potwierdzających konieczność ich zakupu. Inne potrzeby nie są niezbędne w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Należy też podkreślić, iż skarżący, żądając zasiłku celowego na dojazd autobusem, odmówił przyjęcia formy tej pomocy na wydanie biletu komunikacji miejskiej uprawniającego do bezpłatnych przejazdów celem aktywnego poszukiwania pracy, stwierdzając, iż nie oczekuje pomocy na ten cel (akta administracyjne – wywiad środowiskowy z dnia [...] czerwca 2008 r.). Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Odnosząc się zaś do zawartego w skardze zarzutu naruszenia art. 67 Konstytucji RP wskazać trzeba, że jest on bezzasadny. Powołany przepis stanowi, że obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa. Obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Podkreślić należy, że podniesiony zarzut naruszenia art. 67 Konstytucji RP nie został przez skarżącego w żaden sposób sprecyzowany, ani poparty jakimikolwiek argumentami. Sąd nie znalazł również powodów do skorzystania z instytucji określonej w art. 193 Konstytucji RP i przedstawienia pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Sąd przedstawia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne tylko i wyłącznie wówczas, gdy dochodzi do przekonania o niekonstytucyjności danego przepisu. Podkreślić przy tym należy, że wniosek strony postępowania sądowego o zwrócenie się przez sąd z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego nie jest dla niego wiążący. Decyzja o przedstawieniu pytania prawnego, należy bowiem do wyłącznej właściwości sądu, który nie jest związany w tym zakresie wnioskami stron postępowania. Wyrażone we wniosku strony wątpliwości co do zgodności przepisu z Konstytucją nie mogą być uznane za wątpliwości sądu. Mając powyższe na uwadze, Sąd stosownie do art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.