VIII SA/Wa 43/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Mazur, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Krzysztof Koziara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego przeniesienia własności działki oddala skargę. Syg.akt VIII Sa/Wa 43/09 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] listopada 2008 roku, znak- [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (DZ.U z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej jako k.p.a, po rozpoznaniu odwołań M. P. i M. S. od decyzji Starosty R. z dnia [...] października 2007 roku, znak [...], odmawiającej nieodpłatnego przeniesienia na rzecz M. S. i M. P. własności działki położonej we wsi M., gmina P., oznaczonej nr [...], o pow. [...] ha- utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] października 2007 roku Starosta R. odmówił nieodpłatnego przeniesienia na rzecz M. S. i M. P. własności działki, oznaczonej w ewidencji gruntu nr [...] o powierzchni [...] ha. W uzasadnieniu organ podnosił, że żadna ze stron nie udowodniła faktu władania przedmiotową działką w zakresie odpowiadającym uprawnieniom dożywotniczki S. S., która zmarła w [...] roku. Z roszczeniem o nieodpłatne przeniesienie własności działki wystąpili syn M. S. oraz córka M. P. W ocenie organu nie można było jednoznacznie ustalić kto w okresie od [...] do [...] roku faktycznie użytkował przedmiotową działkę, tj. do czasu przeniesienia własności działki na rzecz H. N. Od [...] roku przedmiotowa działka nie jest w ogóle użytkowana. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że działka ta nie była w sposób ciągły użytkowana przez żadną ze stron. Odwołanie od decyzji wnieśli – zarówno M. P., jak i M. S. M. S. zarzucał błędne ustalenia faktyczne, iż nie użytkował przedmiotowej działki. W jego ocenie z zeznań świadków fakt ten wynikał jednoznacznie. Podnosił, iż po śmierci S. S. to on właśnie był użytkownikiem działki. Argumentował, że zeznania świadków zgłoszonych przez M. P. jednoznacznie nie wskazują, że to ona uprawiała przedmiotową działkę. M. P. zaś w swoim odwołaniu podnosiła, że jej brat nigdy nie użytkował przedmiotowej działki, a zeznania niektórych świadków są nieprawdziwe. Organ odwoławczy ustalił, że Naczelnik gminy P. decyzją z dnia [...] lipca 1977 roku, nr [...] orzekł o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego, bez budynków, położonego we wsi M., gmina P. o powierzchni [...] ha, stanowiącego własność S. S. W punkcie 4 decyzji stwierdzono, że S. S. przysługuje prawo do bezpłatnego, dożywotniego użytkowania działki, która zostanie wydzielona po wykonaniu decyzji. S. S. zmarła [...] stycznia 1986 roku. Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 1995 roku H. N. wystąpił do Kierownika Urzędu Rejonowego o nieodpłatne przeniesienie na jego rzecz działki przyznanej S. S. do dożywotniego użytkowania. Decyzją z dnia [...] stycznia 1996 roku Kierownik Urzędu Rejonowego w R. orzekł o przeniesieniu nieodpłatnym na rzecz H. N. własności działki nr [...] o pow. [...] ha. Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 roku, znak [...] stwierdziło nieważność tej decyzji. Po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w R. wnioski o nieodpłatne przeniesienie własności działki nr [...] złożyli M. S. - w dniu [...] lutego 2005 roku oraz M. P. w dniu [...] października 2006 roku. Po kilkukrotnym uchyleniu decyzji przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...] października 2007 roku Starosta R. odmówił nieodpłatnego przeniesienia własności działki nr [...] na rzecz M. S. i M. P. Dokonując oceny prawnej organ podnosił, że materialnoprawną podstawę roszczeń M. S. i M. P. stanowił przepis art. 118 ust.1 i 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych (DZ.U z 1998 roku, nr 7, poz.25), dalej jako ustawa. W myśl art. 118 ust.1 ustawy - osobie, której przysługuje prawo użytkowania działki z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki. Z wnioskiem o przyznanie prawa własności działki określonej w ust.1 może także stosownie do art. 118 ust.2 ustawy wystąpić zstępny osoby uprawnionej, który po śmierci faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością. Jeżeli jednak uprawnionymi są oboje małżonkowie, wniosek taki może być złożony dopiero po śmierci obojga małżonków. W ocenie organu w niniejszej sprawie poza sporem pozostaje fakt, iż od 2001 roku działka przyznana S. S., oznaczona nr [...] o pow. [...] ha od 2001 roku nie jest użytkowana przez żadnego z wnioskodawców. Potwierdza to zarówno M. P. w oświadczeniach złożonych na rozprawach administracyjnych w dniach [...] października 2006 roku i [...] sierpnia 2007 roku, jak i M. S. w oświadczeniu złożonym do protokołu na rozprawie w dniu 23 października 2008 roku. Także za udowodnione organ uznał, że do 2001 roku żadne z wnioskodawców nie użytkowali przedmiotowej działki w sposób ciągły. Stanowiska wnioskodawców w zakresie użytkowania działki są niespójne, co do zakresu i okresu użytkowania. Z materiału dowodowego, w szczególności zeznań świadków wynika, że jakiś czas po śmierci S. S. działkę użytkował M. S., a w okresie od 1996 do 2001roku – M. P. i jej syn H. N. W związku z tym w ocenie organu odwoławczego żadna ze stron nie wykazała, że po śmierci S. S. faktycznie władała przedmiotową działką w sposób określony w art. 118 ustawy. Skargę na decyzję organu odwoławczego wniosła M. P. Skarga ma charakter opisowy i nie konkretyzuje oraz nie wskazuje przepisów prawa, które zostały naruszone. W swojej skardze M. P. podnosiła, że organ wydając przedmiotową decyzję uznał za wiarygodne tylko dowody zgłoszone przez M. S., a odmówił wiary zeznaniom świadków zgłoszonych przez nią. Zdaniem skarżącej świadkowie wskazani przez uczestnika zeznawali nieprawdę. Z tego powodu w jej ocenie zaskarżona decyzja jest wadliwa i winna być wyeliminowana z obrotu prawnego. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga M. P. nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DZ.U nr 153 , poz.1269) oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. (DZ.U nr 153, poz.1270, ze zmianami) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Jak stanowi przepis art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej przeprowadza ocenę zgodności decyzji z prawem. W szczególności istotne jest ustalenie, czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały w sposób dostateczny wyjaśnione uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżone decyzje są zgodne z prawem, a w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 1981 roku, S.A. 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7). Decyzja jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom postępowania administracyjnego, jak też uregulowaniom prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2002 roku, syg. akt II SA 2554/04, LEX nr 77 220). Regulacja zawarta w art.118 ust.2a ustawy, stawiająca zstępnemu ubiegającemu się o przyznanie prawa własności działki warunek faktycznego władania nieruchomością po śmierci rolnika w zakresie odpowiadającym jego uprawnieniom (czyli prawa użytkowania), oznacza wymaganie osobistego użytkowania nieruchomości przez zstępnego. Roszczenia przewidziane w art.118 ustawy nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Mają bowiem służyć zaspokojeniu interesów rolnika, nie zaś osób trzecich. W zasadzie przysługują rolnikowi, który przekazał gospodarstwo rolne Państwu. Nie przysługują wszystkim jego zstępnym, lecz jedynie ściśle określonym w ust. 2a art.118 ustawy, czyli tym, którzy po śmierci rolnika faktycznie władają działką w zakresie wynikającym z prawa użytkowania. Zgodnie z definicją prawa cywilnego użytkowanie polega na prawie używania rzeczy i pobierania pożytków (art.252 k.c; por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 9 lipca 1998 roku, SA/Bk 1482/97, ONSA 1999/2/62). W warunkach przedmiotowej sprawy podzielić należy stanowisko organu, iż żadne z wnioskujących o przyznanie prawa własności działki wymogów ustawy nie spełniło. Trafnie zauważył organ w zaskarżonej decyzji, iż w dacie składania wniosków (lata 2005 i 2006), przedmiotowa działka od kilku lat (od 2001 roku), nie była użytkowana przez żadnego z wnioskodawców. Ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie wynika, że były okresy po śmierci S. S. (1986), gdzie przedmiotowa działka była użytkowana przez kilkuletnie okresy przez wnioskodawców. Z tym, że w związku z narastającym konfliktem od 2001 roku przedmiotowa działka przestała być użytkowana. Należy również zgodzić się z organem, że wykładania przepisu art.118 ust.2a ustawy wymaga aby użytkowanie zstępnych miało charakter ciągły. Całkowita rezygnacja z użytkowania tej działki na kilka lat przed złożeniem wniosku powoduje utratę uprawnień wynikających z wyżej przywołanego przepisu. Należy zauważyć, że rezygnacja z użytkowania działki przez wnioskodawców miała charakter dobrowolny, ponieważ żadne z wnioskodawców nie korzystało z ochrony prawnej swojego prawa. Zarzuty skargi w ocenie Sądu nie są trafne. Organ ma obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz na jego podstawie ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 77 § 1 i art.80 k.p.a.). Wymaganiom tym sprostał organ rozpoznający niniejszą sprawę. Dokonana ocena materiału w niniejszej sprawie nie ma charakteru dowolnego. Organ wskazał dlaczego i w jakim zakresie uznał pewne dowody i dlaczego odmówił wiary pewnym dowodom. Zgromadzone dowody (w szczególności zeznania świadków) wskazują, że zmieniali się użytkownicy przedmiotowej działki od czasu śmierci osoby, która przekazała gospodarstwo na rzecz Państwa, a od 2001 roku, nikt z wnioskodawców nie użytkuje tej działki. Tak więc należy uznać, że poczynione ustalenia faktyczne znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Również należy uznać, że organ prawidłowo zastosował przepis art. 118 ust.2 ustawy. Zarzuty podnoszone w skardze w żaden sposób nie wskazują w czym M. P. upatruje uchybień organu. Sam fakt, że skarżąca prezentuje odmienną ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie, nie może skutkować uznaniem, iż dokonana przez Sąd ocena jest wadliwa. Z tych też względów biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.