VIII SA/Wa 434/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 26 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. spółka jawna H. S., D. K., B. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] w przedmiocie określenia należności celnych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W. sp. jawna H. S., D. K., B. S. (zwana dalej skarżącą) wystąpiła z wnioskiem, złożonym na urzędowym formularzu PPPr o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. w przedmiocie określenia należności celnych. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że kwota wszystkich należności celnych objęta decyzjami Naczelnika Urzędu Celnego w R., następnie utrzymanych w mocy przez Dyrektora Izby Celnej w W. wynosi 16.610.00 zł (cło) oraz 545.000 zł (VAT) samych należności głównych, nie licząc odsetek zwykłych i wyrównawczych, które powiększają kwotę do ponad 20.000.000 zł. W obliczu takiego ciężaru, biorąc pod uwagę majątek spółki i jej środki finansowe, spółka nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Wartość środków trwałych spółki według bilansu za ostatni rok to suma 306.337,52 zł, natomiast zysk za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniósł 2.382.073,81 zł. Ponadto spółka nadesłała szereg dokumentów dotyczących jej kondycji finansowej między innymi bilans sporządzony na dzień 30 czerwca 2008 r., z którego wynika, że spółka odnotowała stratę w wysokości 69.029,87 zł, bilans za rok 2007 i 2006 (zysk odpowiednio w wysokości 2.382.073,81 zł i 1.640.982,30 zł), rozliczenie dochodu każdego ze wspólników według udziałów za 2006 r. w wysokości 575.475,58 zł i za 2005 r. w wysokości 683.971,23 zł dla każdego ze wspólników, a także wyciągi z rachunków bankowych za okres od stycznia do sierpnia 2008 r., z których wynika, że na rachunek spółki w wymienionym okresie wpływały różne sumy od kilku do kilkudziesięciu tysięcy zł. Jednocześnie w okresie tym skarżąca spółka dokonywała przelewów na rachunek Izby Celnej w W. w lipcu – 185.000 zł, w maju – 61.000 zł i w marcu – 111.000 zł. Na dzień składania wniosku o przyznanie prawa pomocy na rachunku spółki pozostawała kwota 1.772 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej powoływanej jako ppsa, właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 ppsa prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a może zostać przyznane, gdy osoba prawna, bądź inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 ppsa). Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 ppsa obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Sąd może zwolnić osobę prawną lub inną jednostkę nieposiadającą osobowości z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 2 ppsa). Podkreślić w tym miejscu należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Stosownie z kolei do art. 199 ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Oznacza to, że co do zasady każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych, do których zalicza się opłaty i zwrot wydatków (art. 211 ppsa). Istotne jest również, że opłaty sądowe, czyli wpis i opłaty kancelaryjne, stanowią dochód budżetu państwa, w konsekwencji zwolnienie strony od obowiązku ich ponoszenia, oznacza zmniejszenie jego dochodów, które należy pokryć, uzyskując wpływ z innych źródeł. W praktyce niedoborem tym zostaną obciążeni pozostali podatnicy. Dlatego oceniając, czy w danej sytuacji zasadne jest zwolnienie strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, należy rozważyć realizację zasady prawa do sądu, ale również uwzględniać zasadę powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. W niniejszej sprawie strona wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Uzasadniając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych argumentowała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Przystępując do oceny zasadności złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, należy mieć na uwadze, że przyznanie bądź odmowa przyznania prawa pomocy winna zawsze wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: 1) kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania 2) aktualnej kondycji finansowej strony. Z przedstawionych przez skarżącą dokumentów źródłowych wynika, że prowadzi ona działalność gospodarczą w znacznych rozmiarach, a wspólnicy spółki uzyskiwali z tego tytułu w minionych latach bardzo wysokie dochody. Jakkolwiek z przedłożonego bilansu sporządzonego na dzień 30 czerwca 2008 r. wynika, że spółka odnotowała stratę w wysokości 69.000 zł i ciążą na niej wysokie zobowiązania celne, to nie znajduje się ona w takiej sytuacji finansowej, która uzasadniałaby zastosowanie instytucji prawa pomocy. Podkreślić należy, że jedyne koszty sądowe do jakich jest zobowiązana skarżąca na obecnym etapie postępowania sądowego to stały wpis od skargi w wysokości 200 zł ustalony na podstawie § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz.2193 ze zm.). Wysokość tej kwoty w zestawieniu z rozmiarami działalności skarżącej spółki, dochodami jej wspólników, wartością posiadanych środków trwałych, obrotami na rachunku bankowym, wreszcie kwotą wolnych środków na koncie w wysokości 1.772 zł powoduje, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem strona nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków (w tym wypadku 200 zł) na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dochodząc do powyższego wniosku sąd zaniechał badania sytuacji finansowej wspólników spółki, których odpowiedzialność za zobowiązania spółki ma charakter odpowiedzialności osobistej, nieograniczonej, solidarnej i subsydiarnej. Po przeanalizowaniu wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a także zgromadzonego materiału dowodowego i ustalonych okoliczności stwierdza się, że przesłanki określone w przepisie art. 246 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, będące warunkiem niezbędnym do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie są spełnione w przedmiotowej sprawie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cytowanej ustawy, należało postanowić jak w sentencji.