VIII SA/Wa 435/15

PostanowienieWSA w Warszawie2016-02-19

Skład orzekający: Monika Kramek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy strona skarżąca w sprawie z zakresu pomocy społecznej, która z mocy ustawy jest zwolniona z kosztów sądowych, może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, jeśli jej sytuacja materialna nie uzasadnia takiego wsparcia?
Ratio decidendi
Postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej pomocy społecznej podlega umorzeniu, ponieważ strona jest z mocy ustawy zwolniona z tych kosztów. Wniosek o ustanowienie adwokata w ramach prawa pomocy może zostać odmówiony, jeśli sytuacja materialna strony, mimo obciążeń, nie jest na tyle trudna, aby uzasadniać przyznanie profesjonalnego pełnomocnika, zwłaszcza gdy strona jest już zwolniona z opłat sądowych.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie dotyczącej odmowy odstąpienia od żądania zwrotu należności za pobyt w domu pomocy społecznej. Wcześniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy został odmówiony. Skarżący podniósł trudną sytuację materialną, wskazując na separację z żoną, stałe wydatki oraz obowiązek alimentacyjny. Sąd umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, uznając je za zbędne z uwagi na ustawowe zwolnienie strony w sprawach z zakresu pomocy społecznej. Jednocześnie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, uznając, że sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia takiego wsparcia.
Rozstrzygnięcie
1. Umorzono postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odstąpienia od żądania zwrotu należności za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2015 r. odmówiono skarżącemu w przedmiotowej sprawie przyznania prawa pomocy wobec uznania, że nie znajduje się on w sytuacji uzasadniającej zastosowanie tej instytucji. W dniu [...] lutego 2015 r. wpłynął kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu skarżący ponownie podał, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną, przy czym według oświadczenia między małżonkami orzeczona została separacja. Poza tym wyjaśnił, że ponosi stałe wydatki w wysokości [...] (opłaty za mieszkanie, wyżywienie, media, leki), a dodatkowo tytułem alimentów dla żony kwotę [...] zł, którą wspólnie ustalili. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl natomiast art. 249a powołanej ustawy, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem złożonej skargi jest decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wydane w sprawie z zakresu pomocy społecznej. Wnioskodawca zwolniony jest zatem z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Zwolnienie to wynika z przepisu art. 239 § 1 pkt 1 lit. a powołanej ustawy, zgodnie z którym, strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Rozpoznawanie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych stało się więc zbędne i postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu, stosownie do treści art. 249a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dokonując natomiast oceny sytuacji majątkowej pod kątem spełnienia przesłanek w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika uznano, że nie uzasadnia ona uwzględnienia wniosku. Ze złożonych wyjaśnień wynika, że skarżący posiada stałe źródło dochodu z tytułu wynagrodzenia – [...] zł netto, a we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną, która również posiada stały dochód. Oznacza to, że nawet przy obciążeniu obowiązkiem alimentacyjnym, czego zresztą skarżący nie wykazał, nie znajduje się on w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika zwłaszcza, że jest z mocy ustawy zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Skarżący po raz kolejny w żaden sposób nie wykazał, by istotnie znajdował się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło