VIII SA/Wa 438/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku [...] J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] J. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym. postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- Wnioskiem załączonym do skargi J. K. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Podał, że wspólnie z żoną i córką (uczennicą) utrzymuje się z działalności gospodarczej i niewielkiego gospodarstwa rolnego. Łączny miesięczny dochód rodziny określił na [...] zł. Oświadczył, że cały majątek i rachunki bankowe są zajęte. Wobec powziętych wątpliwości co do możliwości płatniczych wnioskodawcy pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. zobowiązano go do złożenia dodatkowych informacji dotyczących sytuacji materialnej. W odpowiedzi skarżący nadesłał: 1) zeznanie podatkowe za 2011 r., z którego wynika, że z pozarolniczej działalności gospodarczej osiągnął przychód – [...] zł przy kosztach jego uzyskania – [...] zł, natomiast dochód brutto wyniósł [...] zł, 2) wyciąg z rachunku bankowego z dostępnymi środkami w wysokości [...] zł na dzień [...] czerwca 2012 r., 3) oświadczenie o zaciągniętych kredytach na łączną kwotę [...] zł, 4) oświadczenie o przekazaniu nieruchomości w drodze darowizny córce, 5) oświadczenie o posiadaniu samochodu ciężarowego [...] z 2003 r. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej p.p.s.a..) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Złożony wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania w tej sprawie wynoszą [...] zł tytułem wpisu od skargi. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając przedmiotowy wniosek, stan faktyczny sprawy oraz sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy stwierdzić należy, że w sprawie brak jest podstaw dla przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z akt sprawy wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów – [...] i sprzedaż detaliczna [...]. Wysokość przychodów z tej działalności ustalono na podstawie zeznania podatkowego za 2011 r., z którego wynika, ze kształtował się on na poziomie blisko [...] zł zaś dochód brutto wyniósł [...] zł. Analizując złożone zeznania podatkowe podkreślić należy, że w przypadku przedsiębiorców, a do takich należy w szczególności skarżący, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotne zatem jest to, że skarżący uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na bardzo wysokim poziomie. Również analiza operacji na rachunku bankowym nie wskazuje, aby skarżący w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą borykał się z trudnościami finansowymi. Nie przesądza o tym również okoliczność, że posiada on zobowiązania wobec banków z tytułu zaciągniętych kredytów, bowiem regulowanie zobowiązań prywatnoprawnych nie wyklucza konieczności regulowania nie mniej ważnych należności o charakterze publicznoprawnym, w tym wpisu sądowego. Przyjąć zatem należy, że skarżący nie wykazał, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przerzucenie na skarb państwa kosztów postępowania związanych z jego udziałem w sprawie. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.