VIII SA/Wa 438/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak Sędzia WSA Sławomir Fularski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 26 września 2018 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy sprostowania aktu własności ziemi oddala skargę. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga A. B. (skarżąca, strona) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (organ odwoławczy, Kolegium) z [...] kwietnia 2018 r. znak [...] w przedmiocie odmowy sprostowania aktu własności ziemi. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy: W dniu 19 i 20 grudnia 2017 r. skarżąca zwróciła się do Wójta Gminy C. (Wójt, organ I instancji) o sprostowanie pomyłki w akcie własności ziemi nr [...] wydanego w dniu [...] lipca 1977 r. stwierdzającego nabycie własności działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] o powierzchni [...] ha położonych na terenie wsi S., gm. C., przez G. B.. Skarżąca wniosła o wykreślenie działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] ewentualnie wpisanie łącznej powierzchni działek 1,52 ha zamiast 1,46 ha. Postanowieniem z [...] lutego 2017 r. nr [...] Wójt odmówił sprostowania przedmiotowego aktu uznając, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dał podstawy do stwierdzenia, że w akcie własności ziemi doszło do oczywistej omyłki pisarskiej w zakresie dotyczącym działki nr [...] lub wpisanej w akcie powierzchni gruntów Uzasadniając swoje postanowienie wskazał, iż przed wydaniem aktu własności ziemi w dniu [...] marca 1976 roku sporządzony został protokół nr [...] dla użytkownika G. B. c. J. i J., w którym wpisana jest działka [...] o powierzchni 0,06 ha. W wyjaśnieniach tego protokołu widnieje zapis, że działkę oznaczoną numerem [...] otrzymał mąż G. B. w spadku po ojcu S. B. zmarłym około 25 lat wcześniej i użytkuje ją do chwili obecnej. Ponadto z protokołu wynika, że działka o nr ew. [...] ma powierzchnię 0,06 ha. Zdaniem Wójta wskazane przez skarżącą wadliwości aktu nie cechują się oczywistą omyłką pisarską, gdyż proponowana zmiana - sprostowanie prowadzi do zmiany treści aktu własności ziemi. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca podniosła, że analiza dokumentacji zgromadzonej w sprawie jak również uzasadnienie postanowienia Wójta wskazują, iż miała miejsce oczywista omyłka o charakterze rachunkowym polegająca na błędnym zsumowaniu powierzchni gruntów wpisanych w akcie własności ziemi, zatem organ posiada umocowanie do sprostowania tego błędu i dokonania zmiany, o którą wnioskuje skarżąca. Zdaniem Skarżącej w przedmiotowej sprawie doszło do oczywistego błędu rachunkowego w wykonaniu działania matematycznego polegającego na błędnym zsumowaniu powierzchni gruntów, a oczywistość tego błędu można stwierdzić na podstawie znajdujących się w aktach sprawy dokumentów poświadczających powierzchnię wymienionych działek. W tej sytuacji należy nanieść poprawne dane w zakresie faktycznej powierzchni wymienionych tam gruntów, tj. błędnie wpisaną powierzchnię 1,46 ha należy zastąpić faktyczną powierzchnią 1,52 ha, co doprowadzi do zgodności stanu faktycznego z prawnym. Rozpoznając zażalenie Kolegium, powołanym na wstępie postanowieniem utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy po przedstawieniu stanu sprawy wskazał, iż przepisy prawa uniemożliwiają spełnienie żądania zawartego we wniosku skarżącej. Kolegium wyjaśniło kwestie prawne dotyczące ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. z 1971r. Nr 27, poz.250 ze zm., dalej u.w.g.r.), która miała na celu uregulowanie własności gospodarstw rolnych bez zachowania formy aktu notarialnego. Ustawa ta została uchylona ustawą z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Sprawy o stwierdzenie nabycia na podstawie tej ustawy własności nieruchomości przeszły do kompetencji sądów. Art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa ( tj. Dz.U. z 2004 r. Nr 208, poz. 2128 ze zm., dalej u.g.n.) zakończył orzekanie w sprawie nabycia własności gospodarstw rolnych. W przedstawionym stanie prawnym zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy nie posiadają kompetencji do zmiany treści aktu własności ziemi poprzez wykreślenie jednej z ujętych w nim działek, tj. działki nr ew. [...], o powierzchni 0,06 ha. Powołany przepis nie wyłączył jednakże dopuszczalności stosowania art. 113 § 1 i § 3 Kpa o sprostowaniu błędów i omyłek w stosunku do aktów własności ziemi wydawanych na podstawie przepisów u.w.g.r. Następnie Kolegium podniosło, iż mając na uwadze orzecznictwo sądów administracyjnych, nie podlegają sprostowaniu w omawianym trybie błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej. Zmiana postanowienia wyrażonego w decyzji, chociażby nawet powziętego na skutek błędu, nawet wskutek mylnego wyobrażenia o stanie faktycznym albo prawnym - nie podpada pod pojęcie błędu czy omyłki, których dotyczy art. 113 § 1 Kpa. Konkludując Kolegium uznało, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie daje podstaw do przyjęcia, że w przedmiotowym w akcie własności ziemi nastąpiła oczywista omyłka czy błąd pisarski możliwe do skorygowania w trybie art. 113 § 1 Kpa. Zmiana powierzchni gruntów objętych omawianym aktem własności ziemi prowadziłaby bowiem do istotnej zmiany merytorycznej tego aktu. Dlatego też w ocenie organu odwoławczego niemożliwe jest uwzględnienie wniosku strony. Skargę na powyższe postanowienie Kolegium do sądu administracyjnego złożyła skarżąca. W skardze zarzuciła naruszenie prawa procesowego tj., art. 7, art. 77 § 1 Kpa poprzez niedokładne przeanalizowanie zgormadzonych w sprawie dokumentów w świetle obowiązujących wówczas przepisów oraz niewyjaśnienie rozbieżności w numeracji działek, co doprowadziło do braku wyczerpującego i merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w trybie art. 113 § 1 Kpa. Podniosła zarzut niewłaściwej wykładni art. 113 § 1 Kpa przyjętej przez organu obu instancji. W dalszej części skargi strona odniosła się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, obliczeń matematycznych, wskazując konieczność dokonania sprostowania, którego brak skutkuje niepewnością prawną dla strony i innych podmiotów. Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Kolegium i Wójta. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie, jaki i poprzedzające je postanowienie Wójta, odpowiadają prawu. Zgodnie z art. 113 § 1 Kpa organ administracji publicznej może, z urzędu lub na żądanie strony, prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Sprostowaniu w trybie określonym w powołanym przepisie podlegają zatem jedynie "błędy pisarskie i rachunkowe" oraz "inne oczywiste omyłki". Przepisy Kpa nie zawierają ustawowej definicji tych pojęć. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w doktrynie ugruntował się pogląd, że błąd pisarski to widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia albo widoczne niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Na równi z błędami pisarskimi potraktowano inne oczywiste omyłki (por. wyrok NSA z dnia 23.04.2001r., sygn. akt II SA 863/00, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjmuje się przy tym, że sprostowanie nie może wykraczać poza granice określone przepisem art. 113 § 1 Kpa, gdyż przyjęta w nim klasyfikacja wadliwości jest wyczerpująca. Wady te charakteryzuje przy tym ich oczywistość. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy też omyłki wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami. Nie podlegają natomiast sprostowaniu w omawianym trybie błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa – a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Sprostowanie nie może więc prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji, czy ponownego rozstrzygnięcia sprawy w sposób odmienny od pierwotnego. Niedopuszczalne jest również obejmowanie instytucją sprostowania omyłek popełnionych przez organ administracji publicznej w odniesieniu do okoliczności mogących rzutować na ocenę legalności decyzji kończącej konkretne postępowanie. Podkreślenia wymaga, iż w orzecznictwie i piśmiennictwie powszechnie przyjęta jest teza, że sprostowanie nie może prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia. Nie jest więc dopuszczalne sprostowanie decyzji, które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego. Przedmiotem sprostowania nie mogą być mylne ustalenia faktyczne organu lub mylne zastosowanie przepisu prawnego. Za prawidłowe należy uznać stanowisko Kolegium, iż ustawodawca co do zasady nie wyłączył stosowania regulacji art. 113 § 1 Kpa wobec aktów własności ziemi, wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) – por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 1996 r. II SA 432/95 – "Artykuł 63 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464) nie wyłączył dopuszczalności stosowania art. 113 § 1 i 3 Kpa o sprostowaniu błędów i omyłek w stosunku do decyzji (aktów własności ziemi), wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 z późn. zm.). Przepisy art. 63 ust. 2 i 3 tej ustawy są przepisami szczególnymi i jako takie muszą być interpretowane ściśle. Artykuł 63 ust. 2 tej ustawy wyraźnie i wyczerpująco określa zakres wyłączenia stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie powołanej ustawy z dnia 26 października 1971 r. Są to przepisy dotyczące wyłącznie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Nie ma tu mowy o przepisach dotyczących sprostowania decyzji czy wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji. Tak więc art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464) nie wyłączył dopuszczalności stosowania art. 113 § 1 i 3 Kpa o sprostowaniu błędów i omyłek w stosunku do decyzji (aktów własności ziemi) wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 z późn. zm.).". Powtórzyć należy stronie skarżącej tak jak wywiodło Kolegium, że ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1971 r. Nr 27, poz. 250 ze zm.) miała na celu uregulowanie własności gospodarstw rolnych zbywanych bez zachowania formy aktu notarialnego. Regulowanie odbywało się w drodze wydania przez prezydium powiatowej rady narodowej aktu własności ziemi. Ustawa ta została uchylona ustawą z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Sprawy o stwierdzenie nabycia na podstawie tej ustawy własności nieruchomości przeszły do kompetencji sądów. Art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r., Nr 208, poz. 2128 z późn. zm.) zakończył orzekanie w sprawie nabycia własności gospodarstwa rolnego. Przepis ten stanowi też, że do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia bądź zmiany decyzji. Obecnie jedyną formą poprawiania błędów w aktach własności ziemi jest sprostowanie błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek w trybie art. 113 ust. 1 Kpa. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko organów, iż dopuszczalność uwzględnienia wniosku skarżącej o sprostowanie aktu własności ziemi z dnia [...] lipca 1977 r., stwierdzającego nabycie przez poprzedniczkę prawną własności działek, w tym działki nr ew. [...] była uzależniona od wykazania niebudzącej wątpliwości oczywistości ewentualnej omyłki. Tylko bowiem w sytuacji wykazania oczywiście omyłkowego oznaczenia powierzchni nieruchomości czy wadliwości (zbędności) wpisania działki, na podstawie zgromadzonego ówcześnie materiału dowodowego – bez konieczności przeprowadzania dogłębnej analizy, oceny, umożliwiałoby uwzględnienie w ramach sprostowania żądania skarżącej. Ponadto uwzględnienie wniosku nie może wkraczać merytoryczną ocenę wydanego aktu własności ziemi. Oznacza to, że wadliwość wydanego aktu (własności ziemi) nie może być sprostowana jeśli nie jest spowodowana oczywistą omyłką organu, który wydał dany akt. W przekonaniu Sądu w przedmiotowej sprawie organy dokonały prawidłowej oceny uznając, iż nie zostały spełnione przesłanki warunkujące dopuszczalność sprostowania aktu własności ziemi. Wbrew stanowisku zawartego w skardze, ze znajdującego się w aktach protokołu Nr [...] spisanego w dniu [...] marca 1976 r. (a więc przed wydaniem aktu własności ziemi) wynika, że działkę nr ew. [...] otrzymał mąż uwłaszczonej G. B. w spadku po ojcu i użytkuje ją do chwili obecnej. Ponadto w protokole podano również, iż powierzchnia działki nr ew. [...] wynosi 0,06 ha, zaś łączna powierzchnia nieruchomości objętej uwłaszczeniem wynosi 1,46 ha. Tak więc dowód w powyższej sprawie w postaci spisanego protokołu wyraźnie wskazywał, że po pierwsze G. B., jej mąż (czy wspólnie małżonkowie) byli w posiadaniu działki nr ew. [...] od 25 lat, a po wtóre przedstawiona powierzchnia nieruchomości z budynkami wynosiła 1,46 ha. Taką powierzchnię i działkę [...], wpisał do aktu własności ziemi organ wydający akt – Naczelnik Gminy w C.. Przedstawiony przez skarżącą materiał dowodowy w postaci informacji o działce, informacji z rejestru, z których wynika, że działka ew. nr [...] należy do Skarbu Państwa ( d: k15 i 16 akt administracyjnych) nie mogły stanowić o sprostowaniu aktu własności ziemi, gdyż jak uprzednio zaznaczył Sąd, sprostowaniu podlegają jedynie oczywiste omyłki. Informacje o działce dowodzą stanu faktycznego istniejącego na datę wydania dokumentów tj. [...] grudnia 2017 r., a nie dowodzą, że taki stan istniał w dacie wydania aktu własności ziemi w dniu [...] lipca 1977 r. Zatem oczywistości omyłki organu nie można wywodzić z przedłożonych przez skarżącą wypisów czy informacji. Słusznie zatem Wójt odmówił sprostowania aktu własności ziemi, a rozpoznające odwołanie Kolegium zaakceptowało stanowisko organu I instancji, utrzymując decyzję w mocy. Tryb uregulowany w art. 113 § 1 Kpa nie może służyć naprawianiu ewentualnych błędów popełnionych przez organy administracji publicznej w stosowaniu prawa, gdy nie jest to oczywista omyłka. Zarzuty skargi Sąd uznał za chybione, nie doszło bowiem do naruszenia przepisów postępowania o których mowa w skardze (art. 7, art. 77 § 1 Kpa) czy też naruszenia art. 113 § 1 Kpa. Odmowa sprostowania przedmiotowego aktu była zasadna. Z powyższych przyczyn na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.