VIII SA/Wa 440/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 4 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z R o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z R na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie w podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia : - odmówić przyznania prawa pomocy- W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi Z R zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Podał, że z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w wysokości [...] zł, zaś firma jego żony nie generuje dochodu. Skarżący wyjaśnił, że wydatki związane z bieżącym utrzymaniem przekraczają wysokość uzyskiwanych dochodów. Dodał, że w wydatkach tych partycypuje w ¼ zamieszkujący wspólnie syn z rodziną. W związku z powziętymi wątpliwościami, co do możliwości płatniczych skarżącego zobowiązano skarżącego do uzupełnienia wniosku. W odpowiedzi nadesłano zeznania podatkowe obojga małżonków za 2014 r. z wykazanym w przypadku żony skarżącego przychodem w wysokości [...] zł (przy kosztach uzyskania – [...] zł), zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia skarżącego wystawione przez jego żonę jako właściciela firmy, w której jest zatrudniony i wyciągi z rachunków bankowych za okres styczeń – czerwiec 2015 r. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Złożony wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 968 zł tytułem wpisu od skargi. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając przedmiotowy wniosek, stan faktyczny sprawy oraz sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy stwierdzić należy, że w sprawie brak jest podstaw dla przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z załączonych do wniosku dokumentów (zeznania podatkowe) wynika, że żona skarżącego prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów osiągając milionowe przychody. Analizując złożone zeznanie podatkowe podkreślić należy, że w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotne zatem jest to, że żona skarżącego uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na bardzo wysokim poziomie. Trudnej sytuacji finansowej nie potwierdza również analiza złożonych wyciągów z rachunków bankowych, wynika z nich bowiem, że małżonkowie posiadają płynność finansową i nie mają problemów z regulowaniem bieżących zobowiązań, zaś w miesiącu styczniu 2015 r. saldo wynosiło [...] zł. Uznać tym samym należy, że skarżący nie wykazał, by sytuacja materialna jego rodziny była faktycznie trudna i uzasadniała przerzucenie na skarb państwa kosztów postępowania wywołanych wniesieniem skargi. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.