VIII SA/Wa 444/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Asesor WSA Artur Kot, Protokolant Anita Sałek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2007 r. sprawy ze skargi Z.K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji własnej o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] listopada 2000 r., nr [...] o pozbawieniu Z.K. uprawnień kombatanckich. Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2002 r. sygn. akt II SA/Kr 2587/01 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na przedmiotową decyzję. W dniu [...] listopada 2005 r. Z.K. skierował do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pismo, w którym wniósł o "rozpatrzenie, przyznanie mu uprawnień kombatanckich". Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, a następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...] odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] sierpnia 2001 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] listopada 2000 r., nr [...] o pozbawieniu Z.K. uprawnień kombatanckich. Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] marca 2006 r., nr [...] uchylił decyzję własną z dnia [...] stycznia 2007 r., nr [...] oraz umorzył postępowanie przed organem I instancji wznowione postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...]. Wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 862/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi Z.K. na powyższą decyzję orzekł o jej uchyleniu. Z istotnych motywów uzasadnienia wyroku wynika, iż podstawą uchylenia decyzji był brak ustalenia rzeczywistej woli skarżącego w zakresie trybu wzruszenia decyzji ostatecznej. Organ jedynie hipotetycznie przyjął, iż pismo Z.K. z dnia [...] listopada 2005 r. zawiera wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] sierpnia 2001 r., nie zwracając się do wnioskodawcy o sprecyzowanie żądania. W związku z powyższym Sąd uznał, iż dopiero ustalenie treści rzeczywistego żądania skarżącego pozwoli na przyjęcie właściwego trybu postępowania i dokonanie merytorycznej oceny okoliczności stanowiących podstawę wzruszenia kwestionowanej decyzji ostatecznej z dnia [...] sierpnia 2001 r. Stosując się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu powyższego wyroku organ pismem z dnia [...] grudnia 2006 r. wezwał Z.K. do sprecyzowania w jakim trybie domaga się rozpoznania złożonego przez niego wniosku. W odpowiedzi na powyższe Z.K. pismem z dnia [...] stycznia 2007 r. wyjaśnił, iż jego pismo z dnia [...] listopada 2005 r. należy traktować jako wniosek o przywrócenie uprawnień w trybie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 68, poz. 436). Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na mocy art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. z 2002 r., Nr 42, poz. 371), dalej jako ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r., po rozpoznaniu wniosku Z.K.odmówił przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w Armii Krajowej w latach 1944-1945 r. oraz uwięzienia w 1951 r., a następnie represjonowania przez władze wojskowe. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wyjaśnił, iż art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. c) stanowi, iż uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944-1956 była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas lub w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie organu w sposób nie budzący wątpliwości ustalono, iż Z.K. pełnił służbę w Ochotniczej Rezerwie Milicji Obywatelskiej i brał udział w zwalczaniu organizacji i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, czyli prowadził działalność operacyjną przeciwko polskiemu podziemiu niepodległościowemu. Z tych względów zdaniem organu strona nie może nabyć uprawnień kombatanckich. Decyzją z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po rozpatrzeniu wniosku Z.K. o ponowne rozpoznanie sprawy działając na mocy art. 127 § 3 i art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. uchylił decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz wyjaśnił, iż rozpoznając sprawę organ pomimo jednoznacznego oświadczenia strony, co do trybu postępowania w jakim domaga się rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2005 r. w zupełności je zignorował i rozpoznał ten wniosek jako "nowy" wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich, kończąc postępowanie wydaniem decyzji merytorycznej rozstrzygającej o odmowie przyznania uprawnień. Zdaniem organu ponownie rozpoznającego sprawę takie działanie organu I instancji było błędne, w związku z powyższym konieczne jest uchylenie decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Organ wyjaśnił nadto, iż w art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej ustawę o kombatantach określony został szczególny tryb weryfikacji stosunków prawnych ukształtowanych na podstawie ostatecznych decyzji pozbawiających uprawnień kombatanckich. Istota tego trybu polega na merytorycznej ocenie tego, czy w świetle nowej regulacji materialnoprawnej wnioskodawca zachowuje uprawnienia kombatanckie. W związku z powyższym organ stanął na stanowisku, iż postępowanie toczące się z wniosku o przywrócenie uprawnień kombatanckich jest postępowaniem odrębnym od postępowania o przyznanie uprawnień kombatanckich. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Z.K., podnosząc brak respektowania prawa, bierność w pozytywnym rozpatrzeniu przyznania mu uprawnień kombatanckich oraz brak respektowania wyroku sądu administracyjnego sygn. akt V SA/Wa 862/06. Skarżący oświadczył, iż nie zamierza polemizować z argumentami dotyczącymi jego członkowstwa w ORMO oraz udziału w walkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej. Okoliczności tych - zdaniem skarżącego - nikt nie zweryfikował z treścią zaświadczeń wystawionych przez IPN, dotyczących przyznania mu statusu osoby pokrzywdzonej. Skarżący wyraził wątpliwości co do pozytywnego załatwienia sprawy przez organ I instancji, w związku z powyższym uznał przedmiotową skargę za uzasadnioną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddanie, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga Z.K. nie zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona decyzją odpowiada prawu, w związku z powyższym brak jest podstaw do jej uchylenia. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Kontrolowaną decyzją Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uchylił decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2007 r. odmawiającą Z.K. przyznania uprawnień kombatanckich oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, podnosząc, iż organ ten rozpoznał wniosek skarżącego w błędnym trybie. Okolicznością niekwestionowaną na obecnym etapie postępowania jest to, iż we wniosku z dnia [...] listopada 2005 r. skarżący domagał się przywrócenia uprawnień kombatanckich w trybie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. Wynika to jednoznacznie z pisma skarżącego z dnia [...] stycznia 2007 r. nadesłanego w odpowiedzi na wezwanie organu do sprecyzowania w jakim trybie domaga się rozpoznania złożonego przez niego wniosku. W zawiązku z powyższym rolą organu było rozpoznanie przedmiotowego wniosku zgodnie z niebudzącą wątpliwości intencją strony. Judykatura i orzecznictwo zajmuje w tej materii jednoznaczne stanowisko - każdorazowo w przypadku wątpliwości co do treści żądania strony organ w myśl zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) zobligowany jest do ustalenia rzeczywistej, nie zaś domniemanej woli strony, jedynie bowiem precyzyjne określenie zakresu żądania strony pozwala na prawidłowe określenie przedmiotu tego postępowania, a w konsekwencji rozpoznanie sprawy w oparciu o właściwe przepisy proceduralne. Natomiast w przypadku, gdy wola strony wyrażona jest w sposób bezsporny organ jest związany treścią żądania. Stanowisko takie wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 lipca 2001 r.,(sygn. akt IV SA 1091/99, Lex Polonica), którego teza stanowi, iż organ związany jest żądaniem strony, treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Jeśli organ, do którego zgłoszony został wniosek o wszczęcie postępowania, ma wątpliwości co do tego, czego dotyczy wniosek - obowiązkiem tego organu jest podjęcie z urzędu czynności wyjaśnienia treści żądania strony (por. także wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1997 r., sygn. akt III SA 830/95 oraz wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1990 r., sygn. akt I SA 367/90). Jak wskazano wyżej treść żądania strony w niniejszej sprawie została określona w sposób jednoznaczny. Skarżący domagał się rozpoznania jego wniosku w trybie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej z dnia 25 kwietnia 1997 r. Ustawa ta wprowadziła liczne zmiany w zakresie przepisów prawa materialnego, regulujących zasady przyznawania uprawnień kombatanckich i jednocześnie w związku z tym ustawodawca przewidział szczególny tryb weryfikacji stosunków prawnych ukształtowanych na podstawie ostatecznych decyzji pozbawiających uprawnień kombatanckich. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 powołanej ustawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przywraca uprawnienia kombatanckie z urzędu w przypadkach, w których decyzja pozbawiająca uprawnień kombatanckich była w momencie jej wydania nieważna z mocy prawa. Natomiast zgodnie z ust. 2 art. 2 powołanej ustawy przywrócenie uprawnień kombatanckich z innych przyczyn następuje na wniosek osoby upoważnionej złożony w Urzędzie do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Omawiane przepisy stanowią więc podstawę do odmiennego niż dotychczas ukształtowania stosunków prawnych dotyczących przyznawania uprawnień kombatanckich poprzez zastosowanie nowych norm prawa materialnego i w tym kontekście powstaje prawo do przywrócenia uprawnień kombatanckich. Wprowadzenie tego szczególnego trybu pozwala na merytoryczną ocenę tego, czy w świetle nowej regulacji materialno-prawnej wnioskodawca zachowuje uprawnienia kombatanckie. W razie pozytywnego rozstrzygnięcia tej kwestii wnioskodawcy przysługiwałoby przywrócenie uprawnień kombatanckich, a nie bezpośrednia weryfikacja decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich. Stanowisko to znajduje poparcie w treści orzeczenia Sądu Najwyższego - Izba Administracyjna Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 lutego 2002 r. (sygn. akt III RN 210/2000, opubl. OSNAPiUS 2002/17 poz. 397), zgodnie z którym wniosek o przywrócenie uprawnień kombatanckich złożony w trybie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. podlega rozpoznaniu bez wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją rozstrzygającą o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd Najwyższy podkreślił, iż odrębności postępowania weryfikacyjnego prowadzonego w trybie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. została wyrażona również w art. 10 pkt 2 lit. a rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. 1997 r. Nr 116 poz. 745). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni stanowisko wyrażone we wskazanym wyżej orzeczeniu. Tryb postępowania uregulowany w ustawie nowelizującej ma na celu ustalenie czy w świetle nowej regulacji prawnej stronie przysługują uprawnienia kombatanckie. W związku z powyższym, skoro organ I instancji dysponował jednoznacznym oświadczeniem skarżącego winien rozpoznać wniosek w trybie ustawy nowelizującej. Brak zaś było podstaw do potraktowania pisma skarżącego jako nowego wniosku i wydania decyzji merytorycznej odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich. Takie działanie organu stanowi naruszenie przepisów procesowych, przejawiające się w pierwszej kolejności w przeprowadzeniu postępowania w niewłaściwym trybie, a następie wydaniu decyzji, która nie rozstrzyga o rzeczywistym żądaniu wnioskodawcy. W związku z powyższym prawidłowe było działanie organu II instancji, który ze wskazanych wyżej przyczyn uchylił decyzję organu I instancji do ponownego rozpoznania oraz wskazał prawidłowy tryb postępowania - zgodnie z żądaniem wnioskodawcy. Jednocześnie wskazać należy, iż na obecnym etapie postępowania, z uwagi na uchylenie decyzji organu I instancji z przyczyn proceduralnych poza sferą oceny Sądu pozostaje meritum sprawy, a więc kwestia ewentualnego przywrócenia skarżącemu uprawnień kombatanckich. Zatem rozważenie podniesionych w skardze zarzutów dotyczących okoliczności faktycznych warunkujących przyznanie uprawnień kombatanckich (tj. członkowstwo w ORMO) jest przedwczesne na obecnym etapie postępowania. W świetle powyższych uwag w ocenie Sądu zarzuty skargi są bezzasadne, a zaskarżona decyzja w pełni odpowiada prawu. Z powyższych względów Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.