VIII SA/Wa 445/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędziowie Asesor WSA Artur Kot, Asesor WSA Andrzej Kuna, Protokolant Anita Sałek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2007 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta R. działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 roku, nr 139, poz. 993, ze zmianami) oraz na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej kpa, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego na wniosek J.C. orzekł o wymeldowaniu A.S. z pobytu stałego w R., ulica [...] Powyższa decyzja zapadła w ustaleniu następującego stanu faktycznego. J.C. wystąpił do Referatu Ewidencji Ludności Urzędu Miejskiego w R. z podaniem o wymeldowanie A.S. z pobytu stałego w R. przy ulicy [...] Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji wydał decyzję o odmowie wymeldowania A.S.. Od tej decyzji odwołał się J.C. a Wojewoda Mazowiecki uwzględniając odwołanie uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji uchylającej Wojewoda zalecił wyjaśnić : gdzie mieszkał A.S. przed zatrzymaniem go przez policję, czy letnia kuchnia jest integralną częścią lokalu numer 1, a także ile jest lokali pod tym adresem. Nadto Wojewoda nakazał przeprowadzić wywiad środowiskowy, przesłuchać do protokołu osoby wskazane w odwołaniu przez J.C. Jak wynika z dalszej części uzasadnienia Prezydenta Miasta R., na podstawie zeznań świadków i analizy całego materiału dowodowego ustalił, że A.S. jest zameldowany na pobyt stały pod przedmiotowym adresem od dnia 4 kwietnia 1990 roku, gdzie zamieszkiwał wraz z T.T.. Znajduje się tam cztery pomieszczenia: dwa pokoje + dwie kuchnie. T.T. zmarła w dniu 23 maja 2002 roku i po jej śmierci A.S. opuścił lokal przy ulicy [...] w R. na prośbę jej brata - J.C. który udostępnił mu letnią kuchnię i tam A.S. przeniósł swoje rzeczy. Letnia kuchnia położona jest na terenie posesji przy ulicy [...] w R., stanowi odrębny budynek, nie związany z lokalem numer [...]. W dniu 16 sierpnia 2006 roku A.S. został aresztowany, na ulicy w R. i osadzony w zakładzie karnym. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ stwierdził, iż A.S. opuścił miejsce stałego pobytu, to jest lokal numer {...] przy ulicy [...] w R. Ustalenie to, jak podnosi organ, jest bezsporne, gdyż zostało dokonane na podstawie wyjaśnień stron, które zgodnie twierdzą, iż [...] opuścił lokal mieszkalny i przeniósł się do letniej kuchni. Przesłuchani w sprawie świadkowie twierdzą, że widywali A.S. na terenie posesji, nikt jednak nie może jednoznacznie stwierdzić, gdzie konkretnie, w którym pomieszczeniu zamieszkiwał. Jedynie świadek S. zeznał, iż wie z własnych obserwacji - gdyż jako kuzyn wnioskodawcy bywa u niego 2 - 3 razy w tygodniu - iż S. od około dwóch lat przeniósł się z lokalu mieszkalnego do letniej kuchni. W swoim pisemnym wyjaśnieniu A.S. stwierdził, iż po opuszczeniu zakładu karnego chciałby powrócić na [...]. Zdaniem organu spełniona została merytoryczna przesłanka przepisu art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy, to jest opuszczenie bez wymeldowania miejsca pobytu stałego, w związku z czym orzeczono o wymeldowaniu. Z odwołaniem od powyższej decyzji wystąpił skarżący [...] podnosząc, iż zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu wraz ze swoją konkubiną T.T., a po jej śmierci mieszkał tam nadal zajmując pokój z kuchnią, zaś drugi pokój zajmował wnioskodawca. Następnie na jego prośbę przeniósł się do letniej kuchni, ale po wyjściu z zakładu karnego nadal chciałby mieszkać pod tym adresem, przy [...], gdzie ma wszystkie swoje rzeczy, meble, chciałby zrobić tam malowanie, remont. Decyzją z dnia [...] Wojewoda Mazowiecki , po rozpatrzeniu odwołania [...] od w/w decyzji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda podniósł, iż stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego dłużej niż trzy miesiące, obowiązana jest wymeldować się we właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu organie gminy, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Niewykonanie tego obowiązku upoważnia organy gminy, zgodnie z art. 15 ust. 2 w/w ustawy, do wydania na wniosek strony , z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wymeldowanie decyzją administracyjną w oparciu o w/w przepis uzależnione jest od spełnienia tylko jednej przesłanki, jaką jest opuszczenie lokalu bez wymeldowania się. Fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu wynika z wyjaśnień wnioskodawcy czego nie kwestionuje skarżący potwierdzając w odwołaniu , iż zamieszkuje w letniej kuchni, która nie stanowi integralnej części z lokalem nr [...] przy ulicy [...], jest odrębnym budynkiem. Zdaniem organu odwoławczego A.S. chce jedynie utrzymać fikcyjny meldunek pod przedmiotowym adresem nie mieszkając tam, co pozostaje w sprzeczności z obowiązkiem meldunkowym określonym w art. 1 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się skarżący składając skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W swojej skardze skarżący kwestionuje ustalenia stanu faktycznego podnosząc, iż jedynie tymczasowo opuścił lokal nr [...] przy ulicy [...] w R. przenosząc się do pomieszczenia określanego jako letnia kuchnia. Przenosiny te były na czas planowanego wspólnie z wnioskodawcą remontu i malowania lokalu nr [...] przy ulicy [...] w R., który to remont finansował skarżący. Podczas trwania remontu skarżący został osadzony w zakładzie karnym, a wnioskodawca wykorzystując tę sytuację podjął działania zmierzające do wymeldowania go. Podniósł także, iż nie wzięto pod uwagę zeznań pracownika MOPS-u E.S. oraz tego, iż jego nieobecność w przedmiotowym lokalu jest usprawiedliwiona pobytem w zakładzie karnym nadto, że został pozbawiony elementarnego prawa do rzetelnej obrony. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga A.S. zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. . Przedmiotem oceny Sądu w toku niniejszego postępowania jest decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta R. z dnia [...] o wymeldowaniu skarżącego z lokalu nr [...] w R. przy ulicy [...] Jedną z zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 kpa, która stanowi, iż w toku postępowania organy administracji publicznej podejmą wszelkie środki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zasada ta jest naczelną zasadą postępowania, ma bowiem kapitalny wpływ na ukształtowanie całego postępowania a zwłaszcza na rozłożenie ciężaru dowodu w postępowaniu administracyjnym. Z zasady tej wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Z zasady tej wynikają dla organu administracji publicznej obowiązki określenia z urzędu jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz przeprowadzenia z urzędu wskazanych w postanowieniu dowodów. Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. I tak zgodnie z art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest zobowiązany podjąć ciąg czynności procesowych mających na celu zebranie całego materiału dowodowego i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej stwierdzić należy, iż w toku postępowania uchybiono powyższym przepisom. Skarżący w swym piśmie z dnia 29 grudnia 2006 roku zatytułowanym zażalenie ( k. 70 - 71 akt ) wniósł o przesłuchanie w charakterze świadków: G.T., W.T., B.T., W.K., J.J. i K.J.. Z zawnioskowanych przez skarżącego świadków przesłuchano jedynie G.T. i J.J. w żaden sposób nie motywując przyczyn odmowy przesłuchania pozostałych wskazanych przez A.S. świadków. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności , jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji. Odmowa uwzględnienia wniosku dowodowego strony może nastąpić bowiem tylko wtedy, gdy wniosek taki nie został zgłoszony przez stronę w toku przeprowadzenia dowodów lub w czasie rozprawy zawarte zaś w nim żądanie dotyczy okoliczności stwierdzonych już za pomocą innych dowodów co nie miało miejsca w sprawie niniejszej. Ustalając stan faktyczny w sprawie niniejszej organ administracji w żaden sposób nie odniósł się do informacji nadesłanej przez kierownika działu pracy socjalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z których wynika między innymi, iż wywiady środowiskowe ze skarżącym przeprowadzano zawsze w lokalu pod adresem [...] przy czym ostatni wywiad w dniu 24 listopada 2005 roku (pismo k. 64). Dane te pozostają w sprzeczności z ustalonym przez organ I instancji stanem faktycznym, przyjętym za podstawę wydania decyzji. Kolejnym istotnym mankamentem postępowania jest nie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego do czego obligował uchylając decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji Wojewoda oraz brak ustalenia ile lokali jest przy ulicy [...] w R.. Przeprowadzając postępowanie w przedmiotowej sprawie organy uchybiły także obowiązkowi zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym oraz prawa do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań, o którym mowa w art. 10 § 1 kpa. W aktach sprawy brak jest bowiem końcowego oświadczenia skarżącego a także dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie co uzasadnia powyższą tezę. Naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową, która stanowi podstawę wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek strony. W sprawie niniejszej nie zachodzi sytuacja uzasadniająca odstąpienie od powyższej zasady unormowana w paragrafie 2 cytowanego artykułu. Art. 10 § 3 kpa nakłada również na organ obowiązek utrwalenia w aktach sprawy przyczyn odstąpienia od zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, co nie zwalnia organu prowadzącego postępowanie od obowiązku ujawnienia w uzasadnieniu decyzji okoliczności ze względu na które podjął decyzję z naruszeniem tej zasady. W aktach sprawy niniejszej brak jest adnotacji o jakich mowa w powyższym przepisie, brak też w uzasadnieniu podania okoliczności uzasadniających to odstępstwo. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien przede wszystkim uzupełnić zebrany w sprawie materiał dowodowy poprzez przesłuchanie wszystkich świadków zgłoszonych przez skarżącego, ewentualnie przeprowadzić inne dowody które pozwolą odpowiedzieć na pytanie, czy miało miejsce opuszczenie przez skarżącego swojego miejsca pobytu i ewentualnie jaki charakter miało to opuszczenie, czy była to wyprowadzka na czas remontu, ile lokali znajduje się pod przedmiotowym adresem przy [...] . Następnie organ winien dokonać oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego przy której nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu zgodnie z art. 77 § 1 i 80 kpa. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b i c oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.