VIII SA/Wa 445/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 grudnia 2020 r. w Radomiu sprawy ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia uzyskanego za wycofanie owoców oddala skargę. Syg. akt VIII SA/Wa 445/20 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją nr [...]z dnia [...]maja 2020 roku Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego(DZ.U z 2020 roku, poz. 256, dalej jako kpa), art. 10 ust.2 ustawy z 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( DZ.U z 2019 roku, poz. 1505) po rozpatrzeniu odwołania R. S. od decyzji nr [...]z dnia [...]stycznia 2020 roku o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia uzyskanego za wycofanie owoców w ramach bezpłatnej dystrybucji, wydanej przez Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa postanawia – utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna. W dniu 8 czerwca 2018 roku R. S. złożył wniosek o przyznanie wsparcia. Decyzją nr [...]z dnia [...]września 2018 roku organ pierwszej instancji przyznał skarżącemu pomoc w wysokości [...] zł, która to kwota została przekazana na rachunek beneficjenta w dniu [...]października 2019 roku. W toku dalszego postępowania w przedmiocie wniosku z [...]czerwca 2018 roku toczyło się postępowanie administracyjne. Decyzja z [...]września 2018 roku została wyeliminowana z obrotu prawnego. Decyzją z dnia [...]sierpnia 2019 roku Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego ARiMR ostatecznie przyznał dla skarżącego pomoc w wysokości [...] zł. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją nr [...]z dnia [...]października 2019 roku przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W dniu [...]listopada 2019 roku Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego ARiMR zawiadomieniem nr [...]wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności, mając na uwadze ostateczną decyzję z [...]sierpnia 2019 roku. Decyzją nr [...]Dyrektor [...]Oddziału Regionalnego ARiMR ustalił R. S. kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości [...] zł, którą należy powiększyć o odsetki naliczone na podstawie okresu, który upłynął między płatnością a zwrotem przez beneficjenta. Od przedmiotowej decyzji odwołanie złożył R. S.. Argumentował, że zanim zostało wszczęte postępowanie o zwrot otrzymał decyzję nr [...]w sprawie utrzymania w mocy decyzji z dnia [...]sierpnia 2019 roku o przyznaniu wsparcia finansowego w części. Od tej decyzji przysługiwała stronie skarga do sądu administracyjnego, co strona uczyniła. Postepowanie w przedmiotowej sprawie organ wszczął zanim została wniesiona skarga do sądu administracyjnego nie interesując się argumentacją zawartą w skardze. W ocenie organu odwoławczego podstawą prawną orzeczenia organu pierwszej instancji były przepisy art. 29 ust.1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa( DZ.U z 2019 roku, poz. 1505 dalej ustawa o ARiMR), które stanowią, że: Ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych" - pochodzących z funduszy UE; - krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy UE oraz finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej – następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust.1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust.1. Organ w przedmiotowej decyzji podnosił, iż kwota nienależnie pobranych środków finansowych stanowi różnicę pomiędzy wypłaconą stronie kwotą płatności, a należnymi płatnościami ustalonymi w ostatecznej decyzji w sprawie przyznania przedmiotowych płatności lub wynika z zaistniałych przesłanek skutkujących obowiązkiem zwrotu płatności, określonych w obowiązujących przepisach. Przez kwotę nienależnie pobranych środków publicznych należy rozumieć kwotę wypłaconą przez organ w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej wypłacenia albo ten obowiązek istniał, ale wygasł. Organ odwoławczy wskazał, iż wysokość pomocy należna skarżącemu została ustalona ostateczną decyzją z dnia [...]sierpnia 2019 roku na kwotę [...] zł. W toku postępowania administracyjnego skarżącemu została wypłacona kwota [...] zł na podstawie nieprawomocnej decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...]września 2018 roku. Organ stwierdzając nieprawidłowości ma obowiązek zastosowania sankcji i nie może od nich odstąpić. Zastosowanie w przedmiotowej sprawie ma art. 67 ust.1 rozporządzenia delegowanego Komisji(UE) nr 2017/891 z dnia 13 marca 2017 roku( Dz.U UE L 138 z 25.05.2017, str.4 ze zm. dalej rozporządzenie nr 2017/891), zgodnie z którym organizacje producentów i zrzeszenia organizacji producentów lub inne odnośne podmioty zwracają nienależnie wypłaconą pomoc z odsetkami i płacą kary przewidziane w niniejszej sekcji. Powyższe rozporządzenie jednoznacznie wskazuje, że strona jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranej pomocy wraz z odsetkami, według stawek stosowanych przez Europejski Bank Centralny przy głównych operacjach refinansowania publikowanych w serii ,,C’’ Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej( Dz.U UE C 312z 4.9.2018, str.2). Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutami odwołania i wskazywał, że decyzja o wysokości przyznanej pomocy była ostateczna z mocy art. 16 § 1 kpa i dlatego mogła zostać wszczęta sprawa w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia. Te dwa postępowania są od siebie niezależne i podstawą prawną rozstrzygnięcia są odrębne przepisy prawne. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonalności decyzji ostatecznej. Również zdaniem organu odwoławczego nie doszło do naruszenia przepisów postępowania – art. 6, art. 7, art. 8, art.8 § 1, art.11, art. 76 § 1, art. 77 § 1, art.80 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Skarżący w żaden sposób nie wykazał w jaki sposób miało dojść do naruszenia tych przepisów. Zdaniem organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać za wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Nadto organ wskazywał, że jako agencja płatnicza w myśl art. 29 ust.9 ustawy o ARiMR rozstrzygnięcie i załatwienie takiej sprawy – w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń zobowiązany jest przeprowadzić w terminie 3 miesięcy. Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł R. S.. Zaskarżonej decyzji zarzucał: - naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji nr [...]z dnia [...]stycznia 2020 roku w sytuacji gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy; - art. 7, art. 76 § 1, art. 77 §1, art. 80 kpa poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia; - art. 8 §1 kpa poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób dyskredytujący zaufanie obywateli do organów samorządu terytorialnego, które polegało na nieuwzględnieniu charakteru podnoszonych przez wnoszącego odwołanie zarzutów. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: - § 10 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców w związku z kontynuacją zakazu przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej( Dz.U z 2018 roku, poz. 82 dalej jako rozporządzenie RM) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyznanie wsparcia finansowego w części, w wysokości nieodpowiadającej rzeczywistemu stanowi rzeczy, pomimo istnienia przesłanek do przyznania wsparcia w całości. - § 4 ust.4 rozporządzenia RM poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że w powiadomieniu należy podać ilość posiadanego towaru na dzień jego złożenia, podczas gdy z przepisów w.w rozporządzenia nic takiego nie wynika. W związku z powyższym skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi R. S. podnosił, iż oczywiście błędna jest decyzja w zakresie przyznania pomocy w związku z wycofaniem przez skarżącego jako producenta z rynku na bezpłatną dystrybucję jabłek. Skarżący wskazywał szereg uchybień, szczególnie procesowych związanych z prowadzonym w tym zakresie postępowaniem. Jego zdaniem doszło do rażącego naruszenia art. 6 w związku z art. 138 § 2 kpa, art. 16 § 1 kpa w związku z art. 127 § 1 i art. 129 §1 kpa poprzez niedopuszczalne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. W tym zakresie skarżący podnosił i przywoływał orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych. Ponadto skarżący wskazywał, iż nie sposób się zgodzić z organem, iż w powiadomieniu należy podać ilość posiadanego towaru na dzień jego złożenia, podczas gdy z przepisów rozporządzenia nr 2017/1165 nic takiego nie wynika. Skarżący wskazywał, iż przed sądem administracyjnym zawisła sprawa o syg. akt VIII SA/Wa 30/20 w zakresie legalności decyzji w przedmiocie wysokości pomocy w związku z wycofaniem jabłek na bezpłatną dystrybucję. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji), zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, sąd każdorazowo obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać, czy postępowanie administracyjne zostało prawidłowo przeprowadzone w sprawie przez właściwe organy administracji publicznej. Obowiązany jest przy tym ocenić, czy w sprawie został prawidłowo ustalony stan faktyczny, czy stronie skarżącej organy zapewniły możliwość uczestniczenia w postępowaniu, a także czy organy dokonały prawidłowej wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów materialnoprawnych. Należy zauważyć, że postępowanie administracyjne jest zorganizowanym procesem stosowania prawa, który obejmuje następujące etapy: a) ustalenie, jak norma obowiązuje w znaczeniu dostatecznie określonym na potrzeby rozstrzygnięcia; b) uznanie za udowodniony fakt na podstawie określonych materiałów i w oparciu o przyjętą teorię dowodów; c) subsumpcja faktu uznanego za udowodniony, pod stosowaną normę prawną; d)wiążące ustalenie konsekwencji prawnych faktu uznanego za udowodniony na podstawie stosowanej normy. W ocenie Sądu biorąc pod uwagę wyżej przedstawione kryteria należy uznać, iż przedmiotowa skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do zarzutów skargi w pierwszej kolejności należy odnieść się zarzutów naruszenia przepisów procedury w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych sprawie. Dopiero na tle niewadliwie ustalonego stanu faktycznego można prawidłowo zastosować przepisy prawa materialnego. Przepisami, których naruszenie wskazywali skarżący były przepisy art. 7, art. 8 § 1 w związku z art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę jeżeli doszło do naruszenia innych przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa na treść orzeczenia( por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 lipca 2019 roku, III SA/Kr 438/19). Skutecznym zarzutem naruszenia prawa procesowego może być tylko ten, który wskazuje na istnienie istotnego wpływu naruszenia na rozstrzygnięcie, bo art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a odwołuje się do tej przesłanki. Zatem nie każde naruszenie przepisów postępowania może być skutecznym zarzutem kasacyjnym, ale tylko takie które miało istotny wpływ. Jednak ten wpływ musi wykazać strona, a nie Sąd( wyrok NSA z 10 października 2019 roku, II GSK 2763/17). Przechodząc do oceny stawianych zarzutów przez skarżących należy zauważyć, iż stawianie zarzutów naruszenia przepisów art. 7 kpa( zasada prawdy obiektywnej), art. 77 kpa( postępowanie dowodowe), art. 80 kpa (swobodna ocena dowodów) wymagałoby aby wykazał on konkretne naruszenia ramach wskazanych przepisów, których zaistnienie mogłoby mieć wpływ na treść orzeczenia. W ramach realizacji przepisu art. 7 kpa obowiązkiem organu jest przestrzeganie praworządności, podejmowanie wszelkich niezbędnych czynności do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes strony. Przepis art. 77§ 1 kpa nakłada obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, zaś art. 80 kpa nakłada obowiązek swobodnej oceny zgromadzonych dowodów. W uzasadnieniu tych zarzutów skarżący odnosi się błędów, które naruszały wyżej powołane przepisy procesowe w toku całego postępowania administracyjnego z wniosku R. S. z dnia [...] czerwca 2018 roku o przyznanie wsparcia w związku z wycofaniem do bezpłatnej dystrybucji jabłek. W toku tamtego postępowania organy wydawały decyzje ustalające wysokość pomocy, które były następnie eliminowane z obrotu prawnego. Ostateczną decyzją z dnia [...]sierpnia 2019 roku organ przyznał pomoc w wysokości [...] zł. Przedmiotowe postępowanie jest odrębnym postępowaniem administracyjnym w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia. Tak więc organ prowadząc niniejsze postępowanie nie miał postaw do oceny czy podnoszone zarzuty procesowe z powiązanego co prawda postępowania, ale procesowo odrębnego są uprawnionego. Prawidłowość tamtego postępowania administracyjnego była poddawana kontroli sądowoadministracyjnej w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2020 roku w sprawie VIII SA/Wa 30/20 gdzie sąd skargę oddalił. Skarżący dokładnie takie same zarzuty procesowe podnosił w tamtym postepowaniu i nie spotkały się one z uznaniem sądu. Taka sama sytuacja miała miejsce również w odniesieniu do zarzutów naruszenia prawa materialnego – niewłaściwego zastosowania przepisu § 10 rozporządzenia RM oraz zarzut błędnej wykładni § 4 ust.4 rozporządzenia RM i te zarzuty odnosiły się do ich naruszenia w postępowaniu o ustalenie wysokości pomocy za wycofanie i bezpłatną dystrybucję jabłek. Również te zarzuty w zakresie naruszenia prawa materialnego były rozpoznawane w wyżej powołanym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z tego też względu zarzuty naruszenia postępowania administracyjnego, jak i naruszenia prawa materialnego z innego postępowania nie mogły być również podstawą do ich oceny w przedmiotowym postępowaniu dotyczącym ustalenia wysokości nienależnie pobranych płatności. Z tych też względów biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.