VIII SA/Wa 449/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/, Protokolant Referent stażysta Dorota Jaworska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2012 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją znak [...] z dnia [...] marca 2012 r. Prezydent Miasta R. (dalej: "Prezydent", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 3-8, art. 14, art. 17, art. 39, art. 101, art. 106, art. 109, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm., zwana dalej "u.p.s.") oraz art. 104 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej "k.p.a."), orzekł o przyznaniu J. F. (dalej "skarżący") zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu żywności w wysokości [...] zł., zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu środków czystości, tj. ekologicznego płynu do prania, mydła naturalnego, żyletek, chusteczek higienicznych, worków do odkurzacza w wysokości [...] zł. oraz zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu miodu gryczanego w wysokości [...] zł. Decyzji niniejszej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Organ I instancji wskazał, że w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, iż skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jego miesięczny dochód wynosi [...] zł., spełnia zatem ustawowe warunki do ubiegania się o bezzwrotną pomoc finansową w postaci przedmiotowego świadczenia. Jednocześnie wskazał, iż wysokość przyznanego zasiłku celowego jest uzależniona od kwoty środków przeznaczonych na ten cel oraz liczby osób korzystających z tej formy pomocy. W odwołaniu wniesionym na powołaną decyzję skarżący wskazał liczne schorzenia, na które cierpi ([...],[...],[...],[...],[...]) oraz wyjaśnił, iż zasiłki, które pobiera z pomocy społecznej od ponad 7 lat nie były podwyższane (co najmniej o wskaźniki inflacji). Tymczasem produkty, jakie skarżący stara się kupować, tj. żywność i środki czystości naturalne, nieszkodliwe dla niego i środowiska, są bardzo drogie. Przez to często jest głodny, załamany psychicznie i fizycznie. Decyzją znak [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazał, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżący jest kawalerem, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Łączna wysokość dochodu skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosiła [...] zł. (dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł. oraz zasiłek okresowy w kwocie [...] zł.). Powyższe okoliczności uzasadniały przyznanie skarżącemu wnioskowanych zasiłków celowych, przy czym wysokość tych świadczeń dostosowana została do posiadanych przez organ I instancji środków finansowych. Kolegium podtrzymało przedstawioną w decyzji organu I instancji argumentację prawną. Powołując treść art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 39 u.p.s. wskazało, iż prawo do pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, jeżeli dochód tej osoby nie przekracza kwoty [...] złotych. Przyznanie pomocy poprzez ustalenie prawa do zasiłku celowego (na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych) oraz wysokość tego zasiłku zależy od uznania organu administracji. Organ ma możliwość przyznania tego świadczenia w wysokości pozwalającej na jej zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej w całości lub w części, ale także może w sytuacji, gdy spełnione są warunki do jego przyznania, powyższego odmówić. Kolegium podkreśliło ponadto, że regulujące niniejszą materię przepisy nie określają wysokości zasiłku celowego i nie podają kryteriów ustalania jego wysokości. Wyznacznikami ustalania wysokości zasiłku celowego są z jednej strony sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przeznaczony, a z drugiej strony możliwości finansowe organu. Jednakże organ dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi na realizację zadań własnych, zbyt niskimi w stosunku do zgłaszanych potrzeb. Miesięcznie może przeznaczyć na pomoc w formie zasiłku celowego około [...] zł. na rodzinę, a na dofinansowanie zakupu potrzeb zgłoszonych przez skarżącego przeznaczył łącznie [...] zł. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził zasadność podjętej przez Prezydenta decyzji. Od decyzji organu odwoławczego skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i podwyższenie przyznanych zasiłków celowych na dofinansowanie zakupu żywności, środków czystości i dwóch miodów gryczanych (2x [...]g). Wskazał, iż pieniądze na zasiłki celowe, jakie otrzymuje, w sposób rażący urągają jego godności, bowiem składane przez niego wnioski dotyczą wyłącznie przyznania pomocy na zakup żywności i innych rzeczy niezbędnych do życia. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację, zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Zasady i tryb przyznawania świadczeń z pomocy społecznej określa ustawa o pomocy społecznej. Przepis art. 2 ust.1 i art. 3 ust.1 tej ustawy stanowi, że jest to instytucja mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. W szczególności zasiłek celowy może być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Wedle art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., prawo do świadczeń przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...] zł. (kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej). Kontrola decyzji uznaniowej, dokonywana przez sąd, ogranicza się do zbadania jej zgodności z prawem, ale nie wnika już w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 k.p.a., jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej, wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych. Na gruncie niniejszej sprawy należy wskazać, iż skarżący otrzymuje wsparcie w formie zasiłku okresowego i dodatku mieszkaniowego oraz zasiłku celowego na zakup środków czystości i żywności, co oznacza, iż nie pozostał bez wsparcia finansowego, udzielonego ze strony organu do tego uprawnionego. Nie bez znaczenia jest także fakt, iż w omawianym okresie przyznano skarżącemu pomoc w łącznej kwocie [...] zł. ([...] zł. przyznanych na zakup żywności i środków czystości oraz [...] zł. na zakup leków). Organy orzekające w omawianej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Precyzyjnie wskazały zarówno możliwości finansowe organu, m.in. ilość przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie dysponuje, jak również sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia oraz zakres korzystania z pomocy społecznej. W ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo wykazał, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Instytucja uznania wyklucza automatyczne przyznanie tego świadczenia osobie wnioskującej w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniem. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy społecznej. Zasiłek celowy można przyznać wyłącznie na zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Skarżący winien mieć świadomość, że zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym o charakterze doraźnym, powiązanym z zaspokojeniem niezbędnej (a więc nie każdej) potrzeby życiowej. Z woli ustawodawcy, zasiłek celowy jest świadczeniem z pomocy społecznej, które może, ale nie musi zostać przyznane, nawet jeżeli wnioskodawca spełnia wszystkie warunki, aby je otrzymać (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 października 2010 r., II SA/Łd 607/10, LEX nr 755851). W świetle powyższego nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. Decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy, a o przyznaniu świadczenia w zakresie wskazanym w decyzji decydowała zarówno sytuacja życiowa skarżącego, jak również możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził żadnych uchybień, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, zarówno w ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i oceny prawnej w świetle mających zastosowanie przepisów. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.