VIII SA/Wa 45/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Sędziowie Asesor WSA Andrzej Kuna, Asesor WSA Artur Kot, Protokolant Mariola Pronobis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2007 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2006 r. , nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. W dniu [...] stycznia 2006 roku K.M. złożyła do Prezydenta Miasta R. wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, położonej w R. przy ulicy [...], o powierzchni [...] metrów kwadratowych. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 roku Prezydent Miasta R. po rozpoznaniu wniosku K.M. o zwrot nieruchomości nabytej na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym rep. [...] nr [...] z dnia [...] września 1979 roku położonej w R. przy ulicy [...], oznaczonej jako działka nr [...], o pow. [...] metrów kwadratowych umorzył postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe. Organ pierwszej instancji ustalił, że aktem notarialnym z dnia [...] września 1979 roku została nabyta na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położona w R. przy ulicy [...], oznaczona nr [...], o powierzchni [...] metrów kwadratowych, z przeznaczeniem pod rozbudowę osiedla "[...] " dla potrzeb Wojewódzkiej Spółdzielni Mieszkaniowej w R. zgodnie z ostateczną decyzją Wydziału Architektury i Rozbudowy Miasta Urzędu Miejskiego w R. z dnia [...] marca 1979 roku. Właścicielem nieruchomości była K.M.. Dla przedmiotowej nieruchomości Sąd Rejonowy w R. prowadził księgę wieczystą nr [...]. Nabycie nieruchomości nastąpiło za odszkodowaniem ustalonym w trybie art.6 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w kwocie [...] zł. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2006 roku K.M. wystąpiła o zwrot tej nieruchomości. Na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1982 roku działka nr [...] oddana została w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] na potrzeby budownictwa mieszkaniowego osiedla "[...] w R.. Sąd Rejonowy w R. – Wydział Ksiąg Wieczystych dokonał wpisu w księdze wieczystej nr [...] dotyczącego użytkowania wieczystego. Na skutek prac geodezyjnych nieruchomość ta weszła w skład większego terenu oznaczonego jako działka nr [...]. Decyzją Wojewody R. z dnia [...] marca 1999 roku działka ta została przejęta na własność Gminy Miasta R.. Natomiast decyzją z dnia [...] lutego 2004 roku Prezydent Miasta R. podzielił działkę nr [...] na działki [...],[...],[...],[...],[...],[...]. Wobec powyższego nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot obecnie stanowi część działki nr [...] będącej własnością Gminy Miasta R. i pozostającej w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] ‘’ w R.. Dokonując oceny prawnej organ podnosił, że w myśl art. 136 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami [ DZ.U z 2004 roku, nr 261, poz. 2603 z póź. zmianami] poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 powyższej ustawy stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Jednakże przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami mówi, że roszczenie o zwrot nieruchomości wywłaszczonej nie przysługuje, jeśli przed dniem 31 grudnia 1998 roku nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Z tego względu należy uznać, że wnioskodawcy nie przysługuje roszczenie o zwrot nieruchomości, albowiem nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot oddana została w użytkowanie wieczyste i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej przed dniem 31 grudnia 1998 roku. Odwołanie od tej decyzji złożyła K.M. podnosząc, że wydana decyzja jest dla niej krzywdząca ponieważ państwo zabrało jej dorobek całego życia, a otrzymana kwota pieniężna nie rekompensowała doznanej straty. Decyzją z dnia[...] lipca 2006 roku Wojewoda [...] biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 24 § 1 i 4 kodeksu postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu odwołania K.M. od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] kwietnia 2006 roku uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że z odpisu księgi wieczystej nr [...] wynika, że właścicielem działki której domaga się skarżąca jest Gmina Miasta R., a zatem jest ona stroną przedmiotowego postępowania administracyjnego. Organem właściwym do orzekania, w drodze decyzji, o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zwrocie odszkodowania, w tym także nieruchomości zamiennej oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach zwrotu jest starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, o czym stanowi art.142 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 roku w sprawie utworzenia powiatów wynika, że R.jest miastem na prawach powiatu. Decyzję w pierwszej instancji wydał Prezydent Miasta R. pełniący funkcję starosty. Zdaniem organu odwoławczego prezydent sprawujący funkcję starosty nie może jednocześnie występować w imieniu gminy jako strona w tej sprawie i jako organ rozpoznający tę sprawę. Zachodzi, więc określona w art. 24 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego przyczyna wyłączenia Prezydenta Miasta R. od udziału w postępowaniu w sprawie. Organ na poparcie swojego stanowiska przywołał uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 roku w sprawie OPS 1/03, ONSA z 2003 roku, z.4, poz. 115. W tej sytuacji będzie miał odpowiednie zastosowanie art. 26 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego zgodnie, z którym sprawa będzie podlegała załatwieniu przez organ wyższego stopnia nad Prezydentem Miasta R., z tym, że organ ten może wyznaczyć do załatwienia inny podległy sobie organ. Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2006 roku złożyła K. M. podnosząc argumenty, że wywłaszczenie nieruchomości było bardzo krzywdzące dla niej. W skardze opisuje nieprawidłowe czynności organów państwa, które doprowadziły do utraty przez nią własności nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga K.M. nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych [ DZ.U nr 153 , poz.1269 ] oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. [ DZ.U nr 153, poz.1270, ze zmianami] sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Jak stanowi przepis art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Należy zauważyć, że organ odwoławczy prawidłowo przed dokonaniem oceny merytorycznej zarzutów podnoszonych w odwołaniu zbadał kwestię czy decyzja została wydana przez właściwy organ, bądź pracownika podlegającego wyłączeniu od wydawania decyzji. Należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 19 maja 2003 roku w sprawie OPS1/03[ ONSA 2003, z.4, poz.115 ] podjął uchwałę, w której zajął stanowisko, że " w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, Prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kodeksu postępowania administracyjnego, co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia sprawy jego zastępców i pozostałych urzędników miasta". Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni ten pogląd. R. jest miastem na prawach powiatu. Organem właściwym do wydania decyzji administracyjnej w pierwszej instancji w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest starosta /art.142 ustawy o gospodarce nieruchomościami/. Prezydent wykonuje zadania starosty / art.91 i 92 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie powiatowym DZ.U z 2001 roku, nr 142, poz.1592 ze zmianami w związku z art.39 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym- DZ.U z 2001 roku, nr 142, poz. 1592 ze zmianami/. Prezydent kieruje bieżącymi sprawami gminy, jak również jest organem upoważnionym do reprezentowania Gminy Miasta R. na zewnątrz, co wynika wprost z przepisu art.31 ustawy o samorządzie gminnym. W ramach wykonywania funkcji reprezentowania miasta na zewnątrz, prezydent miasta reprezentuje go w postępowaniu administracyjnym oraz przed sądami administracyjnymi. W rozpatrywanej sprawie Gmina Miasta R. jako właściciel przedmiotowej nieruchomości, objętej postępowaniem o zwrot tej nieruchomości posiadała status strony postępowania administracyjnego, zaś Prezydent Miasta R. status organu administracji publicznej właściwego do rozstrzygnięcia tej sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Pozostawanie ze stroną Gminą Miasta R. w stosunku zatrudnienia, sprawowanie funkcji organu wykonawczego miasta, a także pełnienie funkcji jego ustawowego przedstawiciela, można uznać za pozostawanie ze stroną postępowania w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć, chociażby w sposób pośredni wpływ na prawa i obowiązki prezydenta i dlatego konieczne jest jego wyłączenie od udziału w postępowaniu na mocy art.24 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Jak podkreśla orzecznictwo sądowe, organ odwoławczy może podjąć decyzję w trybie art.138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego o umorzeniu postępowania wówczas gdy zachodzą okoliczności wskazane w art.105 kodeksu postępowania administracyjnego. Wyłączenie osoby prezydenta miasta od udziału w postępowaniu czyni organ wykonawczy gminy niewładnym do działania. Z tego tez względu możemy również mówić o wydaniu decyzji przez niewłaściwy organ. W związku z tym organ odwoławczy trafnie zauważył, że w omawianej sytuacji będzie miał odpowiednie zastosowanie art. 26 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, a sprawa będzie podlegała załatwieniu przez organ wyższego stopnia / w tym przypadku wojewodę/, z tym że organ ten będzie mógł wyznaczyć do załatwienia sprawy inny podległy sobie organ. Tak więc merytoryczne zarzuty podnoszone w skardze przez K.M. nie były brane pod uwagę, z tej racji, że decyzja w pierwszej instancji została wydana przez Prezydenta Miasta R., który podlegał wyłączeniu od rozpoznania sprawy. Wadliwość tę dostrzegł organ odwoławczy w toku kontroli odwoławczej i zasadnie uchylił rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W związku z naruszeniami przepisów postępowania, zauważonymi przez organ odwoławczy, nie było potrzeby dokonywania oceny legalności decyzji odmawiającej skarżącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Tak więc kwestia zasadności wniosku skarżącej o zwrot wywłaszczonej nieruchomości będzie jeszcze raz rozpoznawana już przez właściwy organ. Z tego też względu skarga złożona przez K.M. nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Z tego też względu Sąd biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a orzekł jak na wstępie.