VIII SA/Wa 45/16

PostanowienieWSA w Warszawie2016-10-06

Skład orzekający: Monika Kramek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej ubezpieczeń społecznych podlega umorzeniu, jeśli ustawa zwalnia stronę z obowiązku ich uiszczenia?
Ratio decidendi
Postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych podlega umorzeniu, gdy strona jest z mocy ustawy zwolniona z obowiązku ich uiszczenia. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarżący jest zwolniony z kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a., co czyni rozpoznanie wniosku w tym zakresie zbędnym. Natomiast wniosek o ustanowienie adwokata może zostać uwzględniony, jeśli sytuacja majątkowa strony uzasadnia przyznanie prawa pomocy w tym zakresie.
Stan faktyczny
Skarżąca S. D. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w związku ze skargą na decyzję Prezesa ZUS odmawiającą przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Skarżąca wskazała na niskie dochody z renty swojej i córki oraz wysokie koszty utrzymania. Sąd rozpoznał wniosek, umarzając postępowanie w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na ustawowe zwolnienie w sprawach ubezpieczeń społecznych, a przyznając prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.
Rozstrzygnięcie
1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata.

Pełny tekst orzeczenia

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 6 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku S. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi S. D. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. W dniu [...] września 2016 r. wpłynął do Sądu wniosek S. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, w którym wyjaśniła, że utrzymuje się z renty w wysokości [...] zł. Ze skarżącą zamieszkuje jej córka, która także posiada rentę – [...] zł, jednak nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Podała, że opłaty za mieszkanie i media oraz koszty leczenia wynoszą ok. [...] zł. W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl natomiast art. 249a p.p.s.a., jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem złożonej skargi jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydana w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych. Wnioskodawczyni zwolniony jest zatem z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Zwolnienie to wynika z przepisu art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a., zgodnie z którym strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Rozpoznawanie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych stało się więc zbędne i postępowanie w tym zakresie podlega umorzeniu, stosownie do treści art. 249a p.p.s.a. Dokonując natomiast oceny sytuacji majątkowej pod kątem spełnienia przesłanek w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika stwierdzono, że skarżąca który utrzymuje się z niewielkiej renty nie ma żadnych realnych możliwości ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 249a w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło