VIII SA/Wa 450/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 19 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu wniosku F. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanowił: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 8 sierpnia 2016 r. odmawiające przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi F. S. (dalej: "skarżący") zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oświadczył, że działalność gospodarcza którą prowadzi od 18 miesięcy przynosi wyłącznie straty. Ponadto oświadczył, że nie może liczyć na pomoc finansową żony bowiem nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego, z którą skarżący ma rozdzielność majątkową. Żona zamieszkuje z [...] – miesięcznym synem w W. W części wniosku obejmującej stałe zobowiązania i wydatki wymienił ratę "kredytu mieszkaniowego" w wysokości [...] zł. Starszy referendarz sądowy pismem z [...] lipca 2016 r. wezwał skarżącego do złożenia dodatkowych informacji dotyczących jego sytuacji materialnej, w tym złożenia: zeznania podatkowego za 2014 i 2015 r.; wyciągów z rachunków bankowych osobistych i związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą za ostatnie dwanaście miesięcy oraz wyjaśnienie, czy w okresie ostatnich dwóch lat dokonał zbycia w jakiejkolwiek formie (sprzedaż, darowizna itp.) ruchomości bądź nieruchomości o wartości ponad [...] zł i na jaką kwotę. Odpowiadając na wezwanie Sądu, wystosowane w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "uppsa") pełnomocnik skarżącego złożył zeznania podatkowe za 2015 r. z ujawnionym przychodem w wysokości [...] zł przy kosztach uzyskania przychodów [...] zł., zaś co do pozostałych punktów wezwania oświadczył, że nie jest w stanie wykonać zobowiązania ponieważ skarżący do [...] lipca 2016 r. będzie przebywał za granicą. Postanowieniem z 27 czerwca 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, gdyż skarżący nie wywiązał się w pełni z obowiązku wyjaśnienia własnej sytuacji materialnej, bowiem do chwili rozpoznania wniosku nie przedłożył wyciągów z rachunku bankowego oraz nie złożył stosownego oświadczenia. Skarżący prawidłowo wniosła sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego. Postawiła zarzut naruszenia art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 255 uppsa. Podniosła, że jego sytuacja materialna uległa znacznemu pogorszeniu, a obroty prowadzonej przez niego działalności spadły wielokrotnie i przynoszą stratę. Obowiązek uiszczenia wpisu od skargi, pozostaje poza jego możliwościami finansowymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 uppsa, właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 uppsa, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 uppsa). Ciężar dowodu w tym przypadku spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się ona w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Stosownie do art. 259 § 1 uppsa od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 1 oraz § 3 uppsa). Zgodnie z treścią art. 255 uppsa, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżący nie wykazał bowiem, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu, niezastosowanie się do wezwania wystosowanego do skarżącego w trybie powołanego wyżej przepisu art. 255 uppsa powoduje, że materiał dowodowy jest niekompletny. Wątpliwości co do oświadczeń skarżącego pozostały niewyjaśnione. W rezultacie Sąd został pozbawiony możliwości rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku pod kątem spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dlatego należało odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z treścią powołanego na wstępie art. 246 § 1 uppsa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności, o których mowa w pkt 1 i 2 tego przepisu. Zawarty zaś w jego treści zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to strona ma przekonać Sąd, że znajduje się w trudnej sytuacji, która umożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem Sądu taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Starszy referendarz sądowy prawidłowo przyjął zatem, że wobec nienadesłania materiałów źródłowych, sytuacja majątkowa skarżącego nie jest możliwa do zbadania. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 § 1 uppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, czyli utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego.