VIII SA/Wa 451/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Fularski po rozpoznaniu w dniu 7 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2002 r. postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy Pismem z dnia [...] maja 2009 r. J. G. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, z którego wynika, że posiada mieszkanie o powierzchni [...] metrów kwadratowych (zajęte przez komornika), działkę o powierzchni [...] metrów kwadratowych (zajętą przez komornika). Oświadczył, że wspólnie z żoną pobierają wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę, on [...] zł brutto, żona również [...] zł brutto. Ponadto podniósł, że ich syn jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a ponieważ studiuje, to wraz z żoną finansują mu koszty dojazdu i pobytu na uczelni w kwocie około [...] zł miesięcznie. Ponadto oświadczył, iż wspólnie z żoną ponoszą koszty leczenia w wysokości [...] zł miesięcznie, energii w wysokości około [...] zł, telekomunikacyjne w wysokości około [...] zł. Ponadto na uzasadnienie wniosku przedstawił historię problemów w prowadzonej przez niego i jego żonę działalności gospodarczej. Do wniosku załączył kopie umów o pracę jego i żony; kopie decyzji Powiatowego Urzędu Pracy dotyczące ich syna o przyznaniu statusu osoby bezrobotnej oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku, a także o przyznaniu prawa do stypendium; kopię postanowienia Prokuratury Okręgowej w S. o umorzeniu śledztwa. W związku z powziętymi wątpliwościami co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych referendarz sądowy pismem z dnia [...] lipca 2009 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. wskazanie i udokumentowanie miesięcznych opłat za studia syna (kserokopia dowodu opłaty – przekaz pocztowy, przelew); 2. nadesłanie dokumentu potwierdzającego okoliczność, że posiadane nieruchomości podlegają zajęciu komorniczemu; 3. nadesłanie wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie trzy miesiące (historia operacji); 4. dokumentowanie wysokości kosztów bieżącego utrzymania (dowody wpłat za energię, gaz, telefon, wodę itp.) oraz zaświadczenia potwierdzającego konieczność stałego przyjmowania leków. Powyższe wezwanie z powodu niepodjęcia w terminie zostało zwrócone do nadawcy i uznane za doręczone z dniem [...] sierpnia 2009 r. Postanowieniem z 2 września 2009 roku referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych z uwagi na niewykonanie wezwania m.in. w zakresie przedłożenia wyciągu z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące zawierających historię prowadzonych operacji. Pismem z [...] września 2009 r. skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, zarzucając arbitralność rozstrzygnięcia na tej tylko podstawie, że nie dostarczył wyciągu z rachunku bankowego, podczas gdy przedłożył wydruki potwierdzeń przelewów przychodzących i wychodzących. Podniósł, że zaskarżone postanowienie zamyka mu drogę do rozpoznania sprawy przez niezawisły sąd. Na potwierdzenie swojej trudnej sytuacji materialnej skarżący dołączył kopie orzeczeń sądów powszechnych o zwolnieniu z kosztów sądowych. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "u.p.p.s.a.") wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, iż utraciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 i § 3 u.p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym może nastąpić wtedy, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu spoczywa przy tym na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając sprawę należy co do zasady odnieść się w pierwszej kolejności do argumentacji przedstawionej przez stronę skarżącą i dokonać analizy jej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych, w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Dokonując weryfikacji oświadczeń złożonych przez skarżącego uwzględnić należy zasady logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego, informacje znane Sądowi z urzędu, a także wnioski płynące z analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie. Dopiero na tej podstawie można bowiem obiektywnie stwierdzić, czy skarżący rzeczywiście wykazał, iż pozbawiony jest możliwości ponoszenia kosztów wpisu sądowego. Wniosek J. G. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na dzień wydania niniejszego postanowienia do kosztów sądowych zaliczyć można jedynie wpis sądowy od skargi w wysokości [...] złotych. Skarżący jakkolwiek osiąga z żoną niskie dochody z tytułu umów o pracę, to jednak jest to stałe źródło dochodu, z którego można poczynić oszczędności. Ponadto skarżący znając przyczynę odmowy przyznania prawa pomocy przez referendarza sądowego, w dalszym ciągu nie przedłożył Sądowi żądanych dokumentów, w tym wyciągu z rachunku bankowego, pozbawiając Sąd możliwości oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Zauważyć należy, że pewnych dokumentów, o których pisze skarżący nie przedłożono, są one jednak znane Sądowi z urzędu ze sprawy ze skargi jego żony sygn. akt VIII SA/Wa 450/09. Przedłożenie przez żonę skarżącego jedynie potwierdzeń przelewów nie daje Sądowi wyobrażenia o saldzie konta i o innych operacjach niż przedstawione przez żonę skarżącego. Odnosząc się zaś do przedłożonych przez skarżącego kopii orzeczeń sądów powszechnych w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych, to stwierdzić należy, że Sąd w niniejszej sprawie rozstrzyga samodzielnie na podstawie dokumentów przedłożonych przez skarżącego, ponadto zauważyć należy, że z uzasadnienia jednego z orzeczeń tych sądów wynika, iż na skarżącym ciążył obowiązek uiszczenia wpisu w wysokości [...] zł, zaś w niniejszej sprawie wpis sądowy od skargi wynosi jedynie [...] zł. W tej sytuacji Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ocena taka jest konsekwencją działania skarżącego, który nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Oceniając zasadność zastosowania wobec skarżącego instytucji prawa pomocy, Sąd nie może pominąć faktu, że skarżący nie przedstawił wyciągu z rachunku bankowego oraz nie przedłożył innych żądanych dokumentów. W linii orzeczniczej sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane wobec uchylania się wnioskodawcy od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 stycznia 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 523/04, opubl. Lex nr 203331). W tym stanie rzeczy uznać należy, iż skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki do zastosowania wobec niego prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 260 w związku z art. 243 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.