VIII SA/Wa 451/11
PostanowienieWSA w Warszawie2011-06-10
Skład orzekający: Monika Kramek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata) powinien zostać uwzględniony, jeśli strona posiada stały dochód i majątek, ale jednocześnie ciążą na niej obowiązki uiszczenia wpisów w wielu sprawach?Ratio decidendi
Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W sytuacji, gdy strona posiada stały dochód i majątek, ale jednocześnie ciążą na niej obowiązki uiszczenia wpisów w wielu sprawach, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych może zostać uwzględniony w zakresie częściowym, jeśli konieczność poniesienia tych wydatków mogłaby przyczynić się do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla strony i jej rodziny. Natomiast wniosek o ustanowienie adwokata może zostać oddalony, jeśli strona przy posiadanym dochodzie będzie w stanie wygospodarować środki na profesjonalnego pełnomocnika.Stan faktyczny
Strona A. B. – Przedsiębiorstwo złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata) w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. o niedopuszczalności odwołania. Strona wskazała, że utrzymuje się z żoną z emerytury w łącznej wysokości [...] zł, posiada dom i nieruchomość rolną, a żona jest chora. Sąd częściowo uwzględnił wniosek, przyznając prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a w pozostałym zakresie oddalił.Rozstrzygnięcie
1. Przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. 2. W pozostałym zakresie wniosek oddalono.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. – Przedsiębiorstwo "[...]" o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. B. – Przedsiębiorstwo "[...]" na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić
Wnioskiem z dnia [...] maja 2011 r. A. B. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. We wniosku nie określono jego zakresu, jednakże z treści skargi wynika, że dotyczy on przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną, a źródłem utrzymania małżonków jest emerytura w łącznej wysokości [...] zł. Podał, że przebył [...], a żona "jest [...] chora". Jako jedyny majątek skarżący wymienił dom – [...] m² i nieruchomość rolną – [...] ha.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.
Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ppsa).
Instytucja przyznania prawa pomocy jest zatem rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana przede wszystkim wobec osób bez źródeł stałego dochodu i bez majątku tj. takich, które pozbawione są zupełnie środków do życia lub posiadają środki tak niewielkie, że nie starczają one na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.
Mając na uwadze wyjaśnienia skarżącego stwierdzić należy, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w pełnym zakresie objętym wnioskiem.
Skarżący wraz żoną utrzymuje się ze stałego miesięcznego dochodu wynoszącego [...] zł. Nie jest zatem osobą ubogą, pozbawioną środków do życia. Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że na skarżącym ciąży obowiązek uiszczenia wpisów sądowych w [...] sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem na łączną kwotę [...] zł. W związku z powyższym oceniając zdolności płatnicze skarżącego należy brać pod uwagę nie tylko koszty ciążące na nim w przedmiotowej sprawie, ale generalną kwotę, którą obowiązany jest uiścić.
Biorąc tę okoliczność pod uwagę uznano, że konieczność poniesienia wydatków związanych z opłatą skarg może przyczynić się do powstania uszczerbku w utrzymaniu koniecznym skarżącego i jego żony i w tym zakresie uznano wniosek za zasadny.
Odnosząc się natomiast do wniosku obejmującego ustanowienie adwokata uznano, że wobec zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych skarżący będzie miał możliwość (przy uzyskiwanym dochodzie) wygospodarować środki na ustanowienie w sprawie profesjonalnego pełnomocnika, jeżeli jego udział uzna w sprawie za konieczny. W sprawie nie zachodzi bowiem sytuacja, w której skarżący nie byłby w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ppsa)
Z tych też względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło