VIII SA/Wa 453/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C.Ż. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi C.Ż. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług postanawia 1) przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego ponad uiszczoną kwotę 200 zł; 2) przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata; 3) zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w R. o wyznaczenie adwokata dla C.Ż. zamieszkałej przy ul. [...]. C.Ż. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług. Wystąpiła jednocześnie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 15 października 2008 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 200 zł, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Pismem z dnia 31 października 2008 r. strona skarżąca prawidłowo wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza, w którym podniosła, iż nie stać jej na opłacenie kosztów pomocy prawnej, gdyż jest osobą schorowaną, która większość swoich oszczędności przeznacza na leki i pomoc od osób trzecich. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: u.p.p.s.a). wniesienie w terminie sprzeciwu od wyżej wymienionego postanowienia spowodowało, iż postanowienie to utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W wyniku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarżąca wykazała, że z powodu wieku ([...] lata) i stanu zdrowia (szereg wymienionych przez nią schorzeń) nie posiada możliwości prowadzenia samodzielnie swojej sprawy. Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] netto. Z tego bieżące wydatki pochłaniają kwotę [...] zł (energia elektryczna - [...] zł, gaz - [...] zł, telefon stacjonarny - [...] zł i komórkowy - [...] zł, czynsz za mieszkanie - [...] zł, wyżywienie i leki - [...] zł). Dodatkowo skarżąca wskazała, że prowadzona jest wobec niej jako wykonawcy testamentu syna egzekucja komornicza wszczęta z wniosku wierzyciela Starosty N. na kwotę [...] zł (załączone postanowienie komornika sądowego z dnia 20 czerwca 2008 r. o oddaleniu wniosku o odstąpienie od egzekucji). Obecna sytuacja majątkowa uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego. W myśl art. 243 § 1 u.p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 u.p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Mając na uwadze wyjaśnienia skarżącej, znajdujące potwierdzenie w dokumentach źródłowych, uznać należy, że wystąpiły przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W szczególności poprzez ustanowienie adwokata. Wprawdzie skarżąca posiada stały dochód z tytułu emerytury w wysokości [...] zł, jednakże z racji podeszłego wieku, przebytych schorzeń i obecnej sytuacji zdrowotnej, poniesienie pełnych kosztów niniejszego postępowania przekracza jej możliwości finansowe. Skarżąca dotychczas ponosiła pewne wydatki związane z pomocą prawną. Z jej wyliczeń wynika, że w sytuacji gdy będzie miała zapewnioną pomoc prawną z urzędu, możliwe będzie poczynienie pewnych oszczędności w celu uiszczenia ewentualnych kosztów sądowych, gdyby w przyszłości wystąpiła taka konieczność. Uiściła kwotę 200 zł na poczet wpisu sądowego, w pozostałej części została zwolniona od tego obowiązku (300 zł). Wpis sądowy od skargi jest stały w niniejszej sprawie. Jeżeli wystąpi w przyszłości obowiązek poniesienia kosztów sądowych, to nie będą to kwoty przekraczające możliwości finansowe skarżącej. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 3-4, 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 u.p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.